II GZ 314/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 lipca 2010 r.; sygn. akt III SA/Wr 67/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] listopada 2009 r.; nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z 21 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 67/10 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z [...] listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pismem z 5 lipca 2010 r. radca prawny - pełnomocnik P. P. - wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. 16 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu pełnomocnik strony podniósł, że nie mógł być obecny na rozprawie 16 czerwca 2010 r. z powodu przewlekłej choroby alergicznej dziecka, które samotnie wychowuje. W związku z faktem, że również indywidualnie prowadzi Kancelarię i nie miał możliwości ustanowienia zastępstwa na czas opieki nad dzieckiem, zawiesił w tym okresie (od 27 maja do 19 czerwca 2010 r.) czynności służbowe. Pełnomocnik wyjaśnił, że opieka nad chorym dzieckiem spowodowała zarażenie ostrą anginą i zapaleniem oskrzeli, w związku z czym przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 22 do 30 czerwca 2010 r. Dopełniając warunków formalnych, jednocześnie z wnioskiem, pełnomocnik P. P. wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczności podniesione we wniosku nie uprawdopodabniają braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi, nie wskazują także, iż wnioskodawca nie mógł dokonać czynności w terminie. Stwierdził, że samo przedstawienie zwolnienia lekarskiego nie jest równoznaczne z wykazaniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej, polegającej na sporządzeniu pisma i nadaniu go na poczcie, przez inną osobę, np. sąsiada lub domownika. Pełnomocnik skarżącego został poinformowany 19 maja 2010 r. o terminie rozprawy. Wiedział zatem, że 16 czerwca 2010 r. odbyła się rozprawa ze skargi jego mocodawcy. W przekonaniu Sądu, opieka nad chorym dzieckiem nie uniemożliwiała pełnomocnikowi strony telefonicznego uzyskania informacji w przedmiocie wyniku posiedzenia. Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał, iż nie był w stanie nadać do Sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego wynika, że prowadzi Kancelarię w miejscu zamieszkania. Dysponował zatem z pewnością, nawet w czasie pełnienia opieki nad dzieckiem, aktami podręcznymi sprawy, komputerem, drukarką itp. W takiej sytuacji, w przypadku sporządzenia pisma, nawet jeśli nie mógł opuścić miejsca zamieszkania, z uwagi na chorobę dziecka, czy swoją, w samej czynności nadania przesyłki na poczcie, mógł wyręczyć się inną osobą (sąsiadem, członkiem dalszej rodziny). Pełnomocnik P. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu środka prawnego podniósł, że istotnie jego działalność gospodarcza została zarejestrowana pod adresem zamieszkania. Jednakże w okresie od 19 sierpnia 2009 r. do 30 czerwca 2010 r. usługi prawnicze świadczył pod innym adresem, który wskazany został w korespondencji kierowanej w sprawie do Sądu pierwszej instancji. Również Sąd pod ten drugi adres kierował korespondencję do pełnomocnika, w tym zawiadomienie o terminie rozprawy. Ustalając miejsce wykonywania działalności pełnomocnika, Sąd pierwszej instancji oparł się wyłącznie na zaświadczeniu lekarskim, nie uwzględniając danych z akt sprawy. Tym samym pełnomocnik nie dysponował w miejscu zamieszkania aktami podręcznymi sprawy. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono również, że dokument zwolnienia lekarskiego ZUS LZA stanowi urzędowe potwierdzenie niezdolności do pracy osoby w nim wymienionej, przez co należy rozumieć także niezdolność do prowadzenia działalności zawodowej. Ponadto, jak wynika z zaświadczenia lekarskiego, u pełnomocnika stwierdzono całkowitą, a nie częściową niezdolność do pracy zawodowej we wspomnianym okresie. W tych okolicznościach należało uznać, że pełnomocnik skarżącego, nie miał realnej możliwości podjęcia czynności procesowej, ani wyręczenia się inną osobą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. W rozpoznawanej sprawie strona dochowała 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego (k. 50) wynika bowiem, że niezdolność do pracy pełnomocnika ustała 30 czerwca 2010 r., natomiast przedmiotowy wniosek został wniesiony 6 lipca 2010 r. (k. 48). Strona wraz z wnioskiem wystąpiła także o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, dopełniając tym samym czynności, dla której określony był uchybiony termin. W tym stanie rzeczy rozważenia wymagało, czy okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącego wskazał we wniosku na chorobę - ostrą anginę i zapalenie oskrzeli z zaleceniem leżenia, która uniemożliwiła mu sporządzenie i wniesienie w terminie wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, na dowód czego przedstawił zaświadczenie lekarskie na druku ZUS ZLA (k. 50). Zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony lub pełnomocnika, nie należy automatycznie i bezkrytycznie uznawać za okoliczność wykluczającą, bądź też uzasadniającą istnienie winy w uchybieniu przywracanego terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, jakie uzna za istotne. Z dołączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego wynika, że pełnomocnik skarżącego w okresie od 22 czerwca do 30 czerwca 2010 r. z powodu pogorszenia stanu zdrowia był niezdolny do pracy. Wyrok w sprawie ogłoszono 16 czerwca 2010 r., czyli termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał 23 czerwca 2010 r. Zatem, w ostatnich 2 dniach z 7-dniowego terminu do złożenia wniosku pełnomocnik skarżącego w wyniku nagłego pogorszenia stanu zdrowia i związanej z tym niedyspozycyjności, nie miał możliwości podejmowania żadnych działań. Tym bardziej, że prowadził Kancelarię jednoosobowo, poza miejscem swojego zamieszkania. Nie można w tej sytuacji czynić pełnomocnikowi zarzutu, że nie wystąpił z wnioskiem przed 22 czerwca 2010 r., skoro już 16 czerwca 2010 r. mógł dowiedzieć się, jaki wyrok zapadł w sprawie, jak również z faktu, że nie poprosił o przysługę kogoś z rodziny, szczególnie w sytuacji, gdy zamieszkuje tylko z dzieckiem, a pogorszenie stanu zdrowia nastąpiło w ciągu ostatnich dwóch dni terminu. W tym kontekście zasadnicze wątpliwości budzi np. kategoryczne stwierdzenie Sądu, że pełnomocnik strony mógł posłużyć się sąsiadem przy nadaniu na poczcie wniosku o uzasadnienie wyroku, w sytuacji gdy niewysłanie w terminie takiego pisma może rodzić dla strony daleko idące negatywne konsekwencje. Prawem strony jest dokonanie czynności procesowej do daty upływu ostatniego dnia przysługującego terminu. W związku z powyższym przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. raz jeszcze zbada, czy strona spełniła przesłanki do przywrócenia terminu i rozważy, czy wskazane wątpliwości nie stanowią okoliczności przemawiających za uznaniem, że do uchybienia terminu w rozpoznawanej sprawie doszło z przyczyn obiektywnych, to jest niezawinionych przez skarżącego. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.