II GZ 522/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2782/22 w zakresie odrzucenia skargi A. S. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 19 września 2022 r., nr RzPP-DPR-WPL.431.31.560.2022 w przedmiocie przyznania świadczenia kompensacyjnego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2782/22 odrzucił skargę A. S. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 19 września 2022 r. w przedmiocie przyznania świadczenia kompensacyjnego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2022 r., wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podpisanie osobiście (własnoręcznie) przez pełnomocnika egzemplarza skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wyjaśniono, że ani oryginał, ani przekazany do Sądu odpis skargi nie zawierały podpisu pełnomocnika. Odrzucając skargę Sąd I instancji stwierdził, że warunkiem prawidłowego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest terminowe uzupełnienie jej braków formalnych. Z uwagi na niepodjęcie przez pełnomocnika skarżącego, pomimo dwukrotnej awizacji, przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, zgodnie z art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) uznano ją za skutecznie doręczoną z dniem 25 stycznia 2023 r. i pozostawiono w aktach sprawy. WSA wyjaśnił, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał w związku z tym z dniem 1 lutego 2023 r. Brak formalny skargi nie został jednak uzupełniony do dnia wydania postanowienia Sądu, a zatem WSA odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącego A. S., wskazując w jego uzasadnieniu, że brak wykonania wezwania nastąpił z powodu braku informacji o awizacji. W związku z powyższym pełnomocnik zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu, zaś przedmiotowe zażalenie złożył z uwagi na to, iż samo zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie ani wykonania orzeczenia. W ocenie pełnomocnika, pozwoli to WSA rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, bez potrzeby zwracania pisma zawierającego skargę wraz z jej odpisem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi ("sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 p.p.s.a. termin do uzupełnienia braków formalnych wynosi 7 dni, zaś warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 p.p.s.a. Tym samym skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt od 1 do 3 tego przepisu, a nadto powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. Po myśli art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Tym samym przywołany przepis w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym skargi, stanowiącym obowiązkowy element tego pisma procesowego, jest złożenie pod nią podpisu identyfikującego osobę wnoszącą skargę. W orzecznictwie przyjmuje się, że zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym była mowa powyżej (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 155/19). Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem nieuzupełnienie braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjnie sformułowane i prawidłowo doręczone, obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając żadnego w tym względzie wyboru. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż w związku z brakiem formalnym skargi w postaci braku złożenia pod nią podpisu pełnomocnika profesjonalnego reprezentującego skarżącego w postępowaniu, wystosowano do niego wezwanie do jej podpisania. Z uwagi na nieobecność adresata, korespondencję zawierającą wezwanie pozostawiono do odbioru we wskazanym urzędzie pocztowym, o czym zawiadomiono adresata przesyłki dwukrotnie poprzez pozostawienie awiza w dniu 11 stycznia 2023 r. oraz w dniu 19 stycznia 2023 r. (vide: koperta i z.p.o. – karta akt sądowych nr 39). Pełnomocnik skarżącego nie odebrał przesyłki we wskazanym terminie, a zatem w świetle art. 73 § 4 p.p.s.a., po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia, tj. z dniem 25 stycznia 2023 r., nastąpiło doręczenie zastępcze. W okolicznościach sprawy znaczenie ma przede wszystkim to, że po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., przyjmuje się fikcję prawną doręczenia, która polega na tym, iż w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Tak dokonane doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż skarga dotknięta była brakiem formalnym w postaci braku podpisu. W tej sytuacji słusznie wezwano do uzupełnienia dostrzeżonego braku formalnego skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Jak wynika z akt sprawy, przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została prawidłowo awizowana z uwagi na nieobecność adresata i w konsekwencji stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że doręczenie nastąpiło w dniu 25 stycznia 2023 r., a zatem to od tej daty należało liczyć siedmiodniowy termin wyznaczony na uzupełnienie braku formalnego skargi, który upływał z dniem 1 lutego 2023 r. Istotą argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli poprzez awizo. Pełnomocnik strony kwestionuje fakt prawidłowej awizacji, wskazując na brak awizo. Ze stanowiska prezentowanego przez pełnomocnika wynika, że nie posiadał on wiedzy o możliwości odbioru przesyłki pochodzącej z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a nadto urząd pocztowy nie wydał mu tej przesyłki pomimo jego stawiennictwa w placówce celem odbioru innej, skierowanej do niego korespondencji. Jak już wyżej wspomniano domniemanie prawdziwości danych przedstawionych przez doręczyciela może zostać obalone przez stronę mającą w tym interes. W niniejszej sprawie strona nie obaliła jednak skutecznie tego domniemania. Pełnomocnik nie przedstawił bowiem żadnych dowodów na okoliczność niedoręczenia mu zawiadomień o przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Niewystarczające jest zaś samo twierdzenie w tym zakresie. Przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, bowiem w każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej bądź też zostało błędne wystawione. Wyprowadzone zaś w zażaleniu gołosłowne argumenty nie mogły zaprzeczyć skuteczności doręczenia zastępczego. Wszystkie czynności podjęte przez doręczyciela przy próbie dostarczenia przesyłki sądowej zostały odnotowane na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a każda adnotacja tam się znajdująca została opatrzona podpisem osoby doręczającej. Tym samym, wobec braku obalenia domniemania prawidłowości doręczenia w sposób zastępczy przesyłki, nie sposób uznać, że do doręczenia nie doszło. Brak jest zatem podstaw, aby w rozpoznawanej sprawie uznać, że skutek doręczenia w myśl art. 73 § 3 w związku z § 4 p.p.s.a. nie wystąpił w dniu 25 stycznia 2023 r., to jest w ostatnim dniu okresu 14 dni, licząc od dnia pierwszego awizo (11 stycznia 2023 r.). Powyższe oznacza, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi bezskutecznie upłynął w dniu 1 lutego 2023 r. W świetle przedstawionych okoliczności przyjąć należy, że Sąd I instancji zasadnie postanowił o odrzuceniu wniesionej skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła w terminie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.