II GZ 636/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 330/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych poza ośrodkiem gier bez wymaganej koncesji. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił B. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca Spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2012 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych poza ośrodkiem gier bez wymaganej koncesji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż Spółka, prowadząca działalność w zakresie doradztwa gospodarczego, wniosła w treści skargi kasacyjnej o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że obecnie uzyskuje zysk umożliwiający utrzymanie zatrudnienia na dotychczasowym poziomie. Rok 2012 Spółka zakończyła odnotowując stratę. Dalej Spółka podniosła, że stan finansowy nie pozwala jej na poniesienie kosztów sądowych, a tym bardziej wymierzonej zaskarżoną decyzją kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy Spółki wynosił 50.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za poprzedni rok (2012) – 37.430,93 zł. Zgodnie z bilansem strata wyniosła 36.919,95 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo wynosiło na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku 0 zł. Do wniosku Spółka załączyła dokumenty źródłowe, z których wynika, że przychód w 2012 r. wyniósł – zgodnie z zeznaniem podatkowym – 533.497,61 zł. Do marca 2013 r. przychód wyniósł 120.303,36 zł, strata – 27.232,31 zł. Załączone zostały też wyciągi bankowe za poszczególne dni: 10 stycznia 2013 r., 11, 18 i 28 lutego 2013 r., 31 marca 2013 r. i 30 kwietnia 2013 r., na których odnotowane zostały bieżące operacje. Wynikało też z nich, że suma blokad wynosiła na koniec kwietnia bieżącego roku – 24.360 zł. Z dokumentów złożonych na wezwanie Sądu wynikało natomiast, że na koniec czerwca 2013 r. odnotowane zostały narastająco przychody netto w wysokości 243.043,95 zł i strata na poziomie 38.746,44 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż skarżąca argumentowała, iż odnotowuje systematyczne straty i nie posiada możliwości płatniczych oraz nie jest w stanie ponieść wydatków w niniejszej sprawie. Potwierdzeniem strat Spółki były przedstawione na wcześniejszym etapie dokumenty. Sąd I instancji zauważył, iż strata na którą strona skarżąca się powoływała była jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznaczała natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkowała potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powstanie bowiem straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. O braku środków finansowych nie świadczy fakt posiadania niskiego salda na koncie oraz wskazano, iż rachunek zajęty w postępowaniu egzekucyjnym oznaczało stratę wszelkich wpłaconych środków do wysokości zajęcia, a brak stwierdzonych operacji finansowych na rachunku przy jednoczesnym wykazaniu przez stronę skarżącą miesięcznych przychodów w wysokości ok. 40.000 zł wskazywało jednoznacznie, że Spółka skarżąca dysponowała uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego. Konkludując powyższe rozważania Sąd I instancji stwierdził, że zestawienie danych rachunkowych z kwotą 200 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, pozwalało na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej Spółki, wbrew temu co twierdziła. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik Spółki wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnienie Spółki od kosztów sądowych w całości. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił obrazę przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) mającą wpływ na treść tego orzeczenia poprzez dowolne przyjęcie, że sytuacja materialna skarżącej Spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, podczas gdy swobodna, szczegółowa i wnikliwa analiza sytuacji materialnej skarżącej Spółki prowadzi do wniosku, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 391/12, którym oddalono zażalenie B. Spółki z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 330/12, odmawiające zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia NSA wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie był brak wykazania przez skarżącego niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. NSA wskazał bowiem, że spółka nie wykazała, że wygospodarowanie w jej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej do uiszczenia wpisu sądowego nie mieści się w jej możliwościach finansowych. Ograniczyła się jedynie do wskazania, że wszystkie możliwe środki przeznacza na pokrycie kosztów bieżącej działalności. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, będącym przedmiotem oceny w zaskarżonym obecnie postanowieniu, a także w nadesłanych dokumentach skarżąca spółka przytoczyła te same argumenty i tego samego rodzaju okoliczności, jakie były już przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 20 września 2012 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy oraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2012 r., oddalającym zażalenie na wspomniane orzeczenie WSA. Skarżąca nie wykazała zatem, by zaszła zmiana okoliczności, która uzasadniałaby odstąpienie od wcześniejszej oceny w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji – zamiast orzec na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (poprzez odmowę zmiany postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy) – odniósł się ponownie do wszystkich argumentów i oświadczeń strony zawartych w nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy i w efekcie odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.