II GZ 339/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia x na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 996/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności w sprawie ze skargi x na czynność Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 stycznia 2026 r. nr DWOiP-VIII.6340.80.2025 w przedmiocie zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika sądowego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 17 czerwca 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 996/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez x (dalej: "skarżący") czynności Ministra Sprawiedliwości (dalej: "Minister") z 2 stycznia 2026 r., nr DWOiP-VIII.6340.80.2025, w przedmiocie zawiadomienia o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika sądowego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Pismem z 6 lutego 2026 r. skarżący wniósł skargę na ww. czynność, wnosząc również o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że zaskarżona czynność skutkuje natychmiastową utratą przez niego prawa do wykonywania zawodu. Powoduje to niebezpieczeństwo znacznej szkody – skarżący, jak wskazał, zostaje pozbawiony jedynego źródła dochodu, co w oczywisty sposób zagraża egzystencji jego i jego rodziny. Szkoda ta ma charakter materialny i jest wysoce dotkliwa. Skarżący mieszka i funkcjonuje w małym mieście. W chwili podjęcia zaskarżonej czynności miał ukończone 53 lata i jego możliwości znalezienia pracy na lokalnym rynku pracy czy nawet potencjalna możliwość poszukiwania jej w innej miejscowości, nawet bardzo oddalonej od miejsca zamieszkania jego rodziny, jest znikoma. Zawod komornika bowiem jest zawodem specyficznym, o wąskiej specjalizacji, co ogranicza skarżącego w znalezieniu pracy o podobnym profilu czy specjalizacji, a zdobycie nowych kwalifikacji zawodowych w innej dziedzinie, a tym bardziej znalezienie pracy, zważywszy na wiek skarżącego i brak doświadczenia zawodowego inne niż posiadane, wyklucza go z rynku pracy. Utrata możliwości wykonywania zawodu komornika po długoletniej nienagannej służbie jest skutkiem o charakterze nieodwracalnym w wymiarze zawodowym i osobistym; nawet późniejsze uwzględnienie skargi nie zrekompensuje skarżącemu utraty pozycji zawodowej, zaufania kontrahentów i ciągłości pracy w okresie trwania postępowania sądowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy jest jedynym sposobem – zdaniem skarżącego – na zabezpieczenie go przed niepowetowaną szkodą. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej czynności na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), WSA w Warszawie wskazał, że zaskarżona czynność nie posiada przymiotu wykonalności. Jak wskazał Sąd I instancji, stanowiący podstawę prawną zaskarżonej czynności art. 303 ust. 3 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1458 ze zm.; dalej: "u.k.s.") wiąże wygaśnięcie powołania na stanowisko komornika sądowego z zaistnieniem określonej sytuacji, tj. z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie wykształcenia, przy czym skutek ten następuje z mocy prawa. Skutek, o którym mowa w ww. przepisie, nastąpił tymczasem przed dniem złożenia wniosku o przyznanie ochrony tymczasowej – z dniem upływu terminu siedmiu lat od wejścia w życie u.k.s., tj. z dniem 1 stycznia 2026 r. Skoro powołanie skarżącego na stanowisko komornika wygasło z mocy samego prawa, w określonej powołanymi przepisami dacie, to nie jest możliwe wstrzymanie tego skutku. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że zaskarżona czynność jako wywołująca skutek z mocy samego prawa nie nadaje się do wstrzymania, podczas gdy czynność ta rodzi bezpośrednie, realne i natychmiastowe skutki w sferze praw i obowiązków skarżącego (uniemożliwienie wykonywania zawodu i prowadzenia kancelarii), co w pełni uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania (por. uchwała NSA z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22). Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, kluczowym dla kwestii zastosowania lub odmowy zastosowania ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie jest charakter zaskarżonej czynności, którą stanowi pismo Ministra z 2 stycznia 2026 r. informujące skarżącego w trybie art. 20 ust 2 u.k.s., że na podstawie art. 303 ust. 3 u.k.s. powołanie skarżącego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wygasło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2026 r. Zgodnie z treścią art. 303 ust. 3 u.k.s. powołanie na stanowisko komornika osób, które w terminie wskazanym w ust. 1 nie ukończą wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej ani nie uzyskają tytułu magistra prawa lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej, wygasa z mocy prawa z dniem upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, tj. w terminie 7 lat od dnia wejścia w życie u.k.s. Jak zatem bezspornie wynika z treści powołanej regulacji niespełnienie przez podmiot powołany do pełnienia funkcji komornika sądowego warunku określonego w art. 303 ust. 1 u.k.s. powoduje, że powołanie to wygasa z mocy prawa z dniem upływu terminu siedmiu lat od wejścia w życie u.k.s., tj. z dniem 1 stycznia 2026 r. (art. 306 u.k.s.). W tym przypadku Minister na podstawie art. 20 ust. 2 u.k.s. zawiadamia komornika, prezesa właściwego sądu apelacyjnego, prezesa właściwego sądu rejonowego oraz radę właściwej izby komorniczej o wygaśnięciu powołania na stanowisko komornika z mocy prawa. Powyższe nie nasuwa wątpliwości, że czynność Ministra podjęta w trybie art. 20 ust. 2 u.k.s. nie nosi znamion aktu lub czynności nadającej się do wykonania lub takowego wymagającego. Zawiadomienie, do dokonania którego Minister jest zobligowany regulacją określającą przesłankę wygaśnięcia powołania z mocy prawa, nie jest zatem aktem administracji, który wiąże się dla strony z obowiązkiem określonego działania, zaniechania lub nakazem znoszenia zachowania innych podmiotów. Innymi słowy, powiadomienie skarżącego o wygaśnięciu z mocy prawa, wobec niespełnienia przez niego warunku nałożonego przepisami u.k.s. nie jest czynnością, której można przypisać przymiot wykonalności w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji nie miał zatem podstaw do zastosowania powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwagi na brak kluczowego przymiotu zaskarżonej czynności umożliwiającego zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej. W konsekwencji zasadnie również stwierdził, że podnoszone we wniosku okoliczności i argumentacja dotycząca możliwości wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków nie miały znaczenia dla oceny wniosku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. ----------------------- 2