II GZ 541/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 60/11 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z 4 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 60/11, odmówił P. G. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] stycznia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. P. G. wnioskiem z [...] sierpnia 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu "PPF" domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Podał, że zamieszkuje u rodziców, których utrzymuje, dodatkowo mając na utrzymaniu niepracująca żonę oraz małoletniego syna. Jednocześnie pomaga finansowo choremu bratu i jego rodzinie. Wskazując na swoje aktualne zadłużenie, trudności w spłacie bieżących należności, zaległości w płaceniu podatków oraz składek na ubezpieczenie społeczne, zaznaczył, że nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Jako składniki majątku skarżący wskazał nieruchomość rolną o pow. [...] obciążoną hipoteką przymusową oraz siedem samochodów służących do prowadzenia działalności gospodarczej. Według skarżącego, pojazdy te zostały obciążone zastawem skarbowym i zajęte przez komornika sądowego. Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnych oszczędności ani papierów wartościowych, jak również przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. P. G. podkreślił też, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza na koniec marca 2011 r. przyniosła [...] zł straty. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. zarządzeniem z [...] września 2011 r. wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia danych wskazanych we wniosku, poprzez: 1. udokumentowanie faktu istnienia toczących się wobec skarżącego postępowań sądowych, egzekucyjnych oraz zajęć komorniczych, a także zaległości wobec ZUS-u oraz kontrahentów; 2. udokumentowania wysokości dochodów osiąganych przez rodziców skarżącego; 3. udokumentowania straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; 4. nadesłanie ewidencji środków trwałych służących do prowadzenia działalności gospodarczej; 5. nadesłanie kserokopii księgi przychodów i rozchodów lub innego dokumentu wykazującego poziom obrotów w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej z okresu ostatnich 3 miesięcy; 6. złożenie dokumentów w zakresie faktycznie ponoszonych miesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego (rachunki, faktury), w tym również ewentualnych kosztów leczenia i zakupu lekarstw; 7. przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; 8. nadesłanie dokumentu (np. odpis z księgi wieczystej) potwierdzającego tytuł do posiadanej nieruchomości rolnej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał pismo z [...] września 2011 r., zawierające listę załączników mających obrazować jego aktualną sytuację materialną, jednakże jak wynikało z akt sprawy, faktycznie nie zostały one do pisma przewodniego dołączone (k. 188 i notatka służbowa pracownika biura podawczego k. 189). Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmawiając przyznania skarżącemu prawa pomocy podkreślił, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazano, że P. G. wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności zawartych we wniosku, obowiązku tego nie wykonał. Skarżący nadesłał wprawdzie pismo z [...] września 2011 r., jednakże nie zawierało ono wymienionych w nim załączników, które w jego ocenie miały wykazać zasadność zgłoszonego żądania. Zdaniem Sądu, wina za ewentualne niedbalstwo w tym zakresie obciążała w całości skarżącego, tak samo jak negatywne konsekwencje braku wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. P. G. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 49 § 1, 243 § 1, 246 § 1 pkt 2 oraz 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nadał w Urzędzie Pocztowym operatora publicznego pismo z [...] września 2011 r. wraz z wymienionymi w nim załącznikami dokumentującymi jego sytuację majątkową. Nie był jednak w stanie wytłumaczyć kiedy i w jakich okolicznościach z nadanej przez niego przesyłki zniknęły dołączone załączniki. Zdaniem skarżącego, dochował on wszelkich starań aby pismo zawierające wymienione załączniki dotarło do sądu. Podkreślił, że jego odpowiedzialność w tym zakresie skończyła się w momencie prawidłowego nadania pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 255 p.p.s.a., w sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne i nie jest wystarczające do oceny zasadności wniosku strony, uzasadnia zatem oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na brak wystarczających danych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z [...] września 2011 r. został wezwany do przedstawienia szeregu dokumentów i podania informacji, które zdaniem Sądu, obrazowałyby jego sytuację materialną (k. 181 akt sądowych). Z obowiązku tego P. G. nie wywiązał się. Nie przedstawił bowiem żadnej ze wskazanych w zarządzeniu informacji. Wprawdzie w piśmie z [...] września 2011 r. podał, że wraz z nim załącza dokumentację obrazującą jego sytuację majątkową, jednakże jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, deklarowanych przez skarżącego dokumentów, przesyłka skierowana do Sądu faktycznie nie zawierała (notatka służbowa, k. 189 akt sądowych). Powyższe doprowadziło Sąd pierwszej instancji do słusznego wniosku, że skarżący nie dopełnił obowiązku współdziałania z Sądem, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnych ustaleń co do istnienia podstawy faktycznej uzasadniającej jego żądanie. Naczelny Sąd Administracyjny podzielając stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu uznał, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie przedstawił informacji i dokumentów, żądanych przez Sąd pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga, że WSA rozpoznając wniosek skarżącego nie dysponował dokumentami, wymienionymi w piśmie z [...] września 2011 r. Korespondencja adresowana do Sądu została nadana listem zwykłym, co powoduje że wszelkie konsekwencje związane z wyborem tego rodzaju sposobu doręczenia żądanych przez Sąd dokumentów obciążają skarżącego. Dodać należy, że dokumentów, których nie doręczono przy piśmie z [...] września 2011 r. skarżący nie dołączył także do zażalenia. W związku z tym brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, że skarżący spełniał przesłanki ustawowe, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Tym samym, należało uznać, że kwestionowane rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.