II GZ 275/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. w O. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt. II. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 268/24 w sprawie ze skargi D. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 września 2022 r. nr SKO.521.16.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: uchylić rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 268/24 i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 25 kwietnia 2024 r. wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy ze skargi D. w O. (dalej zwana "Spółką", "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 30 września 2022 r. w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego, w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; zaś w pkt. II. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej spółki kwotę 992 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał m.in., że o kosztach postępowania sądowego orzeczono w trybie art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej zwanej "p.p.s.a."). Zażalenie na postanowienie zawarte w pkt. II ww. wyroku WSA w Olsztynie, co do kwoty 3.120 zł wniosła Spółka. Działająca w jej imieniu pełnomocnik zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie § 14 ust.1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935, dalej zwanego "Rozporządzeniem w sprawie opłat za czynności radców prawnych") w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, gdy skarga dotyczyła sprawy, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, a zatem powinien zasądzić tytułem kosztów zastępstwa procesowego kwotę 3.600 zł, a nie 480 zł. W oparciu o powyższe pełnomocnik wniosła, o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od organu na rzecz Spółki kwoty 4.112 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik opisała szczegółowo dokonane przez nią wyliczenia, wskazując m.in., że na kwotę 4.112 zł składa się 3.600 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 495 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do NSA przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jeżeli strona kwestionuje orzeczenie jedynie w zakresie zwrotu kosztów postępowania, powinna zaskarżyć to rozstrzygnięcie zażaleniem, co też prawidłowo zrobiła skarżąca w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątek od powyższej zasady stanowią przepisy art. 200-201 p.p.s.a. (na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji) i art. 203-204 p.p.s.a. w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. Art. 200 p.p.s.a., mający zastosowanie w niniejszej sprawie, wprowadza tzw. "zasadę rezultatu", zgodnie z którą stronie, której środek zaskarżenia okazał się skuteczny należy się zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Odrębne przepisy, o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., to odpowiednie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określające opłaty za czynności zawodowych pełnomocników. W świetle § 14 Rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych podstawą ustalenia wysokości podlegającego zwrotowi wynagrodzenia radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią stawki minimalne. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji, w wyroku z 25 kwietnia 2024 r. nieprawidłowo zasądził na rzecz skarżącej spółki kwotę 992 zł. Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych stawki minimalne w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wynoszą: a) w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2 ww. Rozporządzenia, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, c) w innej sprawie – 480 zł. W przedmiotowej sprawie zaskarżona została decyzja wymierzająca skarżącej karę administracyjną w wysokości 13.136,60 zł. Tym samym, Sąd pierwszej instancji, jako stawkę minimalną, powinien przyjąć stawkę obliczoną na podstawie § 2 Rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. W § 2 tego rozporządzenia zostały określone stawki minimalne odpowiednio do wartości przedmiotu sprawy. W niniejszej sprawie wartość przedmiotu sprawy wynosi ponad 10.000 zł. Zgodnie z § 2 pkt. 5 Rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych "Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sporu: (...) 4) powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 3.600 zł". W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji powinien zatem zasądzić z tytułu zwrotu kosztów opłaty za czynności radcy prawnego kwotę 3.600 zł, nie zaś 480 zł, tytułem wynagrodzenia radcy prawnego, co słusznie w tym zakresie podnosi skarżąca. Nie ma ona jednak racji w dalszej kwestii dotyczącej wpisu sądowego. Strona zobowiązana do zwrotu kosztów sądowych nie jest zobowiązana do zwrotu kosztów pobranych nienależnie – co wynika bezpośrednio z treści art. 200 p.p.s.a. – a takim właśnie był nadpłacony przez stronę skarżącą wpis sądowy w niniejszej sprawie. Wysokość wpisu w niniejszej sprawi reguluje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535), które w § 1 ust. 2 wskazuje, że wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi – dla należności ponad 10.000 zł do 50.000 zł - 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł, a zatem w niniejszej sprawie – 400 zł. Tymczasem kwota wpisu sądowego, jakiego domaga się pełnomocnik (495 zł), została przez nią nadpłacona, zaś różnica do kwoty należnej, czyli 95 zł, jako nadpłacona, została skarżącej zwrócona (k. 4 akt sądowych). Wskazane wyżej naruszenie w zakresie nieprawidłowego zastosowania przepisów Rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych sprawia, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania musi zostać uchylone. Rozpoznając sprawę ponownie w tym zakresie, Sąd pierwszej instancji o kosztach postępowania (zwrot wpisu sądowego, kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa), które powinny zostać zasądzone na rzecz Skarżącej, powinien orzec na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia. Ponadto, zauważyć należy, że uzasadnienie wyroku w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, powinno wskazywać podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Orzeczenie w zaskarżonej części nie wskazało pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach, ani wystarczającego wyjaśnienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny, pomimo uwzględnienia zażalenia, nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie ma podstaw do ich zasądzenia.