II GZ 410/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 63/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 25 listopada 2013 r. Nr . w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 63/14 wydanym na skutek sprzeciwu Z. Dz. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 27 stycznia 2014 r. Z. Dz. (dalej: "skarżący") został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P.z dnia 25 listopada 2013 r. w wysokości 320 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji sytuacja finansowa skarżącego nie wypełniła przesłanek przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym jak i częściowym o których mowa w art. 246 § 1pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Z danych zawartych we wniosku o prawo pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. W skład majątku wspólnego wchodzi: dom jednorodzinny o powierzchni 100 m2, mieszkanie o powierzchni 39 m2 oraz działka o powierzchni 45 arów. Rodzina skarżącego utrzymuje się z działalności gospodarczej, której miesięczny dochód brutto wynosi od 5000 zł do 6000 zł oraz z renty żony w wysokości 550 zł brutto. Skarżący wyjaśnił, że koszt utrzymania rodziny wynosi 1200 zł miesięcznie. Ponadto podał, że spłaca kredyty związane z prowadzoną działalnością w kwocie 2420 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle stabilna, że umożliwia mu poniesienie kosztów wpisu od skargi we wspomnianej wysokości. Z. Dz. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponieważ przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że posiada wraz z małżonką majątek w skład którego wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni 100 m2, mieszkanie o powierzchni 39 m2 oraz działka o powierzchni 45 arów. Źródłem dochodów skarżącego są przychody uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej (firmy transportowej), w wysokości od 5000 do 6000 zł brutto miesięcznie oraz renta otrzymywana przez żonę w kwocie 550 zł brutto miesięcznie. Wydatki miesięczne związane z utrzymaniem rodziny skarżącego oraz spłatą bieżących kredytów wynoszą około 3620 zł. Przedstawione przez skarżącego informacje na temat jego sytuacji majątkowej pozwalają stwierdzić, że dysponuje on środkami finansowymi pozwalającymi uregulować koszty związane z opłaceniem wpisu sądowego od skargi. Skarżący nie udowodnił, że opłacenie wpisu sądowego od skargi spowoduje na tyle istotny uszczerbek majątkowy, którego konsekwencją będzie brak środków dla utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Koszty zakupu paliwa, składek na ubezpieczenia społeczne oraz koszty ewentualnych napraw samochodów używanych do prowadzenia działalności gospodarczej, na które powołuje się skarżący w zażaleniu, nie mogą być traktowane jako wydatki zmniejszające zdolność płatniczą wnioskodawcy w świetle kryteriów przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wymienione przez skarżącego wydatki – zakup paliwa, remont samochodów stanowią koszt uzyskania przychodu z działalności gospodarczej, które następnie podlegają odliczeniu przy rozliczeniu podatkowym przedsiębiorcy. Skarżący nie spełnił zatem warunków przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i w związku z tym brak było podstaw do pozytywnego załatwienia jego wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była więc prawidłowa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.