II GZ 654/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1925/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "F." Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca upatruje zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w zaistnieniu przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podzielił pogląd skarżącej, że ocena tej przesłanki nie może się ograniczyć do jej sytuacji materialnej jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji (84.429,00 złotych), bez jednoczesnego uwzględnienia pozostałych, toczących się przeciwko niej postępowań, dotyczących nałożenia innych kar pieniężnych, w łącznej wysokości 13.684.631,00 złotych. Biorąc pod uwagę zysk Spółki za 2013 r., tj. 5.911.500,12 złotych oraz fakt, że główne jej źródło dochodu opiera się na działalności prowadzonej w oparciu o zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych (79% - przy czym w dużej mierze zezwolenia te w tym roku wygasają), Sąd I instancji przyjął, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (w połączeniu z innymi karami), będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa skarżącej. Następstwem powyższego będzie z kolei ograniczenie zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa, a w konsekwencji, jak podała skarżąca, nawet konieczność zupełnego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, co może wiązać się ze zwolnieniami pracowników. Zażalenie na to postanowienie wniósł Dyrektor Izby Celnej w W., wnosząc o jego uchylenie i zwrot uiszczonego wpisu. W uzasadnieniu zażalenia organ wskazał przede wszystkim, że do oceny spełnienia w postępowaniu przesłanek do zastosowania instytucji, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., konieczne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym Spółki. Tymczasem niniejszej sprawie wniosek złożono w kwietniu 2015 r., a wykazana sytuacja majątkowa skarżącej dotyczy okresu do końca 2013 r. Poza tym organ zwrócił uwagę, że przedmiotem rozpatrzenia jest sprawa nałożenia kary jedynie w wysokości 84.429,00 złotych, co stanowi promil jej zobowiązań wobec wykazanych przychodów netto, zaś okoliczność wygaśnięcia zezwoleń nie jest równoznaczna z niemożnością zapłaty nałożonej kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 84.429,00 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że skarżąca przedstawiła okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny były: wysokość objętej zaskarżoną decyzją kary pieniężnej, wysokość nałożenia innych kar pieniężnych, w łącznej wysokości 13.684.631,00 złotych oraz zysk spółki za 2013 r., tj. 5.911.500,12 złotych. Mając na uwadze obie te okoliczności, Sąd I instancji uwzględnił argumentację skarżącej spółki, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi utratą płynności finansowej spółki, co z kolei może skutkować upadłością tego podmiotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena nie jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Przedstawione przez stronę skarżąca dokumenty mające uzasadniać jej wniosek o zastosowanie wobec niej ochrony tymczasowej dotyczą jej sytuacji finansowej w 2013 r. oraz obrazują jej stan majątkowy z uwzględnieniem poprzedniego roku - 2012. Tak, bowiem zarówno jak opinia niezależnego biegłego rewidenta, raport uzupełniający opinię badania sprawozdania finansowego, informacja o sprawozdaniu finansowym, bilans, rachunek zysków i strat, wskaźnik sprawności wykorzystania zasobów, wskaźnik płynności finansowej oraz sprawozdanie finansowe spółki dotyczą, wszystkie, okresu od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. Przedłożona analiza wskaźnikowa odnosiła się natomiast do lat 2012 – 2013. Wniosek spółki wniesiony został na początku kwietniu 2015 r. W takim stanie sprawy rację ma wnoszący zażalenie organ, że załączone w związku z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokumenty nie obrazują aktualnej sytuacji finansowej spółki. Istotnie, przedstawienie wyłącznie kondycji finansowej i majątkowej spółki w 2013 roku nie obrazuje okresu poprzedzającego bezpośrednio datę wniesienia wniosku. Brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na stan finansowy skarżącej w 2014 roku. Nie jest zatem wiadome jaki wpływ na działalność skarżącej może mieć wykonanie zarówno zaskarżonej w tej sprawie decyzji jak również innych decyzji, mocą których nałożono na nią kary pieniężne w związku z działalnością w zakresie gier na automatach, w okresie następującym po tym jaki przyjął do oceny Sąd I instancji. Zauważyć również należy, że sam wniosek spółki, jaki i jego uzasadnienie nie odnoszą się do jej realnych możliwości finansowych w 2014 r. Spółka jedynie wskazała, że "przy obecnie nakładanych karach pieniężnych brany jest pod uwagę zysk wypracowany przez Spółkę w 2013 r., podczas gdy w rzeczywistości potencjalna ich spłata nastąpi ze środków uzyskanych w 2014 r., w którym zysk Spółki będzie znacznie niższy". Pomimo tego oraz okoliczności, w jakiej dacie wniesiony została wniosek (2015 r.), nie przedstawiła żadnego dokumentu wskazującego, że rzeczywiście w 2014 r. zysk spółki był niższy. Nie była, wobec tak istotnej rozbieżności w zobrazowaniu aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji - nawet w kontekście wysokości potencjalnie grożących spółce innych kar pieniężnych - może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji nastąpiło zatem z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. i dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, ze względów ekonomiki procesowej, rozpoznał wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że jest on niezasadny. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.