II GZ 26/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M S na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia 9 listopada 2012 r. sygn. akt VIII SAB/Wa 40/12 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M M S na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.: sędziego Sławomira Fularskiego, sędziego Leszka Kobylskiego, sędziego Cezarego Kosterny, sędziego Artura Kota, sędziego Justynę Mazur, sędziego Renatę Nawrot, sędziego Iwonę Owsińską–Gwiazdę, sędziego Iwonę Szymanowicz-Nowak, sędziego Marka Wroczyńskiego od orzekania w sprawie ze skargi M M S na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nierozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania. Pismem z dnia 22 czerwca 2012 r. M M S wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości. Skarga została przekazana zgodnie z właściwością do Wydziału VIII Zamiejscowego w R. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. W piśmie z dnia 20 września 2012 r. skarżący wniósł o wyłączenie od udziału w sprawie wszystkich sędziów Wydziału VIII Zamiejscowego w R. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. oraz zakwestionował właściwość tego Wydziału do orzekania w sprawie. W piśmie z dnia 9 października 2012 r. skarżący doprecyzował, że jego wniosek z dnia 20 września 2012 r. dotyczy dziewięciu sędziów orzekających w VIII Wydziale Zamiejscowym w R. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. tj.: Sławomira Fularskiego, Leszka Kobylskiego, Cezarego Kosterny, Artura Kota, Justyny Mazur, Renaty Nawrot, Iwony Owsińskiej–Gwiazdy, Iwony Szymanowicz-Nowak, Marka Wroczyńskiego. Sędziowie, których dotyczył wniosek złożyli oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich od rozpoznawania tej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny podając powody oddalenia wniosku wyjaśnił, że skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie może bowiem stanowić przesłanki wyłączenia sędziego w sprawie powoływanie się skarżącego na niewłaściwość miejscową Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Wydziału Zamiejscowego w R.. M M S zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem domagając się wyłączenia wskazanych sędziów Wydziału Zamiejscowego w R., ewentualnie uchylenia tego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 19 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten zawiera ograniczenia co do charakteru okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą być podnoszone we wniosku o wyłączenie sędziów; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dokonania samodzielnych i jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawnych dotyczących wskazanych we wniosku okoliczności, tj. narażenia skarżącego na nieważność postępowania, co jednocześnie podważałoby autorytet i wiarygodność wszystkich sędziów Wydziału Zamiejscowego w R. oraz stawiałoby skarżącego w gorszej sytuacji w porównaniu ze stroną przeciwną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie uznał Sąd I instancji, że z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wymienionych we wniosku sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności uzasadniająca ich wyłączenie. Przepis art. 19 p.p.s.a., który był podstawą złożenia wniosku w rozpoznawanej sprawie, zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o wyłączenie sędziów WSA sędziego Sławomira Fularskiego, sędziego Leszka Kobylskiego, sędziego Cezarego Kosterny, sędziego Artura Kota, sędziego Justyny Mazur, sędziego Renaty Nawrot, sędziego Iwony Owsińskiej–Gwiazdy, sędziego Iwony Szymanowicz-Nowak, sędziego Marka Wroczyńskiego, jako okoliczność uzasadniającą wniosek wskazał na niewłaściwość Wydziału Zamiejscowego w R. w tej sprawie. Jednakże powód podany przez skarżącego nie jest przesłanką wyłączenia sędziego, o której stanowi art. 19 p.p.s.a. W ujęciu tego przepisu przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Sąd I instancji dokonał rzetelnej i obiektywnej oceny wniosku złożonego przez skarżącego i wskazał z jakich powodów nie uznał go za zasadny, którą to ocenę Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach.