II GZ 51/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2636/05 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2636/05 oddalił wniosek Z. Ł. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd podał, że wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Prezesa ZUS z dnia 19 lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 28 grudnia 2005 r. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został złożony 29 grudnia 2005 r., tj. już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd powołując się na art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., uznał że powyższy wniosek jako spóźniony był niedopuszczalny, co uniemożliwiało jego merytoryczną ocenę. W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. Ł. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego prośby o umorzenie zaległości składek na Ubezpieczenie Społeczne, Ubezpieczenie Zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Oświadczył, że zadłużenie wynikało z jego winy i z winy utraty zdrowia w nagłym wypadku, tj. udaru mózgu oraz innych schorzeń. Stwierdził, że jego sytuacja finansowa jest bardzo zła i z uwagi na stan zdrowia nie jest on w stanie spłacić powstałego zadłużenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zastosował przepis art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przytoczonej regulacji wynika, że wniosek ten składać można dopóki trwa postępowanie sądowe. Rozwiązanie powyższe jest konsekwencją charakteru instytucji prawa pomocy. Prawo pomocy, polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych (w niniejszej sprawie jako sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych; ponosi on jedynie koszty pomocy prawnej, tj. ustanowienia fachowego pełnomocnika) oraz ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w procesie toczącym się, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w procesie, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni korzystać z przysługujących uprawnień. Stąd powołany wyżej przepis wyłącza możliwość skutecznego złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika lub zwolnienie od uiszczania opłat sądowych i ponoszenia wydatków (w rozumieniu art. 211 – 213 p.p.s.a.) po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia sądu. Jak wynika z akt sprawy, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2005 r. uprawomocnił się w dniu 28 grudnia 2005 r., natomiast przesyłka polecona zawierająca formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie pełnomocnika, została nadana w dniu 29 grudnia 2005 r., a więc już po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. m.s.