II GZ 680/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 października 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1200/13 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 października 2013 roku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z uiszczenia wpisu do skargi spółce [...] z o.o. z siedzibą w W. w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca spółka wraz ze skargą na decyzję organu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. z wpisu od skargi. Spółka uzasadniając swoje żądanie powołała się na trudną sytuację finansową, spowodowaną odnotowaniem w 2012 r. straty w wysokości 206.720,83 złotych oraz aktualny stan swojego rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000,00 zł, a wartość środków trwałych to 0,00 zł. Postanowieniem z [...] sierpnia 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wskazał, że jego zdaniem skarżąca nie udowodniła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do przedłożonego do akt sprawozdania-bilansu podał, że takowy tworzony jest na potrzeby rozliczeń podatkowych i na jego podstawie trudno jest ocenić realne korzyści z prowadzenia działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Referendarz sądowy wskazał także, że ze środków zgromadzonych na przedstawionym rachunku bankowym, skarżąca pokrywa koszty obsługi prawnej, wynoszące średnio 3.000,00 złotych miesięcznie, co powoduje, że brak jest przeciwwskazań, aby skarżąca poniosła również koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Referendarz wskazał również, iż z analizy transakcji dokonanych na rachunku bankowym spółki wynika, że dokonywano nań regularnych wpłat - w tym kilkukrotnych na kwotę 10.000 zł. Powyższe czynił, jeden ze wspólników spółki, co sugerowałoby, że wszelkie przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług wpłacane są na konto tegoż wspólnika, ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników spółki w formie gotówkowej Spółka skarżąca wniosła sprzeciw, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie dołączając żadnych nowych dokumentów. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż dane zawarte w dokumentach przesłanych przez spółkę świadczą o tym, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą o dużych rozmiarach – zatrudnia 265 pracowników i zakupiła kasy fiskalne na kwotę 110.000 złotych – oraz odnotowuje wzrost sprzedaży świadczonych przez siebie usług, co prowadzi do wniosku, iż działalność gospodarcza skarżącej osiąga coraz większe przychody. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na opłacenie skargi w kwocie 400 zł a z danych zawartych we wniosku nie wynika rzeczywista kondycja finansowa spółki, której przedstawienie było konieczne dla ustalenia, czy faktycznie winna być zwolniona z wpisu od skargi. Spółka [...] . złożyła zażalenie, w którym zaskarżyła w całości postanowienie Sądu pierwszej instancji, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) polegające na stwierdzeniu, że skarżąca spółka nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym wpis od skargi. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Spółka podniosła, iż uzasadniając problemy finansowe przedstawiła szereg dokumentów wskazujących na dotkliwą stratę za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł. Spółka zaznaczyła, że Referendarz sądowy badając przedstawione dokumenty, nie wziął pod uwagę kondycji Spółki w dniu rozpoznawania wniosku lecz oparł się na poczynionych przez siebie długoterminowych prognozach w zakresie domniemanych dochodów skarżącej. Spółka odnosząc się do transakcji dokonywanych na rachunku bankowym spółki, wyjaśniła że "wpłaty przekazywane na konto są niczym innym jak próbą ratowania spółki a skarżąca aby w pełni funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz" Spółka wskazała również, iż systematyczny wzrost zainteresowania jej usługami wynika wprost z jej krótkiego stażu na rynku, ponieważ naturalnym jest, że z upływem czasu popularność spółki zaczęła rosnąć. Spółka podniosła, że mimo osiąganych dochodów ich wysokość równoważona jest z wydatkami a w celu prowadzenia działalności skarżąca musiała dostosować się do obowiązujących przepisów i zakupić 273 sztuki kas fiskalnych co odbiło się na kondycji finansowej spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że występują przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10; dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca Spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Należy zauważyć, że z dokumentów przedstawionych przez spółkę na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wynika, że wspólnik spółki regularnie wpłaca na konto spółki kwoty, które znacznie przewyższają wpis od skargi tym samym nie można skutecznie twierdzić, że spółka jest w takiej sytuacji finansowej, która wymaga udzielenia prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Tłumaczenia zaś spółki zaprezentowane w uzasadnieniu zażalenia nie zostały poparte żadnymi dowodami. W obecnej sytuacji nie można uznać, że spółka wykazała, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. NSA zauważa, że wnosząca zażalenie spółka nie wskazała żadnych nowych okoliczności, nieznanych WSA, które mogłyby uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji