II GZ 229/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. K. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 619/17 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 619/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając w trybie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 października 2017 r. w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w punkcie 3 tego wyroku zasądził od P. K. na rzecz organu kwotę 2.340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jako podstawę zasądzenia tych kosztów postępowania WSA wskazał art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 179a p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). WSA stwierdził, że zasądzona kwota obejmowała zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1.800 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 540 zł. Zażalenie na pkt 3 powyższego wyroku, rozstrzygający o zwrocie przez skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kosztów postępowania kasacyjnego złożył P. K., zaskarżając w całości to postanowienie oraz domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania w postaci art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia, nieodpowiadające wymogom tego przepisu; 2. przepisów postępowania, które polegało na zastosowaniu przepisu art. 203 p.p.s.a., w sytuacji gdy przepis ten nie powinien być zastosowany, bowiem w sprawie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek do zastosowania przepisu art. 207 § 2 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do nieuzasadnionego zasądzenia od strony na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że ustalenie, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" do zastosowania art. 207 § 2 zależy od swobodnej oceny sądu, która jednakże musi uwzględniać wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na jej podjęcie. Niepodjęcie rozważań co do możliwości skorzystania z ustawowego uprawniania sądu, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że spełniona jest przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", stoi w sprzeczności z wykładnią logiczną i celowościową powołanego przepisu. Zdaniem wnoszącego zażalenie, Sąd I instancji nie uzasadnił braku zastosowania art. 207 § 2 p.p.s.a., pomimo istnienia okoliczności uzasadniających konieczność jego zastosowania. Strona w żaden sposób nie dała bowiem powodu do wywołania kontroli instancyjnej spornego wyroku, a konieczność ewentualnego uchylenia wyroku w postępowaniu kasacyjnym obciąża wyłącznie WSA, którego orzeczenie wykraczające poza granice skargi, dało asumpt do wniesienia skargi kasacyjnej przez organ. Za szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, którego skarga kasacyjna okazała się być zasadna, uznać należy sytuację, gdy skarżący nie miał żadnego wpływu na błędne stanowisko sądu I instancji orzekającego w tym zakresie poza granicami skargi.Za nieobciążaniem strony kosztami postępowania kasacyjnego przemawiają wówczas względy słusznościowe. Zdaniem wnoszącego zażalenie, zastosowanie art. 207 § 2 p.p.s.a. jest zasadne, gdy wszystkie sprawy połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia miały tożsamy charakter i tym samym nie wymagały dodatkowego nakładu pracy pełnomocnika organu. Za przesłankę odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznaje się rozpoznanie kilku jednobrzmiących skarg kasacyjnych przy uwzględnieniu związanego z tym nakładu pracy pełnomocnika strony, charakteru rozpoznawanych spraw oraz wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 3 wyroku WSA w Lodzi z dnia 7 marca 2018 r. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego odpowiada prawu. Na wstępie należy zauważyć, że skarżący wnosząc zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu I instancji, w istocie kwestionuje zasadę zasądzenia kosztów postępowania od niego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przechodząc zatem do oceny postanowienia obejmującego swym zakresem zasądzenie kosztów za postępowanie kasacyjne, przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie w trybie autokontroli, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasądzenie od skarżącego P. K. na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego było uzasadnione. Wobec powyższego zawarte w wyroku WSA w Łodzi rozstrzygnięcie o kosztach tego postępowania odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do argumentacji strony w zakresie niezastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 207 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części stwierdza, iż uznanie przez sąd, że zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na takie odstąpienie wyraźnie zostało sformułowane przez ustawodawcę jako możliwość, a nie obowiązek. Oznacza to, że stwierdzenie wystąpienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", o których stanowi powołany przepis, zależy od swobodnej oceny Sądu. Stosując art. 207 § 2 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. W sytuacji jego zastosowania powinien zatem dokonać oceny uwzględniającej okoliczności sprawy, które miały wpływ na podjęcie takiego rozstrzygnięcia. Miarkowanie kosztów bądź całkowite odstąpienie od ich zasądzenia, co należy podkreślić, wciąż jednak pozostaje do uznania przez Sąd, stanowiąc tym samym jego fakultatywne uprawnienie, nie zaś obowiązek stosowania. Wynika to z faktu, iż ustawodawca, stosując zwrot "może", pozostawił kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu uznaniu sądu. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby wskutek uchylenia w postępowaniu kasacyjnym wyroku WSA uwzględniającego skargę – nawet jeśli strona żaden sposób nie przyczyniła się do wywołania kontroli instancyjnej spornego wyroku i jego uchylenie nastąpiło wyłącznie wskutek wydania przez sąd orzeczenia wykraczającego poza granice skargi - sąd orzekł o zwrocie dla strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w sytuacji gdy została ona uwzględniona – nawet jeżeli działo się to w trybie autokontroli. W przypadku gdy Sąd nie widzi zasadności zastosowania w sprawie art. 207 § 2 p.p.s.a., nie jest więc zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości dla skarżącego kasacyjnie. Zważywszy na powyższe, zarzut zażalenia, że Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie powinien był zastosować art. 207 § 2 p.p.s.a., nie jest więc zasadny. Przy rozstrzygnięciu, które zapadło w sprawie niniejszej, tj. przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej organu i uchyleniu wyroku wydanego w I instancji, stronie, która skarżyła kasacyjnie wadliwy wyrok WSA, należał się zwrot kosztów za przeprowadzone postępowanie kasacyjne zainicjowane jego środkiem zaskarżenia. A zatem za prawidłowe Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który skarżył kasacyjnie. Podstawę do wymierzenia kosztów w rozpoznawanym przypadku stanowił zatem art. 203 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie postanowienia/wyroku sądu administracyjnego, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że wskazany przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (vide: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09). Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. m.in. wyrok NSA z 19 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 85/11). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawartego w wyroku spełnia wymagania wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA odniósł się do wszystkich zagadnień istotnych z punktu widzenia kontrolowanego rozstrzygnięcia administracyjnego oraz przedstawił swoje stanowisko w sposób, który pozwala na jego kontrolę instancyjną. W treści uzasadnienia Sąd I instancji dał również wyraz przeprowadzenia rozważań w zakresie zasadności zastosowania art. 207 § 2 p.p.s.a., zajmując jednoznaczne stanowisko, iż w jego ocenie w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. W świetle okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie w zakresie zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, zawarte w punkcie 3 wyroku WSA z dnia 7 marca 2018 r. jest prawidłowe i w sposób właściwy określa stronę zobowiązaną do zwrotu kosztów organowi w sytuacji uwzględnienia jego skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.