II GZ 807/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt III SO/Po 1/15 w zakresie odmowy wyłączenia referendarza Sebastiana Michalskiego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z 26 maja 2015 r. (sygn. akt III SO/Po 1/15) odmówił wyłączenia referendarza S. M. w sprawie z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zarządzeniem z 18 marca 2015 r. referendarz sądowy S. M. pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpatrzenia. W sprzeciwie od tego zarządzenia wnioskodawca zażądał wyłączenia referendarza S. M.. Do akt niniejszej sprawy dołączono oświadczenie referendarza S. M. z [...] maja 2015 r., o braku podstaw do jego wyłączenia na podstawie art. 18 § 1–3 lub art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji odmawiając wyłączenia referendarza podniósł, że zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., referendarz jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skarg na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Ponadto zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek skarżącego nie mógł odnieść skutku, bowiem nie zaszły okoliczności przywołane w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Nie może stanowić bowiem przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo stwierdzenie wnioskodawcy, że – w jego ocenie – działalność referendarza budzi wątpliwości co do jego bezstronności, bez wskazania przez skarżącego na okoliczności, w których stanowisko to znajdowałoby uzasadnienie. Ponadto wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, co nie miało miejsca w sprawie. Ponadto zdaniem WSA nie zaszły okoliczności opisane w art. 18 p.p.s.a. powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy. R. P. wniósł zażalenie na postanowienie z 19 sierpnia 2015 r., wnosząc o jego uchylenie, gdyż jego treść jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia referendarza ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 24 § 1 p.p.s.a.) i ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, tzn. ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że podnoszone przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem referendarza od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy oraz nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia referendarza stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Samo twierdzenie skarżącego, że referendarz jest stronniczy, jest wyłącznie subiektywnym odczuciem, które nie może stanowić podstawy do wyłączenia referendarza od orzekania. Należy zauważyć, że skarżący w zażaleniu nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów. Dodać należy, że referendarz sądowy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie (k. 37 akt sądowych). Uwzględniając te okoliczności Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 i 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.