II GZ 742/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 902/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 902/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wskazano, że na dzień 13 kwietnia 2015 r. Spółka zapłaciła kary pieniężne w wysokości 5.079.683,76 zł. Ponadto wobec Spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, co zmusza Spółkę do podtrzymania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z obawy przed utratą płynności finansowej, a w konsekwencji upadłości, której nie da się odwrócić nawet w przypadku wygrania sporu i zwrotu wyegzekwowanych środków. Podniesiono, że Spółka ponosi duże straty finansowe nie osiągając planowanych zysków wskutek zatrzymania urządzeń do gier przez urzędy celne. Sąd I instancji uzasadniając uwzględnienie wniosku zwrócił uwagę na oświadczenie prezesa zarządu Spółki, w którym wskazał, że w latach 2012 - 2015 zapłaciła ona kary pieniężne z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w łącznej kwocie 5.079.683,76 zł i nadal toczy się wobec niej szereg postępowań w tym przedmiocie. W ocenie Sądu, skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można jednak rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach konkretnego przypadku, w połączeniu z ilością spraw tego rodzaju rozpatrywanych przed sądami administracyjnymi, może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej Spółki i nawet ogłoszenia jej upadłości. Zażalenie na to postanowienie wniósł Dyrektor Izby Celnej w O., zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) i wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że z przedstawionego przez Spółkę Bilansu Zysków i Strat Spółki za okres 1 stycznia 2013 r. – 31 grudnia 2013 r. nie wynika, by Spółce przy jej sytuacji finansowej groziło ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Organ zwrócił uwagę, że z dokumentu tego wynika, że przychód Spółki za 2013 r. z tytułu sprzedaży wyniósł 48.585.171,55 zł, za 2012 r. – 13.885.476,31 zł, przychód operacyjny – 166.548,95 zł, koszt działalności operacyjnej 49.203.398,03 zł, koszty operacyjne – 3.938.411,57 zł, ostateczna strata netto – 4.029.316, 60 zł. Organ zwrócił uwagę że strata za wskazany okres rozliczeniowy była niższa od straty za poprzedni okres rozliczeniowy (2012 r.), która wyniosła 8.743.995,54 zł. Organ ponadto zwrócił uwagę, że skarżąca nie wykazała wysokości ewentualnych strat poniesionych w roku 2014 i 2015. Ponadto, w uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że podmioty gospodarcze, które w sposób oczywisty nie przestrzegają obowiązujących przepisów prawa nie mogą korzystać z ochrony tymczasowej w postępowaniu sadowoadministracyjnym, poprzez wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej. Pogorszenie kondycji finansowej skarżącej bądź ewentualna utrata płynności finansowej, skutkująca upadłością spółki stanowi konsekwencję nieprzestrzegania przez nią obowiązujących w zakresie gier hazardowych przepisów prawa. Dyrektor Izby Celnej stwierdził również, że spółka czerpała korzyści z naruszania prawa, zatem powinna ponieść przewidziane w ustawie konsekwencje. Państwo nie powinno natomiast przyzwalać na dalsze prowadzenie działalności, która nosi znamiona działalności nielegalnej, gdyż może to skutkować jedynie pogłębianiem się stwierdzonych nieprawidłowości. Organ administracji wnoszący zażalenie stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie spółka nie wskazała żadnej okoliczności stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a powołała się jedynie na kwotę już uiszczonych kar z tego samego tytułu oraz inne toczące się postępowania. Niewystarczające jest twierdzenie, że brak wstrzymania wykonania decyzji może prowadzić do utraty płynności finansowej spółki i jej upadłości, skoro nie wykazano rzeczywistej kondycji finansowej spółki w kontekście oceny wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uprawdopodobniono wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny były: okoliczność, że skarżąca Spółka zapłaciła już kary pieniężne w wysokości 5.079.683,76 zł oraz wysokość wymierzonej w niniejszej sprawie kary pieniężnej (24.000 zł). Mając na uwadze obie te okoliczności, Sąd pierwszej instancji uwzględnił argumentację strony skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi utratą płynności finansowej Spółki, co z kolei może skutkować upadłością tego podmiotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena nie jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W aktach niniejszej sprawy brak jest dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że wykonanie tejże decyzji (tj. zapłata kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł nałożonej w postępowaniu administracyjnym) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej Spółki. W szczególności strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową – na co słusznie zwrócił uwagę organ w zażaleniu. Wśród załączników do skargi znalazła się kopia rachunku zysków i strat skarżącej spółki za 2013 r., jednak dane te nie mogą być uznane za miarodajne dla oceny kondycji finansowej spółki w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła także przemawiać treść oświadczenia prezesa zarządu spółki M.W. z dnia 3 sierpnia 2015 r. (k. 28 akt sądowych), oraz lista zapisów kasowych/bankowych dotyczących uiszczenia nałożonych kar, bowiem wskazana tam informacja, że spółka zapłaciła w latach 2012-2015 kary pieniężne w łącznej wysokości 5.079.683,90 zł, sama w sobie nie oznacza, iż zapłata (przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny) kary pieniężnej nałożonej w niniejszej sprawie (24.000 zł) może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Szczególnie istotne dla oceny tej okoliczności mają dane, na które zwrócił organ, że przychód Spółki za 2013 r. wyniósł 48.585.171,55 zł, stąd suma kar, której dotyczy oświadczenie prezesa zarządu skarżącej Spółki – skądinąd znacząca – w kontekście rozmiarów obrotów skarżącej, przy których głównym wyznacznikiem jest właśnie wysokość osiąganych przychodów, nie może być uznana za jedyną okoliczność przesądzającą zasadność zastosowania dobrodziejstwa z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jeszcze raz należy podkreślić, że obecny stan finansowy skarżącej w istocie nie jest znany, a porównanie skali wcześniejszych obrotów i wysokości kary ma jedynie zobrazować ewentualny kontekst rozważań o zasadności wstrzymania stronie skarżącej wykonania decyzji. Wobec braku danych dotyczących aktualnej sytuacji Spółki i możliwych zagrożeń wywołanych wykonaniem zaskarżonej decyzji, za przedwczesne należałoby uznać twierdzenie, że nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji może prowadzić do utraty płynności finansowej Spółki, co z kolei groziłoby jej upadłością. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji nastąpiło zatem z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. i dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny - ze względów ekonomiki procesowej - rozpoznał wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając - z powodów wyżej wskazanych - że jest on niezasadny. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.