II GZ 79/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Finansów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1938/17 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi S.-T. S. Z. W. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. umorzył postępowanie sądowe wywołane skargą S.-T. S. Z. W. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r., w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych oraz orzekł o kosztach zasądzając od organu na rzecz skarżącej spółki kwotę 1.800 złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. W motywach Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] września 2014 r. nr Minister Finansów udzielił skarżącej spółce zezwolenia na urządzanie działalności w zakresie zakładów wzajemnych. Na wniosek spółki organ, zmienił ww. decyzję w odniesieniu do dwóch punktów przyjmowania zakładów (decyzja z [...] czerwca 2017 r.). Spółka wniosła odwołanie od decyzji z [...] czerwca 2017 r. jedynie w części dotyczącej określenia wysokości opłaty za zmianę zezwolenia. Decyzją z [...] sierpnia 2017 r., Minister utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2017 r. uznając, iż opłata została określona prawidłowo. Strona zaskarżyła decyzję z [...] sierpnia 2017 r. domagając się jej uchylenia w całości oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej określenia wysokości opłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na uznanie skargi za zasadną w całości. Minister wyjaśnił, iż decyzją z [...] października 2017 r., uchylił zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2017 r. w całości oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2017 r. w części dotyczącej naliczenia opłaty za zmianę zezwolenia. W piśmie z 28 listopada 2017 r., spółka również wniosła o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania obejmujących wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym. W takim stanie sprawy, Sąd I instancji uznając, że wyeliminowano z obrotu prawnego zaskarżone rozstrzygnięcie, co zrealizowało żądanie skargi, uznał iż dalsze prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Wskazując na treść art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że w sprawie zaszły okoliczności powołane w tym przepisie wobec czego skarżącej spółce przysługiwała zwrot kosztów postępowania. Dokonując ustalenia w zakresie wysokości należnych skarżącej spółce kosztów postępowania Sąd stwierdził, że stronie nie należał się zwrot kosztów sądowych, gdyż nie zostały one uiszczone. Skarżącej przysługiwała natomiast zwrot kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego, który sporządził skuteczną skargę. Istotą sporu pomiędzy organem a spółką było określenie wysokości opłaty za zamianę zezwolenia, a więc przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna w kwocie 8.490 zł, stanowiąca różnicę pomiędzy wysokością opłaty ustalonej przez organ (8.914 zł) a wskazywanej przez stronę (424 zł). Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2. Przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 5000 zł do 10 000 zł stawka minimalna wynosi 1800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia), i takie wynagrodzenie Sąd I instancji zasądził na rzecz spółki. Minister Finansów zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji w części dotyczącej zasądzenia od Skarbu Państwa – Ministra Finansów na rzecz skarżącej spółki kwoty 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 postanowienia Sądu). Zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, art. 201 § 1, art. 205 § 2, art. 209, art. 210, art. 211, art. 219 i art. 220 § 1 p.p.s.a. przez błędne zastosowanie skutkiem czego było zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. Podnosząc ten zarzut organ wniósł o uchylenie postanowienia Sądu I instancji w zaskarżonej części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, choć podniesiona w uzasadnieniu argumentacja jest częściowo zasadna. Niesprzecznym jest, że objęte zażaleniem postanowienie Sądu I instancji, wydane został wskutek autokontroli rozstrzygnięcia organu, jakich ten dokonał po wniesieniu przez spółkę S.-T. Z. W. skargi na decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. Uwzględnienie przez Ministra mocą decyzji z dnia [...] października 2017 r., żądania strony skarżącej odnośnie naliczenia opłaty za zmianę zezwolenia, która z pierwotnie ustalonej kwoty 8.914 zł został ponownie naliczona w wysokości 424 zł, skutkowało zasadnym stwierdzeniem Sądu I instancji, iż postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. W swej istocie, skarga wywiedziona przez spółkę okazała się bowiem skuteczna – jej następstwem było uchylenie przez organ, o czym mowa powyżej, uprzednich rozstrzygnięć z dnia [...] sierpnia 2017 r. i [...] czerwca 2017 r. Ponadto, obie strony wniosły o umorzenie postępowania sądowego – organ wniosek ten sformułował w odpowiedzi na skargę, spółka zaś taki sam wniosek zawarła w piśmie z dnia 28 listopada 2017 r. W takim stanie sprawy zaistniały podstawy do umorzenia postępowania w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w zażaleniu nie zakwestionowano prawidłowość orzeczenia Sądu I instancji zawartego w punkcie 1 zaskarżonego postanowienia. Organ, pomimo podnoszonej w uzasadnieniu zażalenia argumentacji skierowanej przede wszystkim przeciwko postanowieniu o kosztach (pkt 2 sentencji postanowienia), nie zaskarżył orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części umarzającej postępowanie sądowoadministracyjne. Oznacza to, że postanowienie Sądu I instancji w tej części usuwa się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stało się ono bowiem w zakresie umorzenia postępowania prawomocne, stosownie do art. 168 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zaskarżonej części postanowienia Sądu I instancji, stwierdzić należy, że stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a. stronie skarżącej przysługiwał zwrot kosztów od organu z uwagi na okoliczność umorzenia postępowania z przyczyn określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Zauważyć również należy, iż strona skarżąca faktycznie nie uiściła wpisu od wniesionej skargi, co sam stwierdził Sąd I instancji i co wynika z analizy akt sądowych sprawy. Wobec tego zasadnie postanowienie w zakresie kosztów, ich zasądzenia od organu na rzecz spółki, ograniczało się w zakresie ustalonej kwoty tychże kosztów wyłącznie do kosztów należnych stronie skarżącej w związku z jej reprezentacją przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W tej materii Sąd I instancji niewadliwie ustalił wysokość kosztów postępowania ustalając kwotę w oparciu o przepisy art. 205 § 2 i art. 216 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Słusznie również Sąd I instancji nie uwzględnił w ramach zwrotu kosztów wpisu od skargi, który strona powinna była uiścić, a czego nie uczyniła. Zauważyć przy tym należy, że strona miała generalny obowiązek wniesienia opłaty w postaci wpisu - samodzielnie wraz z wniesieniem skargi bądź na wezwanie sądu. Żadna z tych okoliczności nie miała jednak w sprawie miejsca, co powinno skutkować w konsekwencji zastosowaniem art. 220 § 1 p.p.s.a. Jednakże mając na uwadze chronologię czynności procesowych sprawy, jej zarejestrowanie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w W., wezwanie organu do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy oraz pismo procesowe strony, w którym zawarty został wniosek o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów, słusznym było orzeczenie Sądu I instancji o kosztach postępowania zasądzonych na rzecz skarżącej spółki z pominięciem przy ich ustalaniu kwoty wpisu, którego to wydatku strona de facto nie poniosła. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparci o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.