II GZ 275/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 27 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1192/12 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 27 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1192/12, odmówił J. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. I Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wezwał J. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł na wyżej wymienioną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. pod rygorem odrzucenia skargi, jeżeli w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia wpis nie zostanie uiszczony. Odpis tego zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 24 września 2012 r. W dniu 5 października 2012 r. J. P. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, który umotywował przebywaniem na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku załączył dwa zwolnienia lekarskie obejmujące okresy: 17 września – 1 października 2012 r. i 2 października – 16 października 2012 r. Obydwa zwolnienia w pkt 16 zawierają wskazanie lekarskie, że chory może chodzić. Do wniosku J. P. załączył również potwierdzenie wpłaty w kasie Sądu kwoty 400 zł tytułem wpisu od wniesionej skargi. Zarządzeniem z dnia 30 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wezwał skarżącego do uzupełnienia barków wniosku o przywrócenie terminu poprzez uprawdopodobnienie przyczyny uchybienia terminowi, bowiem ze zwolnień lekarskich załączonych do wniosku wynika, że chory może chodzić. W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia 28 listopada 2012 r. J. P. wyjaśnił, że po wypadku samochodowym, od 25.11.2011 r. przebywał na leczeniu szpitalnym ciągłym. Po wyjściu ze szpitala, przebywając na zwolnieniach lekarskich załączonych do wniosku był pod wpływem silnych leków, a jego poruszanie się (chodzenie) było utrudnione i sprawiało wiele bólu. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." odmówił J. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zakreślony w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 sierpnia 2012 r. termin 7 dni do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, liczony od dnia doręczenia wnioskodawcy odpisu tego zarządzenia dnia 24 września 2012 r., upłynął bezskutecznie z końcem dnia 1 października 2012 r. W ocenie Sądu wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ podana przez niego okoliczność, że od 17 września do 16 października 2012 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich odczuwając silny ból, mając problemy z chodzeniem i przyjmując silne leki, nie uniemożliwiła a tylko utrudniła dokonanie czynności procesowej w terminie. Ponadto w trakcie trwania tej okoliczności, tj. w dniu 5 października 2012 r. wnioskodawca uiścił wpis i jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu w tym zakresie. Zatem zły stan zdrowia nie spowodował, że wnioskodawca nie mógł uiścić wpisu w przepisanym terminie. Powoływany przez niego wypadek miał miejsce 25.11.2011 r., a więc blisko rok przed złożeniem wniosku, a skarżący nie uprawdopodobnił wpływu tego wypadku na zaistnienie niezależnej od niego przyczyny w uchybieniu terminu, za którą nie ponosiłby winy. Z akt sprawy wynika także, że stan zdrowia nie przeszkadzał J. P. w kwietniu i sierpniu 2012 r. podejmować czynności procesowych, polegających na wnoszeniu korespondencji w sprawie za pośrednictwem poczty. II Zażaleniem z dnia 5 marca 2013 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, argumentując, że z uwagi na wystąpienie siły wyższej w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nadzwyczaj silnie odczuł skutki wypadku samochodowego z 2011 r. W celu zniwelowania dolegliwości przyjmował silne leki oddziaływujące na sprawność psychofizyczną i nie mógł poruszać się samodzielnie ani korzystać z samochodu w sposób niepowodujący zagrożenia w ruchu drogowym. Gdy tylko jego zły stan zdrowia polepszył się, opłacił wpis i jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W ocenie wnoszącego zażalenie opisana przeszkoda w zachowaniu terminu była od niego niezależna, a zarazem niemożliwa do przezwyciężenia, toteż nie ponosi winy za jej wystąpienie, bowiem dołożył należytej staranności w dbaniu o swoje sprawy. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia, z powodu których doszło do uchybienia terminowi. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (szerzej na te tematy: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II , str. 368 - 370). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności sprawdza, czy spełnia on wskazane wymogi formalne. Jeżeli wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera braków formalnych a oświadczenie woli wnioskodawcy w tym zakresie jest ważne, to w sytuacji nieistnienia okoliczności przemawiających za winą wnioskodawcy w uchybieniu terminu wojewódzki sąd administracyjny nie może domniemywać bezskuteczności złożonego oświadczenia i odmawiać mu wiarygodności. W niniejszej sprawie J. P. bezsprzecznie uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który to termin, w związku z doręczeniem zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w dniu 24 września 2012 r., bezskutecznie upłynął 1 października 2012 r. J. P. w dniu 5 października 2012 r. złożył osobiście w WSA w K. wniosek o przywrócenie terminu i jednocześnie w kasie Sądu wpłacił tytułem wpisu kwotę 400 zł. Jako niezawinioną przyczynę uchybienia terminowi podał zły stan zdrowia i dla uprawdopodobnienia tej okoliczności dołączył zwolnienie lekarskie obejmujące okres od 17 września do 16 października 2012 r. oraz wyjaśnienie, że w terminie otwartym do uiszczenia wpisu miał silne bóle i trudności z poruszaniem się, zatem nie był wstanie dokonać tej czynności. Gdy tylko jego stan zdrowia poprawił się dopełnił czynności i złożył wniosek o przywrócenie terminu. Odmawiając przywrócenia terminu, Sąd pierwszej instancji wniosek o zawinionym jego uchybieniu wywiódł wyłącznie z adnotacji na zwolnieniu lekarskim, że "chory może chodzić", pomijając wyjaśnienia skarżącego o przebytym wypadku samochodowym, długotrwałym leczeniu szpitalnym oraz bólach i trudnościach z poruszaniem się. Stanowisko takie jest błędne. Omawiana adnotacja na zwolnieniu lekarskim oznacza bowiem jedynie, że chory ma prawo chodzić nie nadużywając uprawnień do zwolnienia lekarskiego, nie natomiast, że każdego dnia objętego zwolnieniem jest w stanie chodzić. Zatem adnotacja na zwolnieniu "chory może chodzić" nie przesądza o winie w uchybieniu terminu, ani nie oznacza, że wnioskodawca mógł dokonać czynności, a nie dokonał jej z braku należytej staranności w dbaniu o własne sprawy. Nie ma też żadnego powodu, aby nie dać wiary wyjaśnieniom skarżącego, że mając miesięczne zwolnienie lekarskie w początkowej jego fazie czuł się bardzo źle i choć nie było przeciwwskazań medycznych do chodzenia, w istocie nie mógł chodzić. Nie jest bowiem trafne stanowisko, że wszelkie wyjaśnienia strony, które wywołują korzystne dla niej skutki, są nieprawdziwe i powinny być pominięte. Cierpienia fizyczne, nawet krótkotrwałe, mogą stanowić okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia i powodujące niezawinione uchybienie terminowi. Zauważyć trzeba, że ból można tylko uprawdopodobnić, nie zaś udowodnić, a doświadczenie życiowe wskazuje, że silny ból na tyle zaburza funkcjonowanie człowieka, iż nie jest on w stanie należycie dbać o własne sprawy, co może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. W sprawie niniejszej wnioskodawca udokumentował swoją chorobę zwolnieniem lekarskim, a zły stan zdrowia uniemożliwiający racjonalne działanie uprawdopodobnił wyjaśnieniami, jednocześnie zaś wykazał należytą dbałość o własne interesy, ponieważ będąc jeszcze na zwolnieniu lekarskim, gdy tylko poczuł się lepiej, bez zwłoki dopełnił czynności. W opisanych okolicznościach faktycznych ocena, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu jest wadliwa, gdyż przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu została spełniona. WSA w K. uwzględniając zaprezentowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie braku winy, ponownie oceni wniosek z dnia 5 października 2012 r. pod kątem istnienia pozostałych przesłanek przywrócenia terminu. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.