II GZ 576/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 9 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 302/16 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., postanowieniem objętym zażaleniem, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek P. Sp. z o.o. Spółki komandytowej z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że P. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w W. (dalej: skarżąca lub Spółka) zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że wykonanie decyzji naraziłoby ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ pozbawiłoby ją możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej i skutkowałoby koniecznością ogłoszenia upadłości. Skarżąca wskazała, że w stosunku do niej zostały wydane decyzje nakładające kary pieniężne za prowadzenie gier na automatach poza kasynem gry na łączną kwotę 600 tys. zł. Kary te są wymagalne, a postępowanie egzekucyjne wszczęte. Tak duży rozmiar kar skutkować będzie zaprzestaniem realizacji zobowiązań, co doprowadzi do stanu upadłości w sytuacji, gdy z bilansu Spółki wynika, że w pierwszych pięciu miesiącach 2015 r. poniosła stratę w wysokości ponad 5 tys. zł, a w poprzednim roku obrotowym (2014) – stratę w wysokości ponad 10 tys. zł. Do wniosku Spółka dołączyła bilans aktywów i pasywów oraz rachunek porównawczy zysków i strat na dzień [...] maja 2015 r., a także wykaz ostatecznych decyzji, którymi nałożono na nią kary pieniężne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro zaskarżoną decyzją wymierzono skarżącej karę pieniężną, to z uwagi na treść art. 61 § 3 p.p.s.a. oczywistym jest, że rzeczowe uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową strony, tak aby sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie kary pieniężnej przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd uznał, że takich okoliczności nie sposób doszukać się w rozpoznawanym wniosku, zaś ogólnikowe twierdzenia – pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów – nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu, wobec braku aktualnych danych dotyczących sytuacji finansowej Spółki oraz wobec nieuprawdopodobnienia możliwych zagrożeń wywołanych wykonaniem zaskarżonej decyzji, dalece nieuprawniony jest wniosek, że brak wstrzymania wykonania zaskarzonej decyzji może doprowadzić do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. II W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zaskarżyła je w całości i wniosła o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej zawartego w skardze. Ponadto strona wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia na okoliczność uzasadnienia wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, jak również podniosła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżąca nie wskazała w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji konkretnych okoliczności wystarczających do uznania, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo wyrządzenia jej znacznej szkody, podczas gdy z załączonych dowodów wynikało, że Spółka w razie przymusowego wykonania zaskarżonej decyzji i innych ostatecznych decyzji ją obciążających nie byłaby w stanie dalej prowadzić działalności gospodarczej. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a postanowienie Sądu pierwszej instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że "Spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową", to jednak trafnie wskazał, że wniosek o ochronę tymczasową cechuje wysoki poziom ogólności argumentacji. Skarżąca załączyła bowiem dokumenty wskazujące, że w stosunku do niej zostały wydane decyzje nakładające kary pieniężne za prowadzenie gier na automatach poza kasynem gry na łączną kwotę 600 tys. zł, jak również przedłożyła bilans aktywów i pasywów oraz rachunek porównawczy zysków i strat na dzień [...] maja 2015 r. Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje, że Sąd pierwszej instancji dokonał jednak prawidłowej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. i trafnie przyjął, że znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, jakie mogą powstać w związku z wykonaniem wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, należy oceniać w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej. A ta została przedstawiona bardzo fragmentarycznie i bez koniecznych dla uprawdopodobnienia zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konkretów w postaci np. wyciągów z rachunków bankowych, oświadczeń dotyczących całości aktualnej sytuacji majątkowej Spółki. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób na tyle precyzyjny, aby Sąd doszedł do przekonania, że uiszczenie przez stronę kary pieniężnej przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. To strona – chcąc skorzystać z wyjątku od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu – powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić Sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej czy rodzinnej strony, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca podnosząc w ramach wniosku argumentację o wpływie wykonania zaskarżonej decyzji oraz innych nałożonych na nią decyzji wymierzających kary pieniężne, co w ocenie strony mogłoby doprowadzić do pozbawienia jej środków na dalsze prowadzenie działalności, a w konsekwencji do upadłości Spółki, nie przedstawiła w sposób wystarczający swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, a więc w sposób umożliwiający dokonanie obiektywnej oceny konsekwencji, jakie może nieść ze sobą obowiązek zapłaty nałożonej na nią kary pieniężnej. Nie jest bowiem wystarczające samo przedstawienie bilansów aktywów i pasywów oraz rachunku zysków i strat według stanu na dzień [...] maja 2015 r. Analiza tych dokumentów nie daje miarodajnego obrazu rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki, a wyłącznie obrazuje posiadane aktywa i pasywa na koniec maja 2015 r. oraz ogólny rachunek zysków i poniesionych strat w tych okresach. Nie można na ich podstawie dokonać oceny, w jaki sposób kształtuje się faktyczna płynność finansowa skarżącej i jakie są jej rzeczywiste możliwości płatnicze. W takiej sytuacji nie była możliwa w pełni obiektywna i zgodna ze stanem rzeczywistym ocena, czy w kontekście aktualnej sytuacji finansowej strony wykonanie zaskarżonej decyzji organu – nawet przy uwzględnieniu obowiązku uiszczenia tego rodzaju kar nałożonych na Spółkę w innych postępowaniach – może doprowadzić do wyrządzenia jej szkody, która byłaby znaczna lub może spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne. W zażaleniu strona złożyła wniosek o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci: zestawienia decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej wydanych wobec Spółki, wstępnego sprawozdania finansowego za rok 2015 r. i oświadczenia skarżącej o zaprzestaniu prowadzenia działalności operacyjnej. Tego rodzaju wniosek nie mógł jednak zostać uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd kasacyjny uznał, że przedstawione informacje w większości były już przez Spółkę przedkładane, a zatem ich treść nie mogła wpłynąć na zmianę oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Dla rozpoznania zażalenia, jak i dla kwestii zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ma znaczenia wyrażone w zażaleniu przekonanie strony o dużym prawdopodobieństwie uchylenia zaskarżonej decyzji. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.