II GZ 211/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 403/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 403/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata T. M. w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż pismem z dnia [...] marca 2008 r. uzupełnionym pismem z dnia [...] marca 2008 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W związku z oświadczeniem zawartym w formularzu o przyznanie prawa pomocy przez skarżącego, iż korzysta on z pomocy adwokata, został on, zarządzeniem z dnia 14 maja 2008 r., wezwany do sprecyzowania tej okoliczności. W odpowiedzi na powyższe skarżący oświadczył, iż w niniejszej sprawie nie korzysta z pomocy adwokata, zaś sprawa podziału majątku nie ma nic wspólnego z obecną sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się o treść przepisu art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., wskazał, że z uwagi na fakt, iż skarga T. M. dotyczy decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, skarżący jest z mocy prawa zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych zatem wniosek w tym zakresie był bezprzedmiotowy. W odniesieniu do wniosku o ustanowienie adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wobec treści przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz faktu niewyjaśnienia przez skarżącego okoliczności korzystania z pomocy adwokata, nie wykazał on aby ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Wskazał również, że oświadczenie skarżącego zawarte w rubryce 12 formularza PPF, iż pozostaje on w stosunku prawnym z adwokatem oraz niewykazania, że zawodowy pełnomocnik został mu przydzielony na podstawie przepisów o prawie pomocy wyklucza, w ocenie Wojewódzkiego Sądu, dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu z dnia [...] sierpnia 2008 r. T. M. nie zgodził się z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wniósł o przydzielenie mu adwokata z urzędu oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, iż pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. sprecyzował i opisał swoje zarzuty odnośnie sprawy oraz, iż jego uwagi i zastrzeżenia są zasadne. Podniósł również, że wszelkie niedociągnięcia i braki powstały wskutek braku prawnika, który prowadziłby w jego imieniu tą sprawę, a ponadto jego wiadomości zaczerpnięte z Biura Porad i Spółdzielni Studenckich nie odzwierciedlają tego wszystkiego co należy uczynić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 239 pkt. 1 lit e p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych co oznacza, że skarżący jest zwolniony z mocy prawa od ponoszenia kosztów sądowych, które to zwolnienie obejmuje, stosownie do treści art. 241 p.p.s.a., zarówno zwolnienie od obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Natomiast, co do żądania skarżącego w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu uznać należy, iż zażalenie jest zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak wynika to z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu w oparciu o przepis art. 246 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym wskazując, że wobec niewyjaśnienia okoliczności korzystania z pomocy adwokata, nie wykazał on aby zachodziła w stosunku do niego przesłanka, o której mowa w wyżej powołanym przepisie. Skarżący dopiero w zażaleniu wyjaśnił, iż nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a jedyną formą pomocy prawnej z jakiej korzysta są porady udzielane mu w Biurze Porad czy Spółdzielniach Studenckich. Wskazał przy tym, iż informacje jakie uzyskał w tych instytucjach nie są wystarczające do prawidłowego podejmowania czynności przed sądem. Powyższe wyjaśnienia, uzasadniają stanowisko, iż skarżący nie zatrudnia i nie pozostaje z profesjonalnym pełnomocnikiem w takim stosunku prawnym, który skutkowałby odmową ustanowienia dla niego pełnomocnika w osobie adwokata, tym samym brak jest przesłanki ujemnej wyłączającej możliwość zastosowania przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.