II GZ 614/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 368/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] grudnia 2015 r. nr ...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. W skardze wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków, jakie może spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji. Wyjaśniła, że pozostaje w związku małżeńskim, i jest jedynym żywicielem rodziny. Utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej-handlowej, polegającej na prowadzeniu sklepu w miejscowości K.. Mąż skarżącej jest natomiast rolnikiem, posiada niewielkie gospodarstwo rolne, które jednak nie pozwala na zaspokojenie potrzeb rodziny. Skarżąca ma dwie dorosłe córki, z których jedna jest zatrudniona w sklepie skarżącej, natomiast druga pomaga mężowi skarżącej w prowadzeniu gospodarstwa. W roku podatkowym 2014 skarżąca wraz z rodziną osiągnęli dochód brutto (przed opodatkowaniem podatkiem dochodowym) w wysokości 27.501,64 zł, co dało średnio miesięczny dochód brutto na poziomie 2.291,80 zł. Z analizy zestawienia obrotów dla prowadzonej przez skarżącej działalności gospodarczej, sporządzonej za okres od stycznia do grudnia 2015 r. wynika, że dochód brutto (przed opodatkowaniem podatkiem dochodowym) skarżącej wyniósł 45.759,09 zł, co daje miesięczny dochód brutto na poziomie 3.813,25 zł. Skarżąca wyjaśniła, że dochód w całości przeznaczany jest na zaspokojenie potrzeb życiowych rodziny oraz zaspokajanie zobowiązań skarżącej (zobowiązanie kredytowe w wysokości 108.686,12 – miesięczna rata 1.500 zl). Skarżąca nie posiada żadnych innych składników majątkowych, z których orzeczona zaskarżoną decyzją kara pieniężna mogłaby zostać wyegzekwowana, w szczególności nie posiada składników, które mógłby łatwo spieniężyć, celem zaspokojenia kary pieniężnej. Skarżąca nie posiada także oszczędności, z których mogłaby zaspokoić roszczenie Urzędu Celnego, oczekując na rozstrzygnięcie merytoryczne skargi. W tym stanie oczywistym jest, że egzekucja, której przedmiotem będzie kara pieniężna w kwocie 12.000 zł, skierowana zostanie do jedynego składnika majątkowego skarżącej – bieżącego dochodu z prowadzonej działalności. Zdaniem skarżącej, choć kwota 12.000 zł, która stanowi wymierzoną przez organ celny karę, nie jest znaczną szkodą, to jednak nie można odmówić jej takiego charakteru, uwzględniając, że przekracza ona kwotę rocznego dochodu skarżącej i stanowi dla niego kwotę niemożliwą do uregulowania. W ocenie strony skarżącej brak wstrzymania wykonalności decyzji skutkować będzie realnym zagrożeniem dla dalszego bytu gospodarczego skarżącej i wiążącą się z tym znaczną szkodą oraz trudnymi do odwrócenia skutkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 5 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I SA/Po 368/16) oddalił wniosek. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub że powstałe po jej wykonaniu skutki byłyby trudne do odwrócenia. W uzasadnieniu wniosku nie wykazano konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do skarżącej wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Skarżąca uzasadniając swój wniosek podniosła, że wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudności w jej sytuacji finansowej, bowiem dochód uzyskiwany przez skarżącą w całości przeznaczany jest na zaspokojenie potrzeb jej rodziny oraz na zaspokajanie wszelkich zobowiązań skarżącej, w tym na zobowiązanie kredytowe, w wysokości 108.686,12 zł, zaciągnięte na działalność gospodarczą. Na poparcie swojej argumentacji przedłożyła również dokumentację, jednak znajdujące się w aktach sądowych sprawy dokumenty, w tym zeznanie podatkowe PIT-36, PIT-B, PIT-O za 2014 r., podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. nie są wystarczające do kompleksowej oceny przez Sąd sytuacji majątkowej skarżącej. WSA wskazał także, że w 2014 r., według zeznania PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) skarżąca uzyskała przychód w wysokości 774.225,18 zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości 738.125,98 zł, osiągnęła dochód w kwocie 36.099,20 zł, przy czym dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego, strat i składek na ubezpieczenie społeczne wyniósł 27.501,64 zł. Z analizy załączonego do wniosku podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. wynika, że od początku roku 2015 wartość sprzedanych towarów i usług wyniosła 800.522,50 zł (dla przykładu w styczniu 2015 r. wartość wyniosła 51.753,53 zł, w czerwcu kształtowała się na poziomie 72.873,59 zł w grudniu 71,040,86 zł). Z kwoty tej skarżąca poniosła wydatki związane z zakupem towarów handlowych i materiałów na łączna kwotę 684.593.03 zł oraz poniosła pozostałe wydatki (w tym wynagrodzenia) w kwocie 70.170,38 zł. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedstawiony przez skarżącą dochód w roku 2014 nie może być jedynym miarodajnym kryterium badania zdolności skarżącej do zapłaty wymierzonej kary. Natomiast posiadanie przez skarżącą innych zobowiązań, w tym kredytów, nie może prowadzić do wniosku, że mogą one być zaspokojone kosztem należności wobec Skarbu Państwa. Potrzeba wydatkowania posiadanych środków na zaspokojenie zobowiązań kredytowych nie może być priorytetowo traktowana przed obowiązkiem uiszczenia należnego podatku i innych należności wobec Skarbu Państwa, które to należności powinny być zaspokojone w pierwszej kolejności. W ocenie Sądu nawet wyegzekwowanie określonej kwoty przed rozpoznaniem skargi i ewentualne jej uwzględnienie nie wywołuje nieodwracalnych skutków, bowiem w takim wypadku wskazana zaskarżoną decyzją należność zostanie stronie zwrócona. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że posiadanie innych zobowiązań (np. kredytowych) nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zauważył, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Sąd uznał, że na podstawie wniosku strony i załączonych do niego dokumentów nie sposób ustalić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dopiero bowiem porównanie wydatków skarżącej z jej majątkiem czynnym mogłoby pozwolić ustalić jakie skutki w odniesieniu do sytuacji finansowej skarżącej i osób pozostających na jej utrzymaniu wywoła wykonanie decyzji. Sąd nie mógł zatem uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zwrócił uwagę, że wprawdzie w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie skarżącej, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej przez wykonanie zaskarżonej decyzji znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. B. K. wniosła zażalenie na postanowienie z 12 kwietnia 2016 r., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i tym samym niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w bezpodstawnej odmowie wstrzymania wykonana zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] grudnia 2015 r., jak również przyjęcie, że w realiach rozpoznawanej sprawy wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, a co najmniej skarżąca nie przedłożyła dowodów na poparcie swojego stanowiska, podczas, gdy w dostateczny sposób wykazała (przedkładając stosowną dokumentację), że ta jednostkowa kara pieniężna, stanowi kwotę, której zapłata wykraczałaby poza możliwości płatnicze skarżącej w realiach sytuacji rodzinnej i finansowej kondycji wyznaczanej przedmiotem jej aktywności zawodowej, w związku z czym wniosek zasługiwał w całości na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona zgłaszając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. W rozpoznawanej sprawie wniosek dotyczył decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa. Jak trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, przedłożone wraz z wnioskiem dokumenty nie świadczyły o niebezpieczeństwie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. na skutek wykonania zaskarżonej decyzji Co prawda dla zobrazowania swojej sytuacji finansowej przedstawiła ona dokumenty dołączone do skargi (m.in. zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 r.) jednak WSA słusznie uznał, że nie świadczą one o złej sytuacji finansowej skarżącej i nie uprawdopodabniają niebezpieczeństwa utraty przez nią płynności finansowej na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Również okoliczność, że wysokość wymierzonej kary jest znaczna w porównaniu do wyników skarżącej w latach 2014 i 2015 nie pozwoliła automatycznie przesądzić o braku jej zdolności płatniczych. Na podstawie wybiórczo przedstawionych twierdzeń skarżących Sąd pierwszej instancji nie był więc w stanie ocenić, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zauważyć, że w zażaleniu skarżąca podnosiła, że nie posiada "żadnych innych składników majątkowych z których orzeczona zaskarżoną decyzją kara pieniężna mogłaby zostać wyegzekwowana, w szczególności nie posiada składników, które mogłaby łatwo spieniężyć". Jednak na poparcie tych twierdzeń nie przedstawiła żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych innych członków rodziny), co nie pozwoliło Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu podważyć oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.