II GZ 561/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 102/15 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi F. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 9 [...] 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 18 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 102/15, oddalił wniosek F. Ś. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi F. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 9 [...] 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć środowiskowych. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o trybie i terminie jego zaskarżenia doręczony, w trybie zastępczym, został żonie skarżącego dnia 27 [...] 2015 r. W otwartym terminie do wniesienia zażalenia skarżący nadał na poczcie przesyłkę zawierającą cztery kserokopie zażalenia z dnia 31 [...] 2015r. na to postanowienie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 [...] 2015r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia z dnia 31 [...] 2015 r. poprzez złożenie dwóch jego egzemplarzy odręcznie podpisanych, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na to wezwanie, w zakreślonym terminie, skarżący przesłał do Sądu kolejne dwie kserokopie zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. odrzucił ww. zażalenie Skarżącego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji, powołując się na art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wskazał, że sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Pismem z dnia 14 [...] 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia z dnia 31 [...] 2015 r. przez złożenie dwóch egzemplarzy odpisu tegoż zażalenia odręcznie podpisanego. Skoro Strona, wprawdzie z terminie, wysłała dwie kserokopie zażalenia, nie zawierające jednak odręcznego podpisu Skarżącego, to nie uczyniła zadość wezwaniu. Tym samym Sąd I instancji na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu zażalenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie F. Ś. podniósł, iż nie został dokładnie poinformowany w jakiej formie powinien nadesłać zażalenie. Wskazał, iż zdanie "treść zażalenia musi być podpisana w oryginale na wszystkich kserokopiach" nie jest dla niego, nie – prawnika, zrozumiała, a na porady prawnicze nie posiada wystarczających środków. W piśmie z dnia 3 [...] 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniósł o oddalenie powyższego zażalenia i zasądzenie kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ przedstawił argumentację na poparcie swego stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują. Podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (Hanna Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 204-205). Z powyższej definicji jednoznacznie wynika, że podpis musi być własnoręczny. W sytuacji braku własnoręcznego podpisu, sąd wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie pod rygorem odrzucenia zażalenia, wynikającym z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów zażalenia własnoręcznie podpisanego uniemożliwia nadanie zażaleniu prawidłowego biegu. Zatem jeżeli strona nie uzupełniła braków formalnych zażalenia w terminie poprzez nadesłanie własnoręcznie podpisanych odpisów zażalenia, sąd zażalenie odrzuca (art. 178 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów niesie za sobą poważne konsekwencje prawne, może bowiem doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Z tego względu zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu strony (lub jej pełnomocnika) do usunięcia braków pisma procesowego powinno być sformułowane precyzyjnie, jasno i jednoznacznie, tak, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści (por. postanowienia SN z dnia 17 listopada 1998 r., sygn. akt III CKN 871/98, LEX nr 50714). Niezachowanie któregokolwiek z tych wymagań pozbawia wezwanie sankcji określonej w art. 178 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, po wniesieniu zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, Skarżący został wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Sądu I instancji do usunięcia braków formalnych przez "złożenie 2 – ch egzemplarzy odpisu zażalenia z dnia 31 [...] 2015 r. na postanowienie z dnia 18 [...] 2015 r. odręcznie podpisanego" – w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści powyższego wezwania w sposób jednoznaczny wynika, że brak, którego usunięcia domagano się od Skarżącego, to brak własnoręcznego podpisu pod wniesionym zażaleniem. Sformułowanie "odręcznie podpisanego" wydaje się na tyle jednoznaczne, iż nie budzi wątpliwości, że chodzi o podpis, a nie jego kserokopię. Argument ten wzmacnia dodatkowo fakt, iż Skarżący złożył, przed wezwaniem, cztery egzemplarze zażalenia, będące kserokopiami – gdyż na żadnej z nich nie widnieje oryginalny własnoręczny podpis – i dlatego też został wezwany do uzupełnienia braku formalnego w postaci oryginalnego własnoręcznego podpisu. Zdaniem Sądu, a wbrew twierdzeniom Skarżącego, sformułowanie "odręcznie podpisanego" nie jest typowo prawniczym zwrotem i nie trzeba specjalnej wiedzy prawniczej aby prawidłowo je zrozumieć. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał działanie Sądu I instancji za prawidłowe i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji