II GZ 277/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 1085/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r. odmówił B. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 [...] 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W dniu 22 [...] 2015 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudne warunki materialne i chorobę serca, duże opłaty za energię elektryczną ([...] zł w [...] 2015 r.), niską emeryturę oraz poniesione w ubiegłych latach straty w gospodarstwie rolnym. W dalszej części urzędowego formularza skarżący wykazał, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Jako źródło utrzymania skarżący wskazał emeryturę w kwocie [...] zł netto. Podał, że z posiadanej nieruchomości rolnej nie osiąga przychodów, nie uzyskał płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie posiada też konta bankowego. Skarżący oświadczył również, że nie może określić wydatków na utrzymanie konieczne, ponieważ ze względu na konieczność remontu pomieszczenia mieszkalnego i budynku gospodarczego ogranicza wydatki. Ponadto skarżący nadesłał zaświadczenie urzędu gminy z dnia 3 [...] 2015 r., potwierdzające, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazał, że ze względu na posiadany majątek oraz wysokość stałych dochodów skarżącego nie można zaliczyć do osób charakteryzujących się ubóstwem. Zdaniem tego Sądu potrzeby mieszkaniowe skarżącego są zaspokojone, posiada majątek nieruchomy, uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury w wysokości w wysokości [...] zł netto, nie ma nikogo na utrzymaniu. Wskazał, że osiadanie nieruchomości rolnej stwarza Skarżącemu różnorodne możliwości czerpania z niej dochodów, chociażby poprzez uprawę, wydzierżawienie, sprzedaż, czy uzyskanie płatności bezpośrednich z ARiMR. Po porównaniu możliwości płatniczych skarżącego do obciążeń finansowych przedmiotowej sprawy (na obecnym etapie postępowania należy do nich opłata sądowa od zażalenia w kwocie 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz w razie pomyślnego wyniku postępowania zażaleniowego, wpis sądowy od skargi w wysokości [...] zł - § 2 ust. 5 powołanego rozporządzenia), Sąd uznał, że ich uiszczenie nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym strony. W ocenie Sądu, uiszczenie opłat w wyżej wymienionej wysokości, biorąc pod uwagę majątek i dochody netto skarżącego, nie spowoduje zachwiania jego sytuacji bytowej na tyle, aby zagrażało to zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb życiowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że nie wie jak ma udokumentować swoją sytuację, wskazał na potrzebę wspierania finansowo córki, co jego zdaniem jest przyczyną "leżenia ziemi odłogiem". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy - jest ono przyznawane osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dowodach. Wymaga to przedstawienia przez stronę wszelkiej możliwej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że uiszczenie należnych kosztów – na obecnym etapie opłata sądowa od zażalenia w kwocie 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 7 dnia 16 grudnia 2003 r., w razie pomyślnego wyniku postępowania zażaleniowego, wpis sądowy od skargi w wysokości [...] zł - § 2 ust. 5 tego rozporządzenia oraz ewentualnie wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej wraz z opłatą kancelaryjną za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem – po 100 zł – nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym strony. Biorąc pod uwagę majątek (mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha) jak i dochody ([...] zł netto) skarżącego w stosunku do wysokości kosztów koniecznych do uiszczenia nie spowoduje zagrożenia jego potrzeb bytowych. Argumenty podniesione w zażaleniu również zdaniem Sądu nie zasługują na uwzględnienie. Prośby córki skarżącego o pożyczki będące, jego zdaniem, przyczyną braku upraw, czy jakiegokolwiek innego wykorzystywania posiadanych gruntów, nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.