II GZ 447/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt I SA/Po 685/12 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi "G." Spółka z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. Postanowieniem z 3 października 2012 r. o sygnaturze I SA/Po 685/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zawiesił postępowanie w sprawie skargi "G." Spółka z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. w przedmiocie odmowy przedłużenia stronie zezwolenia udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] maja 2004 r. na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa wielkopolskiego w zakresie prawa krajowego skarżąca zarzuciła, naruszenie ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009r. nr 209, poz. 1540 ze zm.) z art. 2 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 22 Konstytucji RP, art. 2 i art. 61 Konstytucji RP, art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 123 ust. 1 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP. Sąd podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 549/10 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne "czy art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych uniemożliwiający podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą polegająca na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych odnośnie przedsięwzięć podjętych przed 1 stycznia 2010 r. dopuszczalną wcześniej zmianę miejsca urządzania gry ustalonego w uprzednio wydanym zezwoleniu, nie jest niezgodny z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą ochrony interesów w toku podmiotów prowadzących takową działalność, które – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęły realizację sześcioletnich przedsięwzięć gospodarczych? Postępowanie w sprawie zapytania zarejestrowane jest w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 4/11. Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wobec powyższego istniała, w ocenie Sądu I instancji, konieczność zawieszenia postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł zażalenie na to postanowienie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w P. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na oczekiwania na odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego na pytanie prawne w sprawie zupełnie nie powiązanej z przedmiotową. W uzasadnieniu wskazano, że pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego dotyczący zgodności z Konstytucją RP art. 135 ust 2 ustawy o grach hazardowych, zaś odpowiedź Trybunału nie będzie niezbędna do wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie. Organ podkreślił, że trudno jest znaleźć związek między sprawą ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a pytaniem prawnym skierowanym przez WSA w P. do Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący zaznaczył, że na gruncie niniejszej sprawy podstawą wydania decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. stanowił art. 138 ust 1 ustawy o grach hazardowych. Tymczasem pytanie do Trybunału Konstytucyjnego dotyczy art. 135 ust 2 cyt. ustawy o grach hazardowych. W związku z tym odpowiedź tego ostatniego organu nie będzie rzutowała na rozstrzygnięcie sprawy zawieszonej zaskarżonym postanowieniem, a więc sprawy, w której nie miał zastosowania przepis art. 135 ust 2 cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie znajduje usprawiedliwione podstawy. Przed przystąpieniem do oceny zaistnienia przesłanki zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przypomnieć należy, iż instytucja zawieszenia postępowania stanowi zaprzeczenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Konfrontacja przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikających z cytowanego art. 7 p.p.s.a. prowadzić musi do wniosku, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym wypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy zaistniała w toku postępowania przeszkoda faktycznie uzasadnia odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. Celowość zawieszenia postępowania powinna być analizowana także z punktu widzenia ewentualnego wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu. Ustalenie, że określona okoliczność mogłaby w przyszłości stanowić podstawę wznowienia postępowania podatkowego lub sądowego uzasadniałoby zawieszenie postępowania. Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jak wynika z treści powołanego przepisu sąd w przypadku wystąpienia okoliczności, o której w nim mowa, tak zwanej przyczyny prejudycjalnej, może postępowanie sądowoadministracyjne zawiesić. Zatem tylko od uznania sądu zależy, czy w przypadku wystąpienia przesłanki wymienionej w art. 125 § 1 powołanej ustawy, zawiesi postępowanie czy będzie je prowadził w dalszym ciągu. Między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem, o którym stanowi art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi istnieć związek tego rodzaju, iż wynik tego drugiego, toczącego się już postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Innymi słowy, rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie wtedy tylko upoważniać będzie do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (por.: uwagi S. Dmowski do art. 177 Kpc, będącego odpowiednikiem analizowanego tu przepisu [w:] "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" pod red. prof. K. Piaseckiego, Wyd. C. H. Beck W-wa 1996 r., str. 578-579). Dlatego kluczowe w tym przepisie jest, na co zwrócił uwagę NSA w uzasadnieniu uchwały z 24 listopada 2008 r., sygn. II FPS 4/08 (publ. w ONSAiWSA 2009/4/62, POP 2009/1/29, ZNSA 2009/2/136, Prok.i Pr.-wkł. 2009/5/55, OSP 2009/7-8/82), słowo "zależy", według którego, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P - Ż, s. 1231). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem, a nie np. o wpływ wynikający z autorytetu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Chodzi więc o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Tylko wówczas zawieszenie postępowania może okazać się konieczne (B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 1, Warszawa 2008, s. 206). W niniejszej sprawie, zarówno zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] maja 2011 r. jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2010 r., wskazują m.in. na art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, jako jednej z podstaw wydanych rozstrzygnięć. Przepis ten stanowi, (w brzmieniu na dzień wydania decyzji II instancji tj. [...] maja 2010 r.) że zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1, nie mogą być przedłużane. Z kolei przepis art. 129 ust 1 cyt. ustawy stanowi, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Treść uzasadnień decyzji również wskazuje, że organ przy rozpoznawaniu wniosku Spółki stosował wskazany przepis dokonując oceny żądania Strony. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (postępowanie w sprawie o sygnaturze II SA/Po 549/10) przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne odnośnie zgodności z art. 2 Konstytucji, przepisu art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Ten ostatni przepis stanowi, że w wyniku zmiany zezwolenia nie może nastąpić zmiana miejsc urządzania gry, z wyjątkiem zmniejszenia liczby punktów gry na automatach o niskich wygranych. Z powyższego wynika, że odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego nie będzie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy albowiem materialnoprawna podstawa zaskarżonej decyzji dotyczy innego przepisu niż ten przedstawiony w pytaniu do Trybunału Konstytucyjnego. Tym samym nie istnieje związek tego rodzaju, iż wynik postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym będzie miał charakter prejudycjalny dla niniejszej sprawy. W związku z tym nietrafna jest oceną jakiej dokonał Sąd I instancji co do wpływu rozstrzygnięcia kwestii stanowiących przedmiot pytania na wynik tej sprawy. Okoliczność ta przesądza o nieprawidłowości zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest związku między rozstrzygnięciem pytania prejudycjalnego przez Trybunał Konstytucyjnego, a wydaniem orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie. W tych okolicznościach przyjąć należy, że zawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postępowania sądowoadministracyjnego nastąpiło z naruszeniem art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Reasumując, żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia należało uznać za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 185 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie