II GZ 367/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 336/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia oddalić zażalenie. W dniu 19 sierpnia 2019 r. Z. K., za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] lipca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Gdańsku z [...] kwietnia 2019 r., którą to decyzją organ ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji w wysokości 414 363 zł. W skardze tej skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednocześnie wskazując, że jej wykonanie decyzji doprowadzi do jego upadłości, a także spowoduje powstanie po jego stronie nieodwracalnych szkód, które zagrożą jego egzystencji. Zaznaczył, że za ostatnie 3 lata osiągnął łączny dochód 142.262,86 zł, co daje kwotę 47.420,95 zł średniorocznie i 3.951,75 zł miesięcznie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 336/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący, poza kopią zeznania PIT-36 za rok 2018 - 2016, nie przedstawił żadnych dokumentów na poparcie swojego wniosku. Natomiast do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie danymi o stanie majątkowym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. Bez przedstawienia stosownych dokumentów, które potwierdzałyby wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 zd. 1 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, przez błędną ocenę dowodów zaoferowanych przez skarżącego, prowadzącą do bezzasadnego wniosku, że skarżący nie wykazał, iż brak wstrzymania wykonania decyzji organu spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy skarżący udowodnił przedłożoną dokumentacją, że z uwagi na jego sytuację majątkową wykonanie decyzji w okresie poprzedzającym prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi, doprowadziłoby do niemożliwych do odwrócenia skutków, pozbawiając skarżącego środków utrzymania oraz doprowadzając do jego niewypłacalności, a w konsekwencji upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Podstawą rozpoznania wniosku o zastosowanie wobec strony postępowania instytucji ochrony tymczasowej jest art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody użyte w przywołanym przepisie należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody, bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie zasadnie WSA zauważył, że z uzasadnienia wniosku skarżącego nie wynika, jakimi środkami finansowymi dysponuje i jakie ma zobowiązania finansowe, a także jakie mają one odniesienie do wskazanej w decyzji kwoty. Strona nie wskazała też, czy posiada oszczędności, nieruchomości, wartościowe ruchomości. Same kopie zeznań podatkowych nie rozwiewają wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie przedstawił chociażby dokumentów potwierdzających wysokość rzeczywistych posiadanych środków finansowych oraz dokumentów obrazujących jego przepływy finansowe, na przykład wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, zaś zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Odnosząc się zaś do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na podstawie art. 196 p.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z art. 196 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. O wstrzymaniu wykonania postanowienia decyduje sąd I instancji przed przekazaniem akt sądowi kasacyjnemu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie był kompetentny do wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia, ze względu zaś na rozpoznanie zażalenia nie jest konieczne rozpoznanie tego wniosku, gdyż w tej sytuacji stał się on bezprzedmiotowy (H. Knysiak-Molczyk, Rozpoznanie zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Przegląd Sądowy" 2006, nr 2, s. 67 oraz W. Piątek, komentarz do art. 196 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. P. Szustakiewicz, A. Skoczylas, Warszawa 2016, Legalis). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.