II GZ 273/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 28 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W., A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 896/06 w zakresie odmowy wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi M. W., A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w części dotyczącej wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 896/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. po rozpoznaniu wniosku M. W. odmówił wyłączenia sędziego NSA R. B., sędziego WSA J. Z. oraz sędziego WSA R. S. od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 896/06, ze skargi M. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w części dotyczącej wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że złożony do protokołu rozprawy wniosek M. W. o wyłączenie sędziów był niezasadny, gdyż nie podano w nim okoliczności, mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów. Sędziowie złożyli ponadto pisemne wyjaśnienia, z których jednoznacznie wynika, że w ich ocenie nie zachodzą przesłanki przemawiające za wyłączeniem ich od orzekania w niniejszej sprawie. Na powyższe postanowienie M. i A. W. złożyli zażalenie, domagając się jego uchylenia i wyłączenia wymienionych powyżej sędziów od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Rz 896/06. W uzasadnieniu podniesiono, że działania sędziów, podjęte na rozprawie w dniu 6 czerwca 2008 r., zmierzały do rozpoznania sprawy, pomimo iż skarżący pozbawieni zostali pomocy prawnej ze strony pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Pełnomocnikowi temu zmuszeni byli bowiem cofnąć udzielone pełnomocnictwo, ze względu na jego działanie na ich szkodę (brak ustosunkowania się do zaskarżonych decyzji, niezawiadomienie ich o terminie rozprawy). W ocenie skarżących, przedstawione okoliczności spowodowały powstanie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności orzekających w sprawie sędziów: R. S., J. Z. i R. B. Działanie sędziów miało na celu pozbawienie skarżących pomocy prawnej po to, by nieznajomość przepisów prawa uniemożliwiła im skuteczną reakcję na niezgodne z prawem, nieobiektywne i krzywdzące dla nich decyzje. Skarżący podnieśli ponadto, że sędzia R. S. w przeszłości wydał już postanowienie pozbawiające pomocy prawnej A. W. w sprawie o sygn. SA/Rz 1251/03, pozostającej w ścisłym związku z niniejszą sprawą. Odnośnie sędziego J. Z. skarżący stwierdzili, że w sprawie o sygn. II SA/Rz 442/05 również pozbawiła ona prawa pomocy M. W., mimo iż spełniała ona warunki do jej ustanowienia. W zażaleniu podniesiono ponadto, że sytuacja finansowa skarżących ulega dalszemu pogorszeniu z uwagi na zwiększone nakłady finansowe na leczenie A. W. W związku tym wniesiono o zwolnienie od opłaty od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie podnieść należy, że instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancji procesowej jego bezstronności w konkretnym postępowaniu. Wyłączenie sędziego ma zatem służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, w których, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, wyeliminowana zostanie możliwość orzekania w sprawie przez sąd, którego skład budzi wątpliwości co do bezstronności. Zapewnia to realizację konstytucyjnej zasady prawa obywatela do bezstronnego sądu (art. 45 Konstytucji RP). Dlatego też, zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sędzia podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy w sprawach: 1. w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2. swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia; 3. osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4. w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5. w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6. w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7. w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o czym stanowi art. 19 wskazanej ustawy. Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 18, ani też z art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wskazane przez skarżących okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności składu sędziowskiego. Sąd I instancji, po przeanalizowaniu zarzutów skierowanych pod adresem składu orzekającego w sprawie o sygn. II SA/Rz 896/06 oraz oświadczeń złożonych przez tych sędziów, wydał trafne orzeczenie w sprawie. Skarżący nie wykazali zaś, iż w rozpoznawanej sprawie zachodziły podstawy do wyłączenia od orzekania któregokolwiek ze wskazanych sędziów. W świetle powyższego rozpoznawane zażalenie należy uznać za oczywiście niezasadne. Na marginesie tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że z uwagi na przyznane wcześniej skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, wniosek skarżących o zwolnienie ich od opłaty ponoszonej od zażalenia jest całkowicie bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.