II GZ 383/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1383/21 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Katarzyny Marasek-Zybury od orzekania w sprawie ze skargi K.S. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2021 r., nr 5/2021 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na ekshumację zwłok postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 8 listopada 2022 r. o sygn. akt III SA/Kr 1383/21 odrzucił skargę kasacyjną K.S. od wyroku WSA w Krakowie z 8 marca 2022 r. oddalającego skargę K.S. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 26 sierpnia 2021 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na ekshumację zwłok. K.S. (dalej: skarżąca) pismem z 2 stycznia 2023 r. (data wpływu do sądu) wniosła zażalenie na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz o wyłączenie sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury, która orzekając na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego postanowieniem z 8 listopada 2022 r. odrzuciła skargę kasacyjną skarżącej od wyroku WSA z 8 marca 2022 r. z uwagi na jej niedopuszczalność jako sporządzonej i wniesionej samodzielnie przez skarżącą, która jak wynika pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z 26 października 2022 r., została pozbawiona prawa wykonywania zawodu radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na nieprawdziwe okoliczności wskazane w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej dotyczące posługiwania się przez stronę tytułem radcy prawnego oraz dodatkowo podniosła, że wydane postanowienie z udziałem sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury, jest bezprawne. Postanowieniem z 19 stycznia 2023 r. WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji stwierdził, że z treści zarzutów podniesionych przez skarżącą we wniosku o wyłączenie sędziego nie wynika, aby w stosunku do sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury zachodziły jakiekolwiek z wymienionych w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), przyczyny wyłączenia sędziego. Zdaniem sądu podniesione przez skarżącą we wniosku zarzuty wskazują jedynie na negatywną ocenę postanowienia z 8 listopada 2022 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej. Okoliczność ta nie może być jednak skuteczną podstawą wyłączenia sędziego, podobnie jak i subiektywne przekonanie strony, że sędzia wydał orzeczenie niezgodne z oczekiwaniami strony i "bezprawne". WSA wskazał, że również z oświadczenia sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury z 12 stycznia 2023 r. wynika, że nie są jej znane przyczyny mogące uzasadniać wyłączenie jej w niniejszej sprawie wskazane w art. 18 i 19 p.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniosła K.S. domagając się: uchylenia lub zmiany zaskarżonego postanowienia; doręczenie z akt sprawy kopii pisma Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z 26 października 2022 r. oraz zarządzenia sędziego WSA Małgorzatę Marasek-Zybura w sprawie zwrócenia się do Dziekana OIRP w K. o wyjaśnienie statusu prawnego strony; doręczenia kserokopii pisemnego oświadczenia sędziego WSA Małgorzaty Marasek-Zybura z 12 stycznia 2023 r. złożonego na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Ponadto na podstawie art. 246 p.p.s.a. skarżąca wniosła o zwolnienie z opłaty od niniejszego zażalenia, a także wniosła o wyłączenie od udziału w postępowaniu przed WSA w Krakowie sędziów: Tadeusza Kiełkowskiego, Ewy Michna oraz Janusza Kasprzyckiego w zw. z art. 19 oraz art. 20 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP bowiem wymienieni sędziowie naruszyli konstytucyjne zasady w wydanym postanowieniu z 19 stycznia 2023 r.; nadto zarzucając, że postanowienie to zostało antydatowane. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca ponowiła argumentację podniesioną we wniosku o wyłączenie sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Ponadto sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3p.p.s.a.). Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. W rozpoznawanej sprawie skarżąca we wniosku o wyłączenie, jak zasadnie stwierdził sąd pierwszej instancji, nie podała jakiejkolwiek obiektywnej przesłanki, która uzasadniałaby zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Należy przy tym podzielić stanowisko WSA co do wyłącznie subiektywnej przyczyny leżącej u podstaw żądania skarżącej, którą było rozgoryczenie orzeczeniem wydanym przez sędziego, którego wyłączenia strona się domaga. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) prawidłowo zatem sąd pierwszej instancji stwierdził, że z treści zarzutów podniesionych przez skarżącą we wniosku o wyłączenie sędziego nie wynika, aby w stosunku do sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury zachodziły jakiekolwiek z wymienionych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., przyczyny wyłączenia sędziego. Oceny tej nie zmieniają zarzuty i argumentacja podniesione w zażaleniu, które powielają stanowisko skarżącej przedstawione we wniosku o wyłączenie sędziego, a które dotyczą głównie sytuacji skarżącej odnośnie pozbawienia jej prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, co w konsekwencji podpisania przez nią osobiście skargi kasacyjnej skutkowało odrzuceniem tego środka zaskarżenia. NSA podziela stanowisko sądu pierwszej instancji w kwestii tego, że negatywna ocena i subiektywne przekonanie skarżącej o niezasadności (bezprawności) postanowienia tego sądu z 8 listopada 2022r. nie mógł być podstawą do wyłączenia sędziego WSA Katarzyny Marasek-Zybury od orzekania w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.