II GZ 573/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Po 1104/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. o sygn. akt III SA/Po 1104/12 na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji wskazał, że uzasadniając żądanie przyznana prawa pomocy w zakresie całkowitym R. P. oświadczył, że jest osobą samotną i bezdomną, która utrzymuje się ze zbieractwa surowców wtórnych, z czego miesięczne dochody wynoszą około 100-200 zł, a także korzysta z jadłodajni Caritas. Sąd podkreślił, że wnioskodawca nie wykonał kierowanych do niego wezwań w zakresie uzupełnienia oświadczenia majątkowego, które budziło wątpliwości z uwagi na znane z urzędu fakty, m.in. takie jak: zgłaszanie przez wnioskodawcę w latach 2004 – 2011 r. gruntów o pow. 100 ha do płatności rolniczych, pełnienie funkcji prezesa zarządu sp. z o.o. "[...]" i reprezentowanie sp. z o.o. "[...]" w organizacji. W tych okolicznościach WSA w P. uznał, że wnioskodawca, mając świadomość braków złożonego wniosku i nie usuwając ich, nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W zażaleniu z dnia 26 sierpnia 2014 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uznał, że treść postanowienia jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym, a nadto budzi jego głębokie niezadowolenie i oburzenie jako strony postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową co do właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem NSA, dokonana przez Sąd ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa. Sąd trafnie uznał, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej. W związku z tym na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącego do przedłożenia wskazanych dokumentów (por. wezwanie k. 141 akt sądowych). Skarżący żadnych dokumentów nie przedstawił. Nie odpowiedział także na wezwanie do uzasadnienia sprzeciwu (por. wezwanie k. 156 akt sądowych). Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że WSA w P. zasadnie ocenił, że R. P. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi żadnych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Nie dołożył zatem należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Od przedstawienia swojej sytuacji R. P. uchylił się również w zażaleniu wniesionym do NSA, stwierdzając jedynie, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem i budzi jego niezadowolenie (oburzenie). To lakoniczne stwierdzenie, z którego de facto nic nie wynika może tylko sugerować, że wnioskodawca, konsekwentnie odmawiając przedłożenia informacji (dokumentów) umożliwiających przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny jego sytuacji majątkowej i osobistej, niewykluczone, że przemawiającej za przyznaniem prawa pomocy, nie jest już zainteresowany uzyskaniem tego prawa. W tym stanie rzeczy NSA na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.