II GZ 254/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 567/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia na stanowisko komornika sądowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 567/20 na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) odmówił A.B. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia na stanowisko komornika sądowego. W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że w skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie uzasadnił jednak złożonego wniosku, a wskazał jedynie na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji odmawiając skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwił jego merytoryczną ocenę. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnych okoliczności świadczących o możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za taki argument Sąd nie uznał ewentualnego wydania przez Ministra Sprawiedliwości zarządzenia o publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej ogłoszenia o zwolnieniu ze stanowiska komorniczego i powołaniu na to miejsce innego komornika. Wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. służy zabezpieczeniu strony przed skutkami wykonania zaskarżonej decyzji bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Skoro skarżący we wniosku nie wykazał w sposób dostateczny okoliczności, z których wynikałoby, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że od 1 lipca 2019 r. pełni funkcję zastępcy odwołanego komornika. Sąd I instancji rozstrzygając jego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przyjął jako ewentualność wydanie przez Ministra Sprawiedliwości zarządzenia o publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej ogłoszenia o zwolnionym stanowisku komorniczym, podczas gdy Minister Sprawiedliwości w dniu [...] stycznia 2020 r. na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771 ze zm.) opublikował w Biuletynie Informacji Publicznej ogłoszenie o zwolnionym stanowisku komornika sądowego, którego wydruk ze strony internetowej organu skarżący dołączył do zażalenia. W ocenie skarżącego, istnieją przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., których Sąd I instancji nie poddał analizie w zaskarżonym postanowieniu. W przypadku bowiem korzystnego rozstrzygnięcia jego skargi sprawa zostanie przekazana do ponownego rozpoznania, a Minister Sprawiedliwości odmówi ponownie skarżącemu przeniesienia na wnioskowane stanowisko komornika z uwagi na treść art. 15b ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1309) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2018 r., zgodnie z którym "nie jest dopuszczalne przeniesienie komornika na stanowisko, co do którego Minister Sprawiedliwości skierował uprzednio do publikacji w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" obwieszczenie o wolnym stanowisku komornika, do czasu zakończenia postępowania o powołanie na to stanowisko." Zdaniem skarżącego, ze wskazanych powodów jego zażalenie i wniosek w nim zawarty zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Powyższy obowiązek wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu artykuły p.p.s.a. dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie ww. przepisu dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając ww. wniosek wojewódzki sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Trafnie Sąd I instancji zauważył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że to na wnioskującym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności świadczących o możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Obowiązku tego Sąd I instancji nie skonfrontował jednakże w sposób właściwy z argumentacją zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawartą zarówno w skardze z dnia [...] stycznia 2020 r., jak i piśmie skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r. zatytułowanym "Wniosek o wstrzymanie wykonania czynności", do którego skarżący załączył wydruk ze strony internetowej Ministra Sprawiedliwości, który w dniu [...] stycznia 2020 r. na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771 ze zm.) opublikował w Biuletynie Informacji Publicznej ogłoszenie o zwolnionym stanowisku komornika sądowego. Wydruk tego ogłoszenia z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżący dołączył również do rozpoznawanego zażalenia. Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do powołanej przez skarżącego okoliczności, to jest pominął ją, wobec trafnie kwestionowanego w zażaleniu stwierdzenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym za argument świadczący o możliwości wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mogło zostać uznane "ewentualne wydanie przez Ministra Sprawiedliwości zarządzenia o publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej ogłoszenia o zwolnieniu ze stanowiska komorniczego i powołaniu na to miejsce innego komornika". Ponadto, w aktach sprawy znajduje się również kolejny wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2020 r. o wstrzymanie wykonania czynności, złożony już po wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 17 kwietnia 2020 r., a przed wniesieniem rozpoznawanego zażalenia, do którego skarżący – jako uzasadnienie swojego wniosku – dołączył kopię dokumentacji dotyczącej podejmowanych w sprawie czynności w okresie poprzedzającym wniesienie skargi z dnia [...] stycznia 2020 r. Stosownie zaś do treści art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że dwustopniowość kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia silniej zaznacza się przy wnoszeniu zażalenia na postanowienie z racji wyposażenia WSA nie tylko w formalne, lecz także w merytoryczne kompetencje w sprawie zarzutów podnoszonych w zażaleniu (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, WK 2015). Mając na uwadze powyższe oraz istotną w sprawie okoliczność, to jest złożoną przez skarżącego zarówno w toku postępowania przed Sądem I instancji, jak i do zażalenia, wyżej opisaną dokumentację (wnioski oraz kopia dokumentów dotyczących podjętych w sprawie czynności), wątpliwe wydaje się dokonanie przez Sąd I instancji szczegółowej analizy tej dokumentacji, wobec uprawnień autokontrolnych Sądu I instancji, określonych w art. 195 § 2 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie nie wynika również, by Sąd I instancji rozpoznając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym miał na uwadze powołane przez skarżącego okoliczności – skoro stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący ich nie przedstawił – z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, określonych w stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego postanowienia art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji, orzekając ponownie w sprawie z wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oceni, czy złożone w toku postępowania oraz dołączone do zażalenia dokumenty i powołana w nich argumentacja mogą mieć wpływ na udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązkiem Sądu jest bowiem odniesienie się do całokształtu zgromadzonej w aktach dokumentacji i na tej podstawie dokonanie oceny sytuacji strony w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.