II GZ 431/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 509/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 2 czerwca 2023 r. nr SKO.474.14.2023 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 509/23, po rozpoznaniu wniosku A. Ł. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 2 czerwca 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że A. Ł. wniósł skargę na ww. decyzję SKO w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie. W skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bez uzasadnienia. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji, WSA przywołał treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz stwierdził, że zaistnienie przesłanek, które uzasadniają udzielenie ochrony tymczasowej powinno być wykazane przez wnioskodawcę, bowiem to na nim spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o jego zasadności. WSA podkreślił, że dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony, a uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Ponadto, do wniosku powinny zostać dołączone dokumenty popierające twierdzenie o spełnieniu przesłanek. Odnosząc się do treści złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, WSA zważył, że skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, ponieważ wniosek nie został w ogóle uzasadniony. Skoro więc skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu zaskarżoną decyzją znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, WSA odmówił wstrzymania skarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. Ł., zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz błąd w ustaleniach o nieuzasadnieniu wniosku wniesionego w jednym piśmie wraz ze skargą; Zdaniem wnoszącego zażalenie, w sytuacji, gdy Sąd I instancji uznał, że wniosek był nieuzasadniony, winien był wezwać do jego uzasadnienia, co nie zostało uczynione mimo, że strona występuje w sprawie samodzielnie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący stwierdził, że w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji podniósł, iż wykonanie decyzji spowoduje dla niego trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem wnoszącego zażalenie, z jego uzasadnienia i załączonych dowodów można było wydedukować, iż brak wstrzymania zaskarżonej decyzji spowoduje, że jego uprawnienia co do zaskarżenia decyzji będą fikcją, gdyż będzie on musiał wypełnić decyzję niezależnie od tego, w jaki sposób będzie rozpatrzona jego skarga. Podkreślił również, że podnosi swoje kwalifikacje zawodowe dotyczące kierowania różnymi pojazdami, gdzie charakter wskazywanych pojazdów ma na celu zapewnienie bytu jego rodzinie. Zdaniem skarżącego, w rozpoznawanej sprawie, istnieje również niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody związanej z dojazdem na badania (koszt dojazdu c/a 230 km) oraz brakiem możliwości zarobkowania w tym czasie. Stwierdził również, że poniósł zarówno koszty finansowe, jak i koszty niematerialne w związku z jego niezgodzeniem się z zasadnością skierowania na badania i skorzystaniem z zaskarżenia decyzji. W jego ocenie brak wstrzymania decyzji spowoduje, że skorzystanie z uprawnień będzie de facto fikcyjne. Podkreślił również, że Sąd, Prokuratura (wnioskodawca), biegli psychiatrzy i psycholodzy, jednogłośnie wskazali, że nie ma jakichkolwiek przeciwwskazań do kierowania przez niego pojazdami. Od blisko 3 lat zachowuje abstynencję i nie narusza porządku prawnego, co dwukrotnie uwzględnił Sąd i Prokuratura oraz co potwierdza orzeczenie psychologiczne, w którym po badaniach psychologicznych stwierdzono u niego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zauważyć należy, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że złożony wniosek nie zawiera żadnej argumentacji, która przedstawiałaby możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, które muszą zostać we wniosku wskazane i uprawdopodobnione. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Zastosowanie przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagałoby wykazania przez skarżącego, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji powstaną w stosunku do niego takie skutki, które trzeba rozpatrywać w kategoriach trudnych do odwrócenia bądź znacznej szkody. Oczywiste jest, iż wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia braków przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się z pewnymi dolegliwościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie, zaangażowanie czasowe i koszty dojazdu), jednak nie rodzi to powstania wobec skarżącego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto sam skarżący nie wskazał we wniosku o wstrzymanie – co słusznie zauważył Sąd I instancji - jakichkolwiek ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Nieuprawnionym byłoby z kolei – jak sugerował skarżący w zażaleniu, dokonywanie przez sąd dedukcji intencji oraz argumentacji, które zdaniem wnioskodawcy przemawiają za zastosowaniem w jego przypadku ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest jednolite. Uznaje się, że decyzja wydana w tym przedmiocie sama w sobie nie wywołuje ani trudnych do odwrócenia skutków, ani nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ bezpośrednio nie ma wpływu na uprawnienia do kierowania pojazdami (vide: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 98/20). Bezpośrednią konsekwencją takiej decyzji nie jest bowiem cofnięcie posiadanych uprawnień, a jedynie konieczność poddania się badaniu lekarskiemu, zaś dopiero z ewentualną, a więc wciąż hipotetyczną, decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami można wiązać konsekwencje w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Dotkliwość związana z wykonaniem zaskarżonej decyzji, chociaż nie można jej wykluczyć, jest podyktowana celem, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego. W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe, tym bardziej, że wniosku zawartego w skardze nie uzasadniono w żaden sposób. Uniemożliwiło to Sądowi I instancji zbadanie, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro zatem skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie swojego żądania, WSA nie miał możliwości ocenienia, jak w istocie zmieniłaby się sytuacja strony po wykonaniu decyzji. W odniesieniu zaś do dwukrotnie akcentowanego w zażaleniu obowiązku sądu wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia uzasadnienia złożonego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd administracyjny nie jest obowiązany do wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku w powyższym zakresie. Uzasadnienie wniosku nie stanowi wymogu formalnego wniosku, będąc jego materialnoprawną argumentacją, stąd treść uzasadnienia wniosku nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia. Podlega natomiast ocenie co do zawartych w nim treści z punktu widzenia zasadności złożonego wniosku. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.