II GZ 292/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.M. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 517/10 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi A.L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie oznakowania zewnętrznego apteki zgodnego z zezwoleniem postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 517/10 odmówił A. Spółce z o.o. w W. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, w sprawie ze skargi A.L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...], w przedmiocie oznakowania zewnętrznego apteki zgodnego z zezwoleniem. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. A. Sp. z o.o. pismem z dnia 28 maja 2010 r., powołując się na art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A.L. (zwana dalej również skarżącą). Podniosła, iż wynik tego postępowania dotyczy bezpośrednio jej interesu prawnego, wywodząc go z faktu zawarcia ze skarżącą umowy licencyjnej na korzystanie ze znaku towarowego "A.". W związku z powyższym w ocenie wnioskodawcy skutki prawne zaskarżonej decyzji w sposób bezpośredni będą oddziaływać na jej sytuację prawną, gdyż decyzja administracyjna będąca przedmiotem postępowania wkracza w nabyte przez spółkę prawo ochronne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmawiając wnioskodawcy dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika w sprawie, stwierdził że aby posiadać przymiot strony, należy wykazać interes prawny w danym postępowaniu lub w żądaniu dokonania czynności przez organ. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia obowiązku lub uprawnienia. Przymiot uczestnika postępowania daje norma o charakterze materialnoprawnym bezpośrednio legitymująca podmiot do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, czy też do wniesienia skargi do sądu. Za taką normę nie można uznać przepisów ustrojowych – Konstytucji RP, jako że przepisy te regulują jedynie zasady ogólne nie odnosząc się do konkretnie zindywidualizowanego podmiotu i konkretnej jego sytuacji faktycznej. WSA w W. mając na uwadze powyższe uwagi stwierdził, że w rozpoznawanej sytuacji nie zachodzi sytuacja, która wprost dotyczyłaby praw i obowiązków podmiotu wnoszącego o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Decyzja bowiem skierowana do A.L. nie dotyczy bezpośrednio posiadanego przez nią prawa do znaku towarowego. Umowa licencyjna łącząca te dwa podmioty, na którą powoływał się wnioskodawca, w ocenie Sądu, nie ma znaczenia dla rozpoznawanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Argument, że w wyniku decyzji administracyjnej A. Sp. z o.o. w przyszłości będzie musiała zmienić umowy z kontrahentami nie można uznać za interes prawny, a jedynie za interes faktyczny. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. Sp. z o.o. domagała się jego zmiany poprzez dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, że jej interes prawny jest naruszony przez decyzję bezpośrednio, nie zaś w kontekście wiążących ją zobowiązań względem strony skarżącej czy jakiegokolwiek innego kontrahenta. Spółka powołała się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1387/07, w którym zawarto tezę, iż interes prawny wynika wprost z normy prawnej. Żaden przepis prawa procesowego nie wymaga ani nie precyzuje, iż norma prawna musi być bardzo szczegółowa. Norma prawna jest ogólną regułą postępowania skierowaną do abstrakcyjnego adresata. Ma ona charakter ogólny, i skierowana jest nie do konkretnej osoby, lecz zawsze do pewnego kręgu adresatów. Od pojęcia normy prawnej, w ocenie wnoszącej zażalenie, należy odróżnić pojęcie przepisu prawnego, który jest wyodrębnionym zdaniem w akcie prawnym. A. Sp. z o.o. wielokrotnie wskazywała normy prawne, na których opierała istnienie swojego interesu prawnego w rozpoznawanej sprawie. Niezrozumiała dla niej jest konieczność wskazania konkretnego przepisu prawnego w sytuacji, gdy prowadzi swoją działalność w oparciu o ogólne zasady regulujące prowadzenie takiej działalności. W ocenie wnoszącej zażalenie nakaz zdjęcia napisu "A." narusza normy prawne kształtujące prawo do prowadzenia działalności przemysłowej – art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 20 i art. 22 Konstytucji RP. Wskazała ponadto, że art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r. (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 533), na przepisach których oparto zaskarżony akt administracyjny, jak i żadna inna norma prawna nie zabrania umieszczenia poza nazwą własną apteki domowego oznaczenia, godła wspólnego przedsięwzięcia prowadzonego przez niezależne od siebie podmioty gospodarcze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. swój udział w postępowaniu sądowym może zgłosić osoba prawna lub fizyczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Uczestnikiem postępowania administracyjnego na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. może stać się więc podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału. Zatem najważniejszą przesłanką dopuszczająca do udziału w sprawie takiego podmiotu, jest jego interes prawny. Nie może zostać dopuszczony jako uczestnik postępowania podmiot który w sprawie posiada jedynie interes faktyczny. W orzecznictwie oraz literaturze prawniczej interes faktyczny przeciwstawiony interesowi prawnemu, określa się jako interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez powszechnie obowiązujące przepisy. Natomiast interes prawny, to taki, który jest chroniony przez prawo i ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski, w. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.). W przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu, postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego podmiotu w sposób pośredni. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danej osoby musi wpływać na jej sytuację prawną. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego, a wszystkie okoliczności przez Nią podnoszone są wyrazem jej interesu faktycznego, który nie jest powiązany z konkretnym stosunkiem administracyjnoprawnym występującym w sprawie ze skargi A.L. W niniejszej sprawie podstawą materialnoprawną do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne. Składająca wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie A. Sp. z o.o. nie powołała się na żaden przepis prawa materialnego, który dawałby jej przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu. Wskazała jedynie na umowę na używanie jej znaku towarowego łącząca ją ze stroną niniejszego postępowania. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja administracyjna w żaden sposób nie godziła w prawem chronione interesy A. Sp. z o.o., poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wnioskodawcy, że nie ma konieczności istnienia konkretnego przepisu prawa materialnego, który wskazywałby na istnienie interesu prawnego domagającego dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowadministracyjnym. Istnienie jedynie interesu faktycznego na który A. Sp. z o.o. powoływała się we wniosku uniemożliwia dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.