II GZ 649/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 września 2013 r.; sygn. akt V SA/Wa 1067/13 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2013 r.; nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 1067/13) odrzucił zażalenie S.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 lipca 2013 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2013 r. (nr [...]) w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę S.J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2013 r., wskazując, że skarżący nie uiścił w terminie wpisu, do którego został wezwany zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 3 czerwca 2013 r. skarżący wniósł, osobiście sporządzoną skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Następnie postanowieniem z dnia 9 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił powyższą skargę kasacyjną, jako nieodpowiadającą wymogom wynikającym z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Pismem z 10 lipca 2013 r., dołączonym do postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżący został poinformowany o wymogach dotyczących sporządzenia zażalenia. Zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Pismem z 26 lipca 2013 r. skarżący wniósł, osobiście sporządzone, zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił zażalenie, wskazując, że pomimo właściwego pouczenia o przysługującym środku odwoławczym zażalenie S.J. zostało sporządzone przez samego skarżącego, a zatem nie odpowiadało wymogom określonym w przepisie art. 194 § 4 p.p.s.a., tj. nie zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Pismem z dnia 1 października 2013 r. działający w imieniu S.J. pełnomocnik profesjonalny (radca prawny) wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu złożonej przez skarżącego skardze zawartej w piśmie z dnia 26 marca 2013 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Pełnomocnik wskazał, że wniesione przez skarżącego odwołanie zostało potraktowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., nie jako zażalenie lecz jako skarga kasacyjna, w wyniku czego Sąd wydał w dniu 9 lipca 2013 r. postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, uzasadniając rozstrzygnięcie niezachowaniem przesłanek określonych w art. 177 § 1 p.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. błędnie uznał, że złożone przez skarżącego odwołanie należy traktować jak skargę kasacyjną, do sporządzenia której niezbędne jest zachowanie szczególnych wymagań w tym także określonych we wskazanym artykule. Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że Sąd postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. odrzucił zażalenie skarżącego ze względu na dokonanie błędnej oceny, że przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zażaleniowym (wszczętym przez skarżącego zażaleniem na postanowienie z 9 lipca 2013 r.) jest wniesiona przez niego skarga kasacyjna, a nie zażalenie na postanowienie w przedmiocie niezachowania terminu do uiszczenia opłaty od wniesionej skargi. Ponadto pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że w zaskarżonym postanowieniu z dnia 12 września 2013 r. Sąd nie dokonał ustaleń dotyczących przedmiotu rozpoznania w ramach postępowania zażaleniowego uznając, że ustalenia przyjęte w poprzednio wydanym postanowieniu z 9 lipca 2013 r. są prawidłowe, pomimo że skarżący w swoim piśmie (zatytułowanym odwołanie) podnosił, że kwestionuje wskazaną przez Sąd zasadność zachowania terminu do uiszczenia opłaty od jego skargi, a nie odnosi się do formy złożonego środka odwoławczego. W ocenie pełnomocnika brak było podstaw, by pismo skarżącego uznać za skargę kasacyjną, a nie zażalenie, tym bardziej, że skarga kasacyjna przysługuje od postanowień kończących postępowanie, a nie od kwestii incydentalnych, które mogą być zaskarżone przy pomocy środka odwoławczego jakim jest zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne i podlega oddaleniu. Poprawność zaskarżonego postanowienia nie budzi wątpliwości w świetle jednoznacznego brzmienia przepisu art. 194 § 4 p.p.s.a. Stosownie do art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną jest więc objęte (podobnie jak skarga kasacyjna) tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Oznacza to, że brak sporządzenia takiego zażalenia przez jedną z osób opisanych w art. 194 i 175 p.p.s.a. wyklucza możliwość jego merytorycznego rozpatrzenia. Jest ono w takiej sytuacji niedopuszczalne i podlega odrzuceniu na mocy art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie zostało sporządzone przez żadną z wyżej wymienionych osób. Podkreślić ponadto należy, że pismem z dnia 10 lipca 2013 r. skarżący został poinformowany przez Sąd o wymogach dotyczących sporządzenia zażalenia od postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Podnoszona w zażaleniu pełnomocnika strony skarżącej okoliczność, że skarżący w swoim piśmie kwestionował jedynie zasadność zachowania terminu do uiszczenia opłaty od skargi i pismo to nie powinno zostać przez Sąd potraktowane jako skarga kasacyjna nie może wywołać skutku oczekiwanego przez stronę, ponieważ pismem tym zaskarżone zostało postanowienie odrzucające skargę. Zgodnie z treścią przepisu art. 173 § 1 p.p.s.a. od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego względu, wbrew wywodom pełnomocnika skarżącego, pismo z dnia 3 czerwca 2013 r., stanowiło w istocie skargę kasacyjną i podlegało wymogom formalnym odpowiednim dla tego środka zaskarżenia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zasadnie odrzucił wniesione osobiście zażalenie na postanowienie odrzucające opisaną skargę kasacyjną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.