II GZ 3/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 538/07 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Bd 538/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odrzucił wniosek R. C. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał m. in., że postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę R. C. z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego należnego wpisu w wyznaczonym terminie. Postanowienie z dnia 21 sierpnia 2007 r. uprawomocniło się z dniem 4 października 2007 r. – w związku z doręczeniem R. C. w dniu 3 września 2007 r. odpisu niniejszego orzeczenia i niezażalenie go w przewidzianym ustawą terminie. W dniu 8 listopada skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, załączając jednocześnie dowód wpłaty 100 zł tytułem należnego wpisu od skargi. Uzasadniając późny termin złożenia wniosku o przywrócenie terminu R. C. podał, że z postanowieniem o odrzuceniu skargi zapoznał się dopiero po otrzymaniu w dniu 22 października 2007 r. zawiadomienia WSA z dnia 17 października 2007 r. stwierdzającego, że postanowienie na które wniósł skargę jest już prawomocne, "bowiem postanowienie z dnia 21 sierpnia zostało odebrane przez brata skarżącego i przez niefrasobliwość de facto przez okres 2 miesięcy nie przekazane adresatowi". Odrzucając wniosek R. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, ponieważ skarżący uchybił siedmiodniowemu terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wobec faktu zapoznania się przez R. C. z postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi w dniu 22 października 2007 r., Sąd uznał, że z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu i rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który upłynął z dniem 29 października 2007 r. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 8 listopada 2007 r., a zatem po terminie. Sąd wskazał również, że wynikający z art. 6 p.p.s.a. obowiązek informowania przez sąd stron postępowania o czynnościach procesowych i skutkach prawnych tych czynności nie obejmuje pouczenia o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu. W zażaleniu na postanowienie z dnia 28 listopada 2007 r. R. C. zaskarżył powyższe orzeczenie w całości oraz wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 88 p.p.s.a. poprzez uznanie za niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, jako złożony po terminie. W uzasadnieniu zażalenia R. C. podniósł, iż obowiązek dawania przez sąd pouczeń odnosi się do wskazówek celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony, natomiast wniosek w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu należy do tychże gwarancji procesowych udzielonych przez ustawodawcę. Mają one na celu zapobiec nierówności stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która może wynikać z nieznajomości prawa przez jedną ze stron. Wobec faktu, że skarżący nie jest profesjonalistą, na sądzie spoczywa obowiązek udzielenia odpowiednich pouczeń (art. 6 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z kolei zgodnie z treścią art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przywrócenie terminu został przez R. C. złożony w dniu 8 listopada 2007 r., czyli po przekroczeniu ustawowego siedmiodniowego terminu liczonego od dnia ustania okoliczności uniemożliwiającej skarżącemu dokonanie czynności – w sprawie niniejszej od dnia zapoznania się z zawiadomieniem o uprawomocnieniu się postanowienia, na które wniósł skargę, tj. od dnia 22 października 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż powyższa okoliczność pozostaje bezsporna, wobec faktu jej przyznania przez samego skarżącego w zażaleniu na postanowienie. Niniejszym należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie stwierdził brak podstaw do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz uznając wniosek za spóźniony odrzucił go postanowieniem. W zażaleniu strona podnosi także, iż nie można wywodzić negatywnych dla strony skutków, z zaniechania pouczenia przez sąd strony występującej bez profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zasadniczą kwestią podniesioną w zażaleniu jest wskazanie, iż Sąd obowiązany jest do dokonania pouczeń strony występującej bez profesjonalnego pełnomocnika o możliwości i warunkach złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. R. C. zarzucił Sądowi I instancji zaniechanie wypełnienia tego obowiązku w jego sprawie, co w konsekwencji spowodowało dla skarżącego negatywne skutki w postaci odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Odnosząc się do powyższego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 161/05, zgodnie z którym "wynikający z art. 6 p.p.s.a. obowiązek informowania przez Sąd stron postępowania o czynnościach procesowych i skutkach prawnych tych czynności nie obejmuje pouczania o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu. Wyprowadzenie tego obowiązku z przepisów p.p.s.a. byłoby zbyt daleko idące. Sąd nie jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych zachowań". Zbieżny pogląd dotyczący braku obowiązku pouczenia co do możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu do dokonania czynności zaprezentowano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt II GZ 201/07 w którym nadmieniono, że strona skarżąca nie może wymagać, aby sąd administracyjny zakładał z góry, że strona nie wykona w terminie zarządzenia wzywającego do usunięcia braku formalnego skargi. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił również zarzutu R. C., iż nie został on pouczony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci uiszczenia wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.