II GZ 638/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 1433/14 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2014 r., w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W motywach orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu skarżący R. P. występował już z żądaniem przyznania prawa pomocy, które było rozpatrywane przez referendarza sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalając zażalenie wyjaśnił, że oświadczenie majątkowe złożone na formularzu wniosku o prawo pomocy było niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony. W kolejnym złożonym przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w piśmie z dnia 4 marca 2016 r. wskazał on na pogorszenie się jego sytuacji. W formularzu wniosku, wypełnił jednak jedynie rubryki dotyczące adresu i nazwy wnioskodawcy oraz miejscowości, daty i jego podpisu, co oznaczało, że skarżący nie złożył oświadczeń o stanie majątkowym i rodzinnym w wymaganej prawem formie. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący miał świadomość, iż składane przez niego oświadczenia majątkowe są niewystarczające i nie mogą stanowić podstawy do pełnego merytorycznego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wynikało to z okoliczności wielokrotnego oddalania zażaleń strony przez Naczelny Sąd Administracyjny, również w tej sprawie, w przedmiocie odmowy przyznania mu prawa pomocy. Mimo to w kolejnych składanych wnioskach i przedkładanych w związku z nimi urzędowych formularzach świadomie i konsekwentnie uchylał się od przedłożenia wyczerpującego i rzetelnego oświadczenia o sytuacji majątkowej i rodzinnej. Brak współpracy ze strony Skarżącego ujawniony już na etapie wezwania do usunięcia braków wniosku o prawo pomocy skutkuje, w ocenie Sądu, uznaniem, że strona nadal uchyla się od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej, wobec czego rozpoznanie kolejnego już wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne. W podstawie prawnej postanowienia Sąd I instancji podała art. 249a w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). R. P. pismem z dnia 18 maja 2016 r. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z obowiązującym art. 249a p.p.s.a., postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy umarza się jeśli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. W przedmiotowej sprawie podstawą umorzenia przez Sąd I instancji postępowania w przedmiocie kolejnego, wywiedzionego przez skarżącego, wniosku o przyznanie mu prawa pomocy, była zbędność rozpoznania wniosku, a więc druga z przywołanych przesłanek art. 249a p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela i za słuszną uznaje ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd I instancji, a przed nim referendarz sądowy. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż podległy ocenie wniosek skarżącego zawarty w piśmie z dnia 4 marca 2016 r. nie był pierwszym wnioskiem w przedmiocie przyznania prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Skarżący, bowiem już wcześniej, bo w ramach zażalenia z dnia 29 października 2014 r., występował z żądaniem w tym przedmiocie. Wniosek ten został rozpoznany tak przez referendarza (postanowienie z dnia 10 lutego 2015 r.), jaki i przez Sąd I instancji w trybie wniesionego sprzeciwu (postanowienie z dnia 17 kwietnia 2015 r.) oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 24 czerwca 2015 r.) rozpoznający zażalenie od postanowienia Sądu I instancji. Wszystkie z wymienionych orzeczeń Sądów wskazywały skarżącemu na konkretne braki wniosku, w ramach składanych oświadczeń, które stały się przyczyną jego nieuwzględnienia. Pomimo tego kolejny wniosek, z dnia 4 marca 2016 r. i złożony w związku z nim formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zawierał tożsame błędy i braki uniemożliwiające w istocie merytoryczne rozpoznanie wniosku, tym bardziej, wobec zawartego w wymienionym piśmie oświadczenia skarżącego o pogorszeniu się jego sytuacji. Fakt powtórnego, w tej tylko sprawie, wystąpienia o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu opisanego stanu sprawy, prowadzi do słusznego stwierdzenia przez Sąd I instancji, że skarżący (wnioskodawca) był świadom braków wywodzonych żądań w przedmiocie prawa pomocy. Miał zatem możliwość skorygowania ówcześnie popełnianych niedociągnięć i uchybień przy wnoszeniu po raz kolejny o zwolnienie go od opłat i kosztów sądowych, tym bardziej, w sytuacji gdy zostały one wyszczegółowione w dotychczas wydanych postanowieniach. Ubogość wniosku z dnia 4 marca 2016 r., obejmująca wyłącznie podanie imienia i nazwiska oraz daty na formularzu, w stosunku do uprzednio składanego wniosku przy założeniu posiadanej wiedzy, jaką skarżący dysponował w związku z rozpoznaniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle uporczywego powielania błędów i braków wniosku, przemawiała, co zasadnie stwierdził referendarz i Sąd I instancji, za zbędnością rozpoznania wymienionego, powtórnego wniosku strony. Zauważyć należy, na co również zwrócił uwagę Sąd I instancji, że skarżący w licznych toczących się przed Wojewódzkimi Sądami Administracyjnym postępowaniach, występował z wnioskami o przyznanie prawa, które były rozpoznawane w toku dwuinstancyjnym i pomimo tego świadomie i konsekwentnie uchylał się do wypełnienia ciążących na nim obowiązków wynikających z okoliczności ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Reasumując, Sąd I instancji nie dopuścił się przy rozpoznaniu sprawy naruszenia przepisów procesowych jak również w sposób niewadliwy ustalił stan faktyczny sprawy, który zasadnie przemawiał za umorzeniem postępowania wywołanego powtórnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.