II GZ 364/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. D. G. Spółki z o.o. w B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 27 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 278/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. G. Spółki z o.o. w B. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z 27 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 278/12 odmówił Spółce z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w B. W. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą B. D. G. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z 10 kwietnia 2012 r. wymierzającą karę pieniężną w związku eksploatacją automatu poza kasynem gry. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji przedstawił sytuację finansową Spółki na podstawie danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości 50.000,00 zł oraz środki trwałe o wartości 57.480,52 zł. Zgodnie z bilansem za 2011 r. Spółka poniosła stratę w kwocie 42.964,86 zł. Spółka oświadczyła, że posiada rachunek bankowy, którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosiło 47,17 zł. Ponadto z dokumentów dotyczących stanu majątkowego i dochodów Spółki wynika, że przychód w 2011 r. wyniósł 450.651,23 zł. zaś w czerwcu 2012 r. odnotowała przychód w kwocie 257.598,36 zł ze stratą w wysokości 36.698, 79 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. rozpoznając sprzeciw Spółki od powyższego postanowienia stwierdził, że Skarżąca nie wykazała braku środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji strata, na którą Spółka powołuje się jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza więc braku środków finansowych a tym samym nie uzasadnia udzielenia prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie rachunek Spółki został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym, jednakże zdarzenie to oznacza stratę wpłaconych na konto środków jedynie do wysokości zajęcia. Brak stwierdzonych operacji finansowych na rachunku przy jednoczesnym wykazaniu przez stronę miesięcznych przychodów w wysokości 40.000,00 zł wskazuje jednoznacznie, że Spółka dysponuje środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego. B. D. G. Spółka z o.o. w B. W. wniosło zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przyznania Spółce prawa pomocy. Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez dowolne przyjęcie, że sytuacja materialna Skarżącej nie uzasadnia jej przyznania pomocy w zakresie częściowym, podczas gdy swobodna i szczegółowa analiza sytuacji materialnej Skarżącej prowadzi do wniosku, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony i jej celem jest umożliwienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 Konstytucji RP. W związku z tym, że przyznanie prawa pomocy pokrywane jest ze środków budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno występować jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Chodzi bowiem o taką sytuację, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub dostatecznych środków na opłacenie kosztów sądowych a tym samym nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej , a także innej jednostce nie posiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że sąd nie jest zobligowany przychylić się do żądania strony nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na opłacenie kosztów postępowania. Sąd może przyznać prawo pomocy , jeżeli uzna, że jest to niezbędne do zapewnienia stronie realizacji przysługującego jej prawa do sądu. Z tego względu strona we wniosku powinna uprawdopodobnić w sposób rzetelny i szczegółowy, że zachodzą w stosunku do niej przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona powinna zatem przedstawić informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej, finansowej i możliwości płatniczych, gdyż ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dokonywana wyłącznie w oparciu o kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I GZ 1/10). Biorąc pod uwagę przedstawione przez Spółkę informacje we wniosku o przyznanie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że Skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że Sąd pierwszej instancji szczegółowo zbadał sytuację materialną strony. Z przedłożonego przez Spółkę zeznania podatkowego za 2011 r. wynika, że Spółka osiągnęła dochód w wysokości 450653,69 zł, zaś koszty jego uzyskania stanowiły 493618,55 zł, co pozwala stwierdzić, że Skarżąca dysponuje środkami finansowymi na pokrycie wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Według rachunku zysków i strat z 2011 r. Spółka osiągnęła przychód ze sprzedaży netto w wysokości 450651,23 zł. zaś na usługi obce zawarte w kosztach działalności operacyjnej przeznaczyła 132678, 09 zł. Zgodnie załączonym do wniosku Spółki jednostronnym rachunkiem zysków i strat za pierwsze półrocze 2012 r. Spółka osiągnęła przychody odpowiednio w wysokości 173.217,88 zł (na koniec kwietnia 2012 r.) oraz w kwocie 217.482,10 zł (na koniec maja 2012 r.). Z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, osiąga przychody oraz spłaca zobowiązania, co świadczy niewątpliwe o dobrej sytuacji finansowej Spółki. Mając na uwadze wymienione okoliczności faktyczne, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Spółka posiada środki finansowe na pokrycie kosztów uczestnictwa w postępowaniu sądowym i jest wobec tego w stanie uiścić wpis sądowy od wniesionej skargi. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.