II GZ 369/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1062/14 w zakresie odmowy zmiany postanowienia dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie oddalenie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym zażaleniem, po rozpoznaniu wniosku I. Spółki z o.o. w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił zmiany prawomocnego postanowienia WSA w W. z 22 września 2014 r. odmawiającego skarżącej spółce zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z 22 września 2014 r. odmówiono spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 października 2014 r., sygn. akt II GZ 690/14, oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie. Pismem z 22 kwietnia 2015 r. skarżąca ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i w związku z tym zarządzeniem z 28 kwietnia 2015 r. została wezwana do złożenia urzędowego formularza (PPPr) oraz do wykazania, że jej sytuacja majątkowa uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę postanowienia Sądu z dnia 22 września 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała jedynie urzędowy formularz PPPr z 11 maja 2015 r. Rozpoznając wniosek Sąd I instancji przywołał treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Dalej wskazał, że cytowany przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z pierwotnego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 1 lipca 2014 r. kapitał zakładowy wynosi 6.000.000 zł, natomiast wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 2.024.729,36 zł. Podano również, że wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 373.575,72 zł. W formularzu PPPr z 11 maja 2015 r. skarżąca wskazała, iż kapitał zakładowy spółki wynosi 6.000.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 448.672,96 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 56.585,17 zł. Skarżąca wskazała, że nie posiada rachunków bankowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że spółce zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi, co powoduje niemożność opłacenia wpisu sądowego. Nadto wskazano, że wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników. Sąd wskazał, że pomimo wezwania Sądu spółka nie nadesłała żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sytuacja majątkowa strony skarżącej uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę postanowienia z 22 września 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W szczególności skarżąca nie nadesłała dokumentu potwierdzającego fakt likwidacji rachunku bankowego wraz z saldem zamknięcia. Sąd podkreślił, że w formularzu PPPr z 11 maja 2015 r. Spółka przywołała sprzeczne informacje w oświadczeniu o stanie majątkowym i w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z jednej strony skarżąca wskazała, że nie posiada rachunków bankowych, z drugiej podniosła, że zajęcie "wszystkich kont bankowych" uniemożliwia jej dysponowanie środkami finansowymi. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz fakt, iż skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na pogorszenie się sytuacji finansowej spółki, Sąd doszedł do wniosku, że brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. II Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia i zwolnienia od kosztów sądowych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że prawidłowo Sąd I instancji potraktował kolejny wniosek skarżącej jako żądanie zmiany prawomocnego postanowienia tego Sądu z 22 września 2014 r. odmawiającego spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie należy do tzw. postanowień niekończących postępowanie w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. Wypada podkreślić, że w kolejnym postępowaniu nie dochodzi do zmiany ciężaru dowodu w zakresie wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wciąż obowiązek ten ciąży na wnioskodawcy, który zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek skarżącej trafnie przyjął, że nie wykazała ona, iż zaistniały jakiekolwiek zmiany okoliczności, które w poprzednio prowadzonym w tej sprawie postępowaniu o przyznanie prawa pomocy skutkowały odmową zwolnienia wnioskodawcy od kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kolejny wniosek nie odwołuje się do okoliczności, które nakazywałyby ponownie odnieść się do sytuacji materialnej skarżącej w kontekście przesłanek wskazanych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Obecny wniosek skarżącej nie odwołuje się również do okoliczności, które dawałyby podstawę do uznania, że jej sytuacja materialna zmieniła się (na niekorzyść) w takim stopniu, który poprzednią ocenę możliwości finansowych skarżącej w partycypowaniu w kosztach postępowania czyniłby nieaktualną. Wręcz przeciwnie, skarżąca w ogóle nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów na poparcie swojego stanowiska w tej materii ograniczając się jedynie do złożenia więcej niż lakonicznie sformułowanych pism. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.