II GZ 211/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2745/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi R. Ś. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 15 grudnia 2021 r. nr 580/12/2021/Ub w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA lub "Sądem pierwszej instancji) postanowieniem z 6 lutego 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2745/22, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a.") odrzucił skargę R. Ś. (dalej zwanego "skarżącym") na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej zwanego "Prezesem NFZ" lub "organem") z 15 grudnia 2021 r. w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. WSA orzekał w następującym stanie sprawy. Pismem z 8 września 2022 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do WSA skargę na decyzję Prezesa NFZ z 15 grudnia 2021 r. Jednocześnie wraz ze skargą – osobnym pismem – wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że organ wysłał decyzję na wcześniejszy, niewłaściwy adres skarżącego. Zaznaczył, że w aktach administracyjnych sprawy znajdował się aktualny adres zamieszkania. Postanowieniem z 8 grudnia 2022 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu orzeczenia WSA wskazał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest spóźniony i jako taki podlega odrzuceniu. Zaskarżonym postanowieniem, WSA odrzucił następnie skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła podstawa do odrzucenia skargi, bowiem strona wniosła skargę po terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 k.p.a, i art. 42 k.p.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 3 stycznia 2022 r., w trybie tzw. fikcji doręczenia kreowanej przez art. 44 § 4 k.p.a., podczas gdy dokument ten został wysłany na nieaktualny adres skarżącego (mimo posiadania przez organ właściwego adresu i kierowania na niego korespondencji w sprawie), co oznacza, że jako początkowa data terminu do zaskarżenia decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 15 grudnia 2021 r. winien zostać uznany dzień, w którym skarżący faktycznie zapoznał się z treścią dokumentu, tj. 23 sierpnia 2022 r., co oznacza, że skarga została wniesiona z dochowaniem 30 dniowego terminu. W odpowiedzi na zażalenie Prezes NFZ podtrzymał argumentację zawarta w odpowiedzi na skargę i wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., za pośrednictwem organu, którego działanie /.../ jest przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi do organu właściwego po upływie tego terminu, podlega ona odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma zatem aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, rodzących określone skutki prawne. By jednak stwierdzić wniesienie skargi z zachowaniem ustawowego terminu lub z jego przekroczeniem, należałoby rozważyć w pierwszej kolejności, czy argumenty podniesione w zakresie wadliwości doręczenia decyzji stronie przez organ, mogły odnieść zamierzony przez stronę skutek w postaci uchylenia postanowienia Sądu odrzucającego skargę. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja strony skarżącej zawarta w zażaleniu nie mogła spowodować uchylenia zaskarżonego postanowienia WSA. Zarówno zarzuty, jak i ich uzasadnienie, odnoszą się do okoliczności ponoszenia/nieponoszenia przez stronę winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi z uwagi na doręczenie jej decyzji na adres, który organ ustalił w oparciu o dane znajdujące się w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Podkreślenia wymaga, że informacja o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku skarżącego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności została w sposób skuteczny doręczona stronie na dwa adresy, ustalone przez organ: na adres znajdujący się w Centralnej Bazie Ubezpieczonych tj. ul. [...] w G. oraz na adres znany organowi z prowadzenia innych spraw tj. ul. [...] w G. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłek kierowanych do strony, przesyłka nadana na adres wskazany w wykazie jako adres zamieszkania, tj. ul. [...], G. została odebrana osobiście przez skarżącego 17 września 2021 r. (k. 17 akt administracyjnych). Podobnie, pismo informujące o zakończeniu postępowania, które zostało wysłane na adres znajdujący się w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych zostało osobiście odebrane przez skarżącego (k. 28 akt administracyjnych). Okoliczność ta pozwalała uznać organowi, że dane wskazane w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych są aktualne, a zatem dalszą korespondencję we wszczętej skutecznie sprawie należało kierować do strony właśnie na ten adres. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła bowiem żadna przesłanka, z której wynikałoby, że adres wskazany w wykazie jako adres zamieszkania nie pozostaje już aktualny. Skarżący, po otrzymaniu od organu informacji o wszczęciu postępowania, pomimo pouczenia o obowiązku wynikającym z treści art. 41 § 1 k.p.a., nie powiadomił organu prowadzącego postępowanie w sprawie, o zmianie swojego adresu. Jak z kolei wynika z treści art. 41 § 2 k.p.a., w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 tego przepisu, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Tym samym stwierdzić należy, że do chwili zawiadomienia organu o tym, iż adres wskazany w bazie jako adres zamieszkania uległ zmianie, organ nie miał ani obowiązku, ani prawnej możliwości kierowania pism do strony postępowania pod inny adres. W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że doręczenie decyzji na adres zamieszkania znany organowi z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, pod którym strona odebrała zawiadomienie o wszczęciu postępowania i zakończeniu postępowania, było prawidłowe i od daty tego doręczenia należało liczyć 30-dniowy termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Skoro zatem doręczenie decyzji nastąpiło w trybie zastępczym 3 stycznia 2022 r., zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że koniec ustawowego terminu na wniesienie skargi upływał 2 lutego 2022 r. W świetle przedstawionych okoliczności sprawy za prawidłowe Naczelny Sąd Administracyjny uznaje stanowisko wyrażone przez WSA w zaskarżonym postanowieniu, iż skarga nadana w placówce pocztowej 8 września 2022 r., jako wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu musiała podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Niniejsze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest żadnym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a.