II GZ 370/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1492/12 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w sprawie ze skargi K. Z. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oraz odmowy uwzględnienia wniosku o wyrażenie zgody na powtórzenie drugiego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej postanawia: 1) oddalić zażalenie; 2) odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Skarżąca [...] wniosła skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z [...] maja 2012 r., w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich oraz odmowy uwzględnienia wniosku o wyrażenie zgody na powtórzenie drugiego roku szkolenia aplikacji adwokackiej. W skardze zawarła także wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu podała, że wykonanie zaskarżonej uchwały mogłoby spowodować przerwanie terminu trzech lat aplikacji, a tym samym niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem z 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1492/12 odmówił wstrzymania wykonania uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały, nie przywołała żadnych okoliczności, które świadczyłyby o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały nie bada argumentów podniesionych w skardze, a odnoszących się do legalności zaskarżonej decyzji, dokonuje jedynie oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Przesłanki te na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiły. Zdaniem Sądu I instancji za przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały nie można uznać lakonicznego stwierdzenia skarżącej zawartego we wniosku dotyczącego "przerwania terminu trzech lat aplikacji". Zażalenie na to postanowienie złożyła [...]. Skarżąca domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wniosła również o "wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia". Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że okoliczności sprawy nie uzasadniają wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych uchwał oraz nie uwzględnienie wniosku w całości. Podkreśliła, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały wskazujące na możliwość przerwania terminu trzech lat aplikacji jest wystarczająco przekonujące w świetle przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym przypadku zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie skarżącej uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania skarżonej uchwały ograniczające się do stwierdzenia, że "wykonanie uchwał myłoby spowodować przerwanie terminu trzech lat aplikacji" jest krótkie lecz w pełni spełnia warunek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca podkreśliła, że Sąd I instancji przy rozpoznawaniu jej wniosku nie wziął z urzędu pod uwagę wszystkich okoliczności mogących zadecydować o wstrzymaniu zaskarżonej uchwały. Podkreśliła również, że na podstawie art. 196 p.p.s.a. wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Wskazała też, że wykonanie postanowienia mogłoby spowodować przerwanie terminu trzech lat aplikacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania uchwały nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd jest uprawniony do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczności podniesione przez skarżącą nie prowadzą do konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W myśl ostatnio wymienionego przepisu po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego przepisu wynika, iż wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Strona skarżąca dążąc do wstrzymania wykonania decyzji musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (post. NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, na których wystąpienie powołała się w swoim wniosku skarżąca, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy mieć przy tym na uwadze, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na składającym wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że każde rozstrzygnięcie administracyjne pozbawiające podmiot prawa do wykonywania określonych funkcji (prowadzenia działalności, wykonywania uprawnienia itp.), powoduje z istoty rzeczy, iż podmiot ten swoich dotychczasowych funkcji już nie może wykonywać. Samo wystąpienie tego skutku nie jest wystarczającą przyczyną wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wstrzymanie wykonania aktu pozbawiającego stronę prawa do wykonywania dotychczasowej działalności, może być zasadne tylko wtedy, gdy wykonanie zaskarżonego aktu, w szczególnej sytuacji wnioskodawcy, wywoła trudne do akceptacji niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sama tylko utrata dotychczas posiadanego uprawnienia nie stanowi takiej szkody ani trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2010 r., II GSK 595/10 www.nsa.gov.pl). Oczywiste jest, że w sprawie niniejszej wykonanie uchwały o skreśleniu skarżącej z listy aplikantów adwokackich spowodowało, iż skarżąca utraciła status aplikanta, zatem normalną konsekwencją tego stanu rzeczy jest niemożność pełnienia funkcji aplikanta z czym wiąże się przykładowo brak możliwości zastępowania patrona przed organami wymiaru sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca w istocie nie uprawdopodobniła, aby wykonanie uchwały w przedmiocie skreślenia jej z listy aplikantów mogło wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W uzasadnieniu wniosku skarżąca skoncentrowała się bowiem na wskazaniu, że wykonanie zaskarżonej uchwały przerwie termin trzech lat aplikacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał faktów oraz twierdzeń przedstawionych zarówno w samym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały jak i w zażaleniu, za uzasadniające wstrzymanie wykonania skarżonego aktu. W szczególności wskazywane przerwanie terminu trzech lat aplikacji nie decyduje o wystąpieniu znacznej szkody, czy też trudnych do odwrócenia skutków, a stanowi jedynie konsekwencję podjętej uchwały. Skoro bowiem dokonano wykreślenia skarżącej z listy aplikantów, oczywistym jest, że nie może ona dokonywać czynności, do których aplikanci są upoważnieni. Powyższe jednak w żaden sposób nie świadczy o powstaniu przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania uchwały Nadto Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że skarżąca w przypadku stwierdzenia wadliwości zaskarżonej uchwały będzie miała możliwość kontynuowania aplikacji na dotychczasowych zasadach. Odnosząc się do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidziano możliwości wstrzymania wykonania nieprawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. W związku z tym wniosek skarżącej w części dotyczącej wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia był niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. W pozostałym zakresie zażalenie jako niezasadne zostało oddalone art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Na uwzględnienie nie zasługuje również zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).