II GZ 734/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt III SA/Po 352/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia organu postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 23 września 2015 r. o sygn. akt III SA/Po 352/15, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wskazał, że R. P. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu podał, że jest bezdomny, cierpi na ciężki rozstrój zdrowia, nie ma dochodów i środków na życie. W ocenie WSA oświadczenie majątkowe skarżącego nie pozwalało ustalić jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz zdolności płatniczych. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej budziły wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy oraz nie pozwalały ustalić zdolności płatniczych strony postępowania. Sąd zaznaczył, że skarżący odebrał osobiście wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowane na adres zamieszkania podany we wniosku o przyznanie prawa pomocy i miał świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie oddalał zażalenia wnoszone przez skarżącego na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania mu prawa pomocy. W tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że strona świadomie uchyla się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. W tych okolicznościach WSA w P. uznał, że wnioskodawca, mając świadomość braków złożonego wniosku i nie usuwając ich, nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W zażaleniu do NSA R. P. wniósł o uchylenie postanowienia Sądu z dnia 23 września 2015 r. i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wskazać należy, że R. P. ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wobec czego Sąd zasadnie rozpoznał jego wniosek na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kontrolowane postanowienie odpowiada prawu. Jak stanowi art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 – 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową co do właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem NSA, dokonana przez Sąd ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa. Sąd trafnie uznał, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, mimo że na podstawie art. 255 p.p.s.a. R. P. został wezwany do przedłożenia wskazanych dokumentów (por. wezwanie k. 27 i 28 akt sądowych), którego to wezwania nie wykonał i żadnych dokumentów nie przedstawił. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że WSA w P. zasadnie ocenił, że R. P. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi żadnych informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Nie dołożył zatem należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Swojej sytuacji R. P. nie przedstawił także w zażaleniu wniesionym do NSA, a skoro tak, to nie podważył oceny Sądu I instancji wyrażonej w kontrolowanym postanowieniu. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.