II GZ 497/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z., Z. Z. – E. P. H. "E." s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 691/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z., Z. Z. – E. P. H. "E." s.c. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii produktu niezgodnej z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 691/11, odmówił M. Z. i Z. Z. wspólnikom spółki cywilnej E. P. H. "E." przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Zarządzeniem z dnia 30 marca 2011 r. Przewodniczący Wydziału VI WSA w W. wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 1500,00 zł od skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu partii produktu niezgodnej z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej. Po rozpoznaniu zażalenia, WSA w W. przesłał skarżącym urzędowe formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy (PPF). W dniu 8 czerwca 2011 r. obaj skarżący złożyli te wnioski. Podali, że mieszkają u rodziców, z którymi nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Posiadają wspólnie 5 ha nieużytków rolnych. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz stwierdził, że informacje podane we wnioskach i dokumenty przez nich przedłożone nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Nie zastosowali się do wezwania i nie przesłali dokumentów dotyczących wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz dokonywanych na nich operacji. Na powyższe postanowienie M. Z. i Z. Z. wnieśli sprzeciw. Obaj stanęli na stanowisku, że udowodnili fakt nieposiadania zdolności do uiszczenia wpisu sądowego. Udokumentowali go załączając m.in. kserokopie wyciągów bankowych. Postanowieniem z dnia 29 września 2011 r. WSA w W. orzekając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jedyny majątek jaki posiadają skarżący – co wynika z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy – to ziemia o powierzchni 5 ha będąca nieużytkiem rolnym. Z przedstawionych operacji bankowych nie wynika informacja, czy skarżący są posiadaczami (obaj razem lub jeden z nich oddzielnie) rachunku bankowego o nr [...]. Zgodnie z wyciągiem bankowym posiadaczem tego rachunku jest P. P. H. EK G. [...] D., a więc podmiot, którego siedziba odpowiada wskazanemu w skardze adresowi skarżących. Z tego rachunku były dokonywane wpłaty w różnych kwotach na inny rachunek należący do skarżących. Także obroty na wskazanym rachunku za okres ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosków o przyznanie prawa pomocy nie są znane. Zdaniem Sądu pierwszej instancji istotne jest, że obaj skarżący w całym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie przedłożyli żądanych przez Sąd dokumentów dotyczących wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji. Powoływanie się na brak dochodów i obciążenia majątkowe, bez przedłożenia dokumentów potwierdzających te okoliczności, nie może być traktowane jako udowodnienie trudnej sytuacji materialnej. WSA ocenił przedstawione przez skarżących dane określające ich sytuację majątkową jako niepełne i w związku z brakiem możliwości całościowej weryfikacji sytuacji majątkowej, nie przyznał prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażaleniami z dnia 10 października 2011 r. M. Z. i Z. Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Do zażaleń załączyli wnioski o zwolnienie od wpisu sądowego. W uzasadnieniach zażaleń i wniosków stwierdzili przede wszystkim, że z racji prowadzenia sezonowej działalności rolniczej, w okresie jesienno-zimowym nie posiadają środków na opłacenie wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna w sposób wyczerpujący przedstawić swój rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze. Sąd, na mocy art. 255 p.p.s.a., może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń w przypadku, gdy przedstawione przez niego informacje uzna za niewystarczające dla prawidłowego rozpoznania wniosku. W świetle przytoczonej regulacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji – który poddał analizie oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżących, wspólników spółki cywilnej E. P. H. "E.", w związku z wnioskami o przyznanie prawa pomocy – była prawidłowa. Wnosząc o zwolnienie od wpisu sądowego, skarżący nie wykazali rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności do poniesienia kosztów postępowania przez sądem administracyjnym. Przedstawione przez nich informacje sugerują, że oświadczenia jakie złożyli w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy są zarówno niepełne, jak i nierzetelne. Niepełność i nierzetelność podanych przez skarżących informacji dotyczy rachunku bankowego o nr [...]. Z tego rachunku na inny rachunek bankowy będący w posiadaniu skarżących wielokrotnie wpływały środki znacznie przekraczające kwotę wpisu sądowego od skargi. Mimo wezwania, do czasu rozpoznania sprawy, skarżący nie wyjaśnili Sądowi kto jest posiadaczem tego rachunku i jakie były na nim obroty w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosków o przyznanie prawa pomocy. Z treści przedstawionych wyciągów bankowych w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że rachunek, o którym mowa, należy do P. P.-H. EK, ul. G. [...] D. Adres wskazanego przedsiębiorstwa pokrywa się z adresem skarżących. Skoro tak, niepodanie żądanych informacji odnośnie powyższej kwestii trzeba było uznać za wątpliwość skutkującą brakiem możliwości ustalenia sytuacji majątkowej wnioskujących o przyznanie prawa pomocy. Sytuacji tej nie wyjaśnia również treść samych wniosków, ponieważ znajdują się w nich jedynie oświadczenia, że skarżący posiadają 5 ha ziemi będącej nieużytkami rolnymi. Stan prawny tak określonej nieruchomości nie jest znany. W szczególności nie jest znana jej wartość, co ma znaczenie dla pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżących. Ponadto, wnioskodawcy, jako wspólnicy spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą pod firmą E. P. H. "E.". Dokumenty i oświadczenia przedłożone Sądowi pierwszej instancji nie wskazują jakie wydatki skarżący ponoszą w związku z prowadzoną działalnością. W szczególności nie są znane zyski, straty i zobowiązania z tytułu tej działalności. Nie jest znana liczba pracowników, koszty związane z ich zatrudnieniem, jak również wysokość zobowiązań podatkowych i innych kosztów. Część danych o działalności spółki zawierają wyciągi bankowe (kilka wypłat wynagrodzeń dla pracowników), jednak nie są one kompletne, a co z tym idzie, nie mogą stanowić podstawy dla całościowej oceny finansów skarżących. Odnosząc się w tym kontekście do argumentacji podanej w zażaleniach należy mieć na uwadze, że wnioskodawcy trafnie zaznaczyli, iż prowadzenie działalności rolniczej w ich przypadku jest uzależnione od pór roku. Niemniej opłacenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 1500,00 zł nie uczyni ze Z. Z. "życiowego bankruta" i "nie pozbawi go dachu nad głową", bowiem posiada on środki pieniężne znacznie przekraczające kwotę wpisu, co samodzielnie wykazał załączając wyciągi bankowe potwierdzające część jego możliwości płatniczych. Tak samo rzecz ma się w przypadku M. Z., który stwierdził, że "na same podróże do WSA w W. wydał dotychczas kilkanaście tysięcy złotych". Nie było przeszkód, aby ta okoliczność została wykazana. Mimo to M. Z. nie przedstawił zestawienia ponoszonych kosztów podróży. Tym samym nie pozwolił Sądowi na ocenę czy, i w jaki sposób, ich wydatkowanie wpłynęło na jego sytuację majątkową. Postępowanie Sądu pierwszej instancji, który na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwał do uzupełnienia treści wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wymienionych w wezwaniu dokumentów, nie narusza praw człowieka M. Z., a w szczególności nie narusza zapisanego w art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) prawa do rzetelnego procesu sądowego, ale jest jego realizacją. Z faktu, że M. Z. opłaca abonament telewizyjny i mandaty karne wynika, iż posiada on środki pieniężne. A jeżeli posiada środki pieniężne na regulowanie różnych opłat, powinien wykazać, że opłacenie wpisu sądowego spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego rodziny. Na marginesie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224) ochrona języka polskiego polega w szczególności na przeciwdziałaniu jego wulgaryzacji. Należy podkreślić, że pisma procesowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinny być tak sporządzane, ażeby nie wykraczały poza obowiązującą normę językową i nie zawierały słów wulgarnych, powszechnie uznawanych za obraźliwe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.