II GZ 303/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 4962/23 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi A. S.A. w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lutego 2023 r. nr Sp.24.2022 w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić zażalenie. I Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. VI SA/Wa 4962/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. S.A. w P. (dalej jako: "Skarżąca") o wyłączenie sędziego WSA Andrzeja Nogala. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że w oświadczeniu z dnia 19 stycznia 2024 r. sędzia WSA Andrzej Nogal stwierdził, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozpatrywanej sprawie. Sąd pierwszej instancji uznał, że w obecnym etapie postępowania nie jest możliwe dokonywanie oceny spełnienia przez sędziego Andrzeja Nogala wymogów jego bezstronności ze względu na wątpliwości co do prawidłowości powołania sędziego przez organ nieprawidłowo obsadzony, gdyż zdaniem Sądu są to okoliczności towarzyszące jego powołaniu, zatem ocena taka może być dokonana wyłącznie w trybie wniosku złożonego na podstawie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, dalej jako: "p.u.s.a."), co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Powołane przez Skarżącą we wniosku o wyłączenie sędziego okoliczności faktyczne nie wskazują zdaniem Sądu pierwszej instancji na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w rozpatrywanej sprawie. Sąd podniósł, że w świetle utrwalonego orzecznictwa NSA, jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości oświadczenia złożonego w trybie art. 22 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. Sąd pierwszej instancji zauważył, że profesjonalny pełnomocnik Skarżącej żądając wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie wskazał, ani nie udowodnił okoliczności w tym przepisie przewidzianych. Za takie okoliczności nie można uznać zdaniem Sądu wątpliwości co do prawidłowości powołania sędziego przez organ nieprawidłowo obsadzony. Wobec powyższego, a w szczególności wobec zaniechania podania we wniosku o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego WSA Andrzeja Nogala okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozpatrywanej sprawie, Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do wyłączenia tego sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i wyłączenie sędziego ze składu orzekającego w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1) art. 19 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że zgłoszona przez skarżącą okoliczność stanowiąca podstawę wyłączenia wymaga badania prawidłowości procedury powołania sędziego WSA Andrzeja Nogala, podczas gdy wystarczające jest stwierdzenie, czy okoliczność wątpliwości obiektywnie istnieje; 2) art. 20 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że Skarżący nie uzasadnił odpowiednio swojego wniosku o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego i nie uprawdopodobnił okoliczności, które przemawiają za słusznością jego stanowiska, w sytuacji gdy pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił przesłanki wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. podczas rozprawy, która odbyła się w dniu 18 stycznia 2024 r. oraz nie miał możliwości odniesienia się do treści oświadczenia sędziego i wykazać okoliczności podważających jego wiarygodność; 3) art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że podstawą do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego jest wyłącznie złożone przez niego oświadczenie, z pominięciem uzasadnienia Skarżącej; 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie co skutkowało przyjęciem, że: a. Skarżąca wniosła o zbadanie prawidłowości procedury powołania sędziego, podczas gdy taki wniosek nie był składany; b. Skarżąca oparła swój wniosek o subiektywne okoliczności, podczas gdy przytoczone przez nią przesłanki mają charakter obiektywny i dotyczą całego wymiaru sprawiedliwości; 5) błędne zastosowanie art. 5a p.u.s.a., podczas gdy Skarżąca nie składała wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego; 6) naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i niewyłączenie ze składu orzekającego sędziego, podczas gdy wydanie wyroku w niniejszej sprawie z jego udziałem doprowadzi do nieważności postępowania ze względu na to, że skład orzekający jest sprzeczny z przepisami prawa. Skarżąca na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: 1) wydruku artykułu z portalu prawo.pl pt. 76 nominacji sędziowskich, wadliwie wyłonionych przez KRS z dnia 7 grudnia 2023 r., 2) wydruku ze strony Komitetu Ochrony Demokracji dot. powołań neo-KRS, na fakt wadliwości powołania sędziego i zastrzeżeń co do jego niezawisłości. Skarżąca zaznaczyła, że przeprowadzenie dowodów z ww. dokumentów jest niezbędne do wykazania zasadności wniosku o wyłączenie sędziego i wizerunkowej Skarżącej i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. III Odpowiedź na zażalenie złożył uczestnik postępowania B. SAS w P. (F.) wnosząc o jego oddalenie. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. We wniosku tym, stosownie do art. 20 § 1 p.p.s.a. należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 19). Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Skarżąca, zarówno we wniosku złożonym na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji, jak i zażaleniu wiązała uzasadnienie wyłączenia sędziego z okolicznościami towarzyszącymi jego powołania. Zgodnie z powołaną przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, zakres przedmiotowy normy wynikającej z art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a. W przedmiotowej sprawie Skarżąca w swojej argumentacji odwołała się do okoliczności związanych z powołaniem sędziego, a zatem zachowując formę żądania określonego w art. 19 p.p.s.a. uzasadnienie tegoż środka oparła na argumentach, które mogą być oceniane tylko w kontekście instytucji określonej w art. 5a p.u.s.a. Zabieg taki nie może jednak odnieść skutku oczekiwanego przez Skarżącą, a to wobec akcentowania w przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego różnicy wymienionych środków prawnych. Z powyższego zatem wynika, że wniosek o wyłączenie sędziego, złożony na podstawie art. 19 p.p.s.a., może zostać zbadany jedynie w zakresie, w jakim nie odnosi się do okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu sędziego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że argumenty prezentowane w uzasadnieniu zażalenia nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Nie wskazują na okoliczności, które w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. mogłyby być uznane za przesłanki wyłączenia sędziego. W tym tez kontekście istotne jest, że to wnioskodawca – jak wymaga tego art. 20 § 1 p.p.s.a. – powinien uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia. Takie zaś okoliczności – w tym w relacji do oświadczenia sędziego oraz przedmiotu postępowania – nie wynikają, ani z wniosku o jego wyłączenie, ani też z uzasadnienia zażalenia. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji należy zatem uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.