II GZ 672/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1037/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie I Objętym zażaleniem postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił przyznania prawa pomocy R. P. w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 6 marca 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie skarżącego na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2013 r. W dniu 6 marca 2013 r. odrzucono skargę R. P. na postanowienie organu z dnia 18 lipca 2012 r. W dniu 20 marca 2013 r. skarżący wniósł ponownie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w celu wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku, uzupełnionym na wezwanie Sądu, skarżący podał, że jest osobą bezdomną, bez stałego dochodu i zadłużoną bez swojej winy oraz, że jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Sąd I instancji rozpoznając ten wniosek wskazał na przesłanki przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Podkreślił również, że wobec okoliczności uprzedniego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy prawomocnym postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r., aktualnie złożony wniosek należało rozpoznać zgodnie z art. 165 p.p.s.a., poprzez ustalenie czy doszło do zmiany okoliczności umożliwiającej przyznanie stronie prawa pomocy. Dokonując analizy sytuacji majątkowej wykazanej w obu wnioskach, Sąd I instancji stwierdził, że nie uległa ona zmianie. Sąd zauważył, że skarżący ponownie nie przedstawił w sposób rzetelny, za pomocą stosownych dokumentów, swojej sytuacji majątkowej zaś oświadczenia zawarte we wniosku nie odpowiadały wymogom z art. 252 § 1 p.p.s.a., nie obejmowały dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach, a także o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy. Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącego nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę jego zdolności do poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie oraz dokonanie oceny, czy zaistniały zmiany okoliczności sprawy umożliwiające zmianę postanowienia z dnia 6 marca 2013 r. II R. P. wniósł zażalenie na to postanowienie domagając się jego uchylenia w całości wobec jego niezgodności ze stanem faktycznym. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten, co wynika z jego treści, a co jest potwierdzone i akceptowane tak przez orzecznictwo sądów administracyjnych jak i literaturę przedmiotu, nakłada na wnioskującego o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej pozwalającej na obiektywną ocenę, czy jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego czy też jakiekolwiek poniesienie tych kosztów jest niemożliwe. Ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa, zatem przede wszystkim na stronie domagającej się udzielenia jej prawa pomocy. Wskazanie na ten obowiązek wnioskodawcy jest o tyle istotne, że skarżący uprzednio występował o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. odmówił mu przyznania tego prawa. Zasadnie wobec tego Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek, będący przedmiotem zaskarżonego postanowienia, dokonał, stosownie do treści art. 165 p.p.s.a., porównania wykazanej przez skarżącego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego w obu składanych dotychczas w sprawie wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Przepis ten stanowi, że postanowienie niekończące postępowania w sprawie może być uchylone i zmienione wskutek zamiany okoliczności sprawy. Podstawą do zmiany prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy z dnia 6 marca 2013 r. mogło być, bowiem stwierdzenie, na podstawie powtórnego wniosku, że doszło do takiej zmiany sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, że zaistniały przesłanki określone w powołanym art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umożliwiające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze przyczyny odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy jakie legły u podstaw postanowienia z dnia 6 marca 2013 r. oraz treść obu wniosków składanych przez skarżącego, za prawidłową należy uznać ocenę Sądu I instancji, że brak było podstaw do zmiany powołanego postanowienia. Skarżący tak w poprzednim jak i obecnym wniosku, pomimo możliwości uzupełnienia niezbędnych dla oceny wystąpienia przesłanek do przyznania prawa pomocy dowodów, nie przedstawił jakichkolwiek rzetelnych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, rodzinnej oraz jego możliwości płatniczych. Wnioski te ograniczały się w zasadzie do ogólnikowych i nie popartych jakimikolwiek dowodami czy dokumentami źródłowymi twierdzeń o niekorzystnej sytuacji finansowej i osobistej skarżącego. W tym zakresie Sąd I instancji trafnie stwierdził, że oświadczenie skarżącego, będące przedmiotem zaskarżonego postanowienia, nie odpowiadało wymogom stawianym wnioskowi o przyznanie prawa pomocy przez art. 252 § 1 p.p.s.a., określającego zakres oświadczeń jakie wnioskodawca powinien złożyć we wniosku. Te braki wniosku powodowały, co również prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, że niemożliwym stała się ocena, czy zaistniały takie okoliczności, które pozwalałyby na zmianę postanowienia z dnia 6 marca 2013 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.