II GZ 406/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2663/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie dorgowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2663/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił M. R. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarżąca pismem z dnia 23 listopada 2010 r. wniosła skargę na podaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało doręczone 10 stycznia 2011 r., a termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 17 stycznia 2011 r. Pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a do wniosku dołączyła potwierdzenie dokonania w tym dniu przelewu kwoty 320 zł na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W uzasadnieniu wniosku podała, że przyczyną uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego był wypadek samochodowy, w którym uległa bliska jej osoba. Pod wpływem okoliczności niezależnych od niej oraz negatywnych emocji, jakie towarzyszyły temu zdarzeniu, nie mogła myśleć racjonalnie i dokonać wpłaty z zachowaniem odpowiedniego terminu. Sąd I instancji wezwał skarżącą do udokumentowania, że wypadek miał miejsce i wskazania stosunku łączącego skarżącą z osobą, która w nim uczestniczyła. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca wyjaśniła, że wypadek samochodowy miał miejsce 17 stycznia 2011 r., a uczestniczył w nim jej mąż. Załączyła również pismo męża, który podał, że w tym dniu, ze względu na trudne warunki pogodowe, kierowany przez niego samochód wpadł w poślizg, wpadł do rowu i uderzył w drzewo, co spowodowało znaczne uszkodzenie pojazdu oraz ogólne potłuczenie kierującego. Na miejsce zdarzenia nie była wzywana policja z uwagi na prawdopodobieństwo nałożenia mandatu i punktów karnych dla kierującego. Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego wskazując, że trudne do przezwyciężenia przeszkody uzasadniające przywrócenie terminu muszą dotyczyć osobiście osoby, która temu terminowi uchybiła. Opierając się na wyjaśnieniach męża skarżącej Sąd I uznał, że nie była ona bezpośrednim uczestnikiem wypadku, nie doznała zatem żadnego urazu, który uniemożliwiłby bądź utrudnił codzienne funkcjonowanie. Opisane okoliczności wypadku okazały się na tyle niegroźne, że nie wymagały interwencji lekarza na miejscu zdarzenia. Mąż skarżącej nie był hospitalizowany, brak również stwierdzenia, że wymagał opieki skarżącej. Tym samym skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. M. R. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu powierzchowne rozpoznanie sprawy, nieadekwatne do sytuacji i wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy oraz przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Uznała, że Sąd powierzchownie podszedł do zdarzenia losowego, jakim był wypadek samochodowy jej męża, lekceważąc tym samym jej osobę, gdyż w danej chwili nie znał jej stanu psychicznego, w którym wtedy się znajdowała, nie wiedział, jak ona to zdarzenie przeżyła. W dniu wypadku została poszkodowana bliska jej osoba, a jednocześnie skarżąca musiała pogodzić sprawy osobiste z funkcjonowaniem firmy. Mąż, będący pracownikiem jej firmy, zajmuje się logistyką w transporcie. Skarżąca, nie wykonując tych zadań na co dzień, musiała w tym dniu pokierować transportem, gdyż jest uzależniona od umów przewozowych, a te zadania stanowiły meritum w tym dniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia. Z powyższego wynika, że podstawową jak i konieczną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynność procesowej, jednakże ustawa regulująca procedurę sądowoadministracyjną nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została więc pozostawiona uznaniu sądu i daje mu to możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). W rozpoznawanej sprawie skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowej, składając ją jeden dzień po upływie terminu do jej wniesienia, co nastąpiło – jak wyjaśniła we wniosku o jego przywrócenie – na skutek niezależnego od niej zdarzenia losowego w postaci wypadku samochodowego jej męża. Z wyjaśnień skarżącej i jej męża wynika, że kierowany przez męża samochód uległ uszkodzeniom, a on sam doznał ogólnych potłuczeń. Z uwagi na obawę nałożenia mandatu i punktów karnych, na miejsce zdarzenia nie była wzywana policja, natomiast skarżąca musiała w tym dniu zadbać o logistykę transportową w firmie, czym na co dzień zajmuje się jej mąż. Zdaniem Sądu kasacyjnego, wyjaśnienia skarżącej jak najbardziej uzasadniają przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Wypadek samochodowy, niezależnie od stopnia odniesionych obrażeń czy poniesionych strat materialnych, należy do traumatycznych zdarzeń losowych, zarówno dla uczestników takiego wypadku jak i dla najbliższej rodziny. Natomiast Sąd I instancji, stwierdził, że skoro skarżąca osobiście nie brała udziału w wypadku, nie doznała obrażeń, a mąż nie wymagał hospitalizacji, to nie zaszła okoliczność, która utrudniałaby codzienne funkcjonowanie. Taki pogląd Sądu należy uznać za powierzchowny i nieadekwatny do zaistniałej sytuacji, opisanej przez skarżącą. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, zatem przesłanką dla przywrócenia uchybionego terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie to oznacza złagodzenie rygorów dowodowych dotyczących okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu, jednakże brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Warto zaś zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, czyli w dniu następnym po wypadku samochodowym, uiściła wymagany wpis i złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego uiszczenia. Świadczy to o dążeniu do wywiązywania się z nałożonych na nią obowiązków, związanych z zainicjowaną przez nią sprawą sądowoadministracyjną, wszczętą w ramach prowadzonej przez nią działalnością gospodarczą. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 oraz 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.