II GZ 807/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w Krakowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 539/16 o odrzuceniu sprzeciwu A. Sp. z o.o. w Krakowie od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 24 lipca 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 539/16 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w Krakowie na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 12 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 539/16 odrzucił sprzeciw A. Sp. z o.o. w Krakowie od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 539/16 o przyznaniu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 12 stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał A. Sp. z o.o. w Krakowie (skarżąca) ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W sentencji powyższego postanowienia rozstrzygnięcie zapisane zostało w następujący sposób: "Przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie". W dniu 7 sierpnia 2017 r. skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Sprzeciw" wskazując, iż wnosi go "w zakresie, w jakim postanawia ono o zwróceniu się o wyznaczenie ustanowionego radcy prawnego do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie". Skarżąca wniosła jednocześnie o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, by o wyznaczenie radcy prawnego zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie, ewentualnie o jego zmianę poprzez uchylenie w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na miejsce siedziby prowadzenia działalności gospodarczej i brak środków finansowych na podróżowanie jej przedstawicieli do Warszawy, prawo do sądu będzie realizowane pełniej poprzez bezpośredni kontakt z miejscowym radcą prawnym, którego wskazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odrzucając sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na treść art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), wskazał, że sprzeciw wniesiony przez skarżącą w niniejszej sprawie jest niedopuszczalny, albowiem został wniesiony nie od rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu, tj. rozstrzygnięcia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, lecz od zawartego w tym postanowieniu dodatkowego stwierdzenia o zwróceniu się o wyznaczenie radcy prawnego do Okręgowej Rady Radców Prawnych w Warszawie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 258 § 1 p.p.s.a., czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Do czynności tych należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.). Postanowienia wydane przez referendarza sądowego po rozpoznaniu wniosku strony postępowania o przyznanie prawa pomocy może zatem zawierać tylko te rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w omawianym przepisie. Z kolei, środek prawny w postaci sprzeciwu, przewidziany w art. 259 § 1 p.p.s.a., służy stronie postępowania do kwestionowania postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., a ponadto tylko i wyłącznie w zakresie zawartych w tych postanowieniach rozstrzygnięć. Strona postępowania wnosząc sprzeciw wnosi zatem ten sprzeciw od rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu, a nie od dodatkowych zapisanych w nim stwierdzeń. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zawarty w postanowieniu z dnia 24 lipca 2017 r. zwrot o zwróceniu się o wyznaczenie adwokata do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie nie jest rozstrzygnięciem wydanym przez starszego referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. Rozstrzygnięciem tym jest wyłącznie ustanowienie dla skarżącej radcy prawnego z urzędu. Sąd pierwszej instancji wskazał nadto, że niezależnie od tego, iż sprzeciw skarżącej jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 253 § 1 p.p.s.a., o wyznaczenie radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Zdaniem Sądu, skoro zgodnie z tym przepisem to sąd zwraca się o wyznaczenie radcy prawnego ustanowionego z urzędu, to określenie "właściwa" oznacza okręgową radę właściwą dla siedziby sądu zwracającego się. W przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie właściwą radą okręgowej izby radców prawnych jest Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. W konsekwencji, ustanawiając na rzecz strony radcę prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ma możliwość zwrócenia się o jego wyznaczenie wyłącznie do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie, zaś zwrócenie się w tej sprawie do innej rady okręgowej izby radców prawnych byłoby niedopuszczalne. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca zarzucając naruszenie przepisów: 1. naruszenie art. 259 § 2 p.p.s.a. oraz wskazanego przepisu w związku z art. 259 § 1 p.p.s.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym odrzuceniu sprzeciwu na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 539/16, z powodu rzekomej niedopuszczalności zaskarżenia sprzeciwem postanowienia referendarza sądowego w sytuacji, gdy skarżąca wniosła sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego w terminie i bez braków formalnych przez co ustawowe przesłanki do odrzucenia sprzeciwu określone w art. 259 § 2 p.p.s.a. nie zostały spełnione; 2. naruszenie art. 259 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na błędnym przyjęciu, iż zapis zawarty w postanowieniu referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 539/16, z zwróceniu się o wyznaczenie adwokata do Okręgowej Rady Radców Prawnych w Warszawie nie jest rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., a w konsekwencji, że sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego jest w niniejszej sprawie niedopuszczalny; 3. naruszenie art. 259 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a., poprzez odrzucenie sprzeciwu jako niedopuszczalnego, pomimo wyraźnego pouczenia strony skarżącej o przysługującym jej środku zaskarżenia w postaci sprzeciwu w odniesieniu do całej treści ww. postanowienia referendarza sądowego; 4. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 253 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 244 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że "Właściwa Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych", o której mowa w przywołanym art. 253 to wyłącznie rada właściwa ze względu na siedzibę sądu orzekającego o przyznaniu prawa pomocy, nie zaś rada właściwa ze względu na przynależność pełnomocnika wskazanego przez stronę stosownie do przywołanego art. 244 § 3 p.p.s.a. Wskazując na te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 259 p.p.s.a. wprowadza w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucję sprzeciwu. W klasyfikacji środków zaskarżenia jest to zwyczajny środek zaskarżenia niebędący środkiem odwoławczym, co wynika z faktu, iż przysługuje on od orzeczeń nieprawomocnych oraz nie ma charakteru dewolutywnego. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że sprzeciw przysługuje wyłącznie od zarządzeń referendarza sądowego wydawanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania oraz od postanowień referendarza wydawanych w trybie art. 258 § 2 pkt 7 i 8 p.p.s.a. w przedmiocie przyznania (odmowy przyznania) prawa pomocy lub przyznania (omowy przyznania) wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków fachowemu pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy. Z powołanych przepisów wynika, że p.p.s.a. nie przewiduje możliwości wniesienia sprzeciwu na inne zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, niż wymienione w powołanych przepisach ustawy. Skoro zatem art. 259 p.p.s.a. precyzyjnie określa, co może stanowić przedmiot zaskarżenia sprzeciwem mającym charakter szczególnego środka prawnego, to w tej kwestii należy stosować wykładnię ścisłą. Podniesiony zaś przez skarżącą problem dotyczący zwrócenia się o wyznaczenie radcy prawnego przez Okręgową Radę Radców Prawnych w Krakowie, a nie Okręgową Radę Radców Prawnych w Warszawie, jak wynika to z postanowienia referendarza sądowego z 24 lipca 2017 r. o sygn. V SA/Wa 539/16. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wobec faktu niezadowolenia przez skarżącą wskazania Okręgowej Rady Radców Prawnych w Warszawie ma ona możliwość zwrócenia się do tego o organu o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego mu prawa pomocy. Niezasadne jest zaś zwracanie się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte. W tym stanie rzeczy uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 września 2017 r. odrzucając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lipca 2017 r. nie naruszył obowiązującego prawa, tym samym nie naruszył art. 259 § 1, art. 259 § 2 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.