II GZ 724/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 514/16 w zakresie odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania w części w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 29 [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić pkt 2 i pkt 3 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 514/16 i w tym zakresie przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania Skargą z dnia 10 [...] 2016 r. zaskarżono decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 29 [...] 2016 roku utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia 25 [...] 2015 roku w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Pełnomocnik procesowy wniósł także o zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, informując Sąd o skorzystaniu z kompetencji autokontrolnych, o których mowa w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (p.p.s.a.), oraz przedkładając odpis własnej decyzji z dnia 21 [...] 2016 r. o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji z dnia 29 [...] 2016 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia 25 [...] 2015 roku w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości [...] złotych i umorzeniu postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne, zasądził od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części. W uzasadnieniu postanowienia Sąd ten wskazał, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie przestał istnieć bowiem Dyrektor Izby Celnej w P. dokonał jego uchylenia korzystając z kompetencji autokontrolnej, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i w tej sytuacji uzasadnione jest umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wskazał przy tym, że w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżącemu nadal przysługuje zwrot kosztów od organu i co do zasady zgodnie z treścią art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a. zasądzona kwota powinna obejmować uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w wysokości [...] złotych oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 14 ust.1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) w wysokości 4.800 złotych. Jednakże Sąd postanowił w niniejszej sprawie, stosownie do treści art. 206 p.p.s.a., odstąpić od zasądzenia na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów w części obejmującej wynagrodzenie adwokackie ponad kwotę [...] złotych, uznając że zachodzi uzasadniony przypadek wynikający z faktu iż skarga została uwzględniona przez organ w trybie autokontroli przed skierowaniem przez Sąd sprawy na rozprawę, rola skargi pełnomocnika procesowego została ograniczona jedynie do impulsu wszczynającego postępowanie, a przytoczone w skardze argumenty w znacznej części pokrywają się z argumentacją przytaczaną w innych skargach wnoszonych w tożsamych rodzajowo sprawach; przez co wkład pełnomocnika w wyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego sprawy nie był znaczny. Skarżący, działając przez pełnomocnika – adwokata M. B. – B. – zaskarżył powyższe postanowienie w części dot. odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania w pozostałej części, wnosząc o jego uchylenie we wskazanej części i zasądzenie kosztów postępowania w łącznej kwocie [...] zł. Skarżący nie zgodził się z Sądem, iż rola jego pełnomocnika ograniczyła się zaledwie do "impulsu wszczynającego postępowanie w sprawie" w przypadku, gdy jego udział rozciągał się na obie instancje postępowania administracyjnego oraz wniesienie skargi do sądu. Jednocześnie nie zgodził się, że podnoszenie tych samych argumentów w skargach wnoszonych tożsamych sprawach stanowi podstawę do zmniejszania zasądzanych kosztów, w przypadku gdy pełnomocnik osiągnął wiedzę jakiego rodzaju argumentacji użyć by uzyskać rozstrzygnięcie korzystne dla klienta – za tą wiedzę właśnie pełnomocnikowi należy się wynagrodzenie w pełnej, przewidzianej przez przepisy, wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a.). Powyższe stanowisko zostało zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA 2009/4/63. W razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a., skarżący ma możliwość ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W niniejszej sprawie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z 29 [...] 2016 roku oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 25 [...] 2015 roku i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia 21 [...] 2016 r. organ uchylił zaskarżone decyzje oraz wniósł o umorzenie postępowania sądowego. Fakt uwzględnienia skargi przez organ przed skierowaniem sprawy na rozprawę, nie może jednak stanowić podstawy do obniżenia wynagrodzenia wynikającego z obowiązujących przepisów, a należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi. W przypadku gdy pełnomocnik reprezentuje stronę od początku danej sprawy, przez całe postępowanie administracyjne, a następnie wnosi do sądu skargę podnosząc niezgodność z prawem decyzji adresowanej do strony, którą reprezentuje, to stwierdzenie, że jego rola ograniczała się li tylko do "impulsu wszczynającego postępowanie" nie może być uznane za prawidłowe. Również stwierdzenie, że podnoszone przez pełnomocnika argumenty stanowią powielenie argumentów standardowo podnoszonych w tożsamych sprawach nie stanowi uzasadnienia do obniżenia z tego powodu kosztów należnych pełnomocnikowi. Jeśli pełnomocnik korzysta z wcześniej zdobytej wiedzy korzystnej dla klienta, którego reprezentuje, to nie można umniejszać jego roli w sprawie i tym samym obniżać należnego mu wynagrodzenia zwłaszcza gdy podkreślić, że z treści decyzji uchylającej zaskarżone decyzje, jak i z treści odpowiedzi na skargę wynika, że organ uchylił zaskarżone decyzje i umorzył postępowanie w sprawie podzielając argumentację wprost zaprezentowaną w skardze sporządzonej przez tego pełnomocnika (str. 6-7 skargi). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniu, a ponadto, że zastosowanie art. 206 p.p.s.a. uzależnione jest od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.