II GZ 263/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1464/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie za skargi Z. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1464/07 - po rozpoznaniu sprzeciwu Z. W. od zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego w dniu 3 lipca 2009 r. - odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował swojej sytuacji majątkowej. Na żadnym etapie postępowania sądowego, tj. na etapie rozpoznania wniosku przez referendarza sądowego, jak i w złożonym od tegoż postanowienia sprzeciwie, skarżący nie przedstawił dokumentów, które wskazywałyby na jego sytuację majątkową, zaś w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nieprawidłowo wypełnił rubryki 6, 7, 10 i 11. Nie wykonał również wezwania Sądu do uzupełnienia nieprawidłowo wypełnionych rubryk, w związku z czym Sąd nie miał możliwości ustalenia czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Z. W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wyraził swoje niezadowolenie ze wskazanego na wstępie orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. W art. 245 p.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że Z. W. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Na podstawie § 2 tego przepisu, wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór ten na stronie 4 zawiera stosowne pouczenie dotyczące jego wypełnienia. Zgodnie z tym pouczeniem, formularz należy wypełnić czytelnie, dokonując wpisów bez skreśleń i poprawek, gdy w rubrykach występuje tekst oznaczony znakiem (*) - niepotrzebne skreślić, każdą rubrykę niezacienioną należy wypełnić albo skreślić. Niezachowanie warunków formalnych wniosku, które uniemożliwia nadanie mu dalszego biegu, powoduje wezwanie do uzupełnienia braków w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie, zarówno na etapie składania urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy jak i po wezwaniu Sądu do uzupełnienia jego braków, skarżący nie wypełnił formularza w sposób zgodny z powyższymi wymogami, bowiem wpisy dokonane przez niego w poszczególnych rubrykach nie odnosiły się do tematyki, która powinna być w nich ujęta, i którą wskazywał wprost tytuł każdej rubryki. W tej sytuacji, WSA prawidłowo stwierdził, że nie można uznać, iż skarżący uzupełnił braki formularza, bowiem za uzupełnienie braków nie można uznać samego faktu dokonania wpisów w poszczególnych rubrykach, lecz dokonanie wpisów odpowiadających treścią zakresowi rubryki lub podrubryki wynikającego z jej tytułu. Tylko prawidłowe wypełnienie formularza umożliwia ocenę merytoryczną wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.