II GZ 845/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 526/17 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi Spółki A na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 29 sierpnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Wr 526/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę Spółki A na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Dolnośląskiego z [...] lipca 2017 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Ponadto WSA zwrócił skarżącej wpis od skargi. WSA wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA z 25 lipca 2017 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez jej podpisanie, nadesłanie odpisu skargi oraz złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej (oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii odpisu z KRS) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. WSA wyjaśnił, że obowiązek złożenia tych dokumentów wynika z art. 47 § 1 i art. 28 p.p.s.a. Stwierdził, że przesyłka zawierająca wspomniane wezwanie została doręczona skarżącej w dniu 7 sierpnia 2017 r. W zakreślonym terminie skarżąca nadesłała egzemplarz skargi, natomiast nie uzupełniła braków w postaci złożenia odpisu skargi i odpisu z KRS. W takiej sytuacji WSA uznał, że skarga podlegała odrzuceniu z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych w zakreślonym terminie. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie WSA, wnosząc o uchylenie tego orzeczenia. Skarżąca stwierdziła, że zgodnie z wezwaniem z 28 lipca 2017 r. przesłała do WSA odpis skargi, w efekcie czego Sąd dysponował skargą i jej odpisem. Dodała, że zasady wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Skarżąca działa w niniejszej sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem rygorystyczne stanowisko WSA w zakresie uzupełnień formalnych jest sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych. Zdaniem skarżącej, w postanowieniu nie zostało sprecyzowane ile odpisów należy dołączyć, dlatego został przesłany jeden. Zgodnie z zasadą ekonomii procesowej WSA mógł wykonać brakujące odpisy skargi i obciążyć skarżącą opłatą kancelaryjną. Skarżąca stwierdziła, że drugi brak formalny – w postaci niedołączenia umocowania do reprezentowania skarżącej - jest brakiem nieistotnym. W takiej sytuacji odrzucenie skargi było nieproporcjonalne i godziło w zasadę wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 ust. 8 w zw. z ust. 1, 2, 5 i 7 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1460 ze zm.; dalej: uzrp) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę nad oceną projektów zgłaszanych do dofinansowania w trybie tej ustawy. W art. 61 ust. 1 uzrp określono, że w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 64 uzrp w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a. określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Wspomniany katalog wyłączeń przepisów p.p.s.a. nie obejmuje m.in. art. 47 § 1 ,art. 49, art. 57 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a zatem przepisy te mogły znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Z art. 57 § 1 p.p.s.a. wynika, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te zostały określone m.in. w art. 47 § 1 p.p.s.a., z którego wynika, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że uzupełnienie braków formalnych skargi następuje pod rygorem jej odrzucenia, a nie pozostawienia bez rozpoznania. W niniejszej sprawie skarga skarżącej zawierała braki formalne, m.in. w postaci braku jej podpisania oraz braku złożenia odpisu skargi dla strony przeciwnej. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału III WSA prawidłowo wezwał skarżącą zarządzeniem z 25 lipca 2017 r. do uzupełnienia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania wspomnianych braków. W wezwaniu z 28 lipca 2017 r. wyraźnie wskazano, że uzupełnienie braków formalnych powinno nastąpić przez: 1) podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanej skargi, 2) nadesłanie odpisu skargi, 3) złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii odpisu z KRS. Wezwanie to zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych w terminie spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżąca wykonała wezwanie jedynie w zakresie żądania złożenia podpisanej skargi. Nie nadesłała natomiast odpisu skargi, ani oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii odpisu z KRS. Została zatem spełniona hipoteza art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co skutkowało prawidłowym odrzuceniem skargi przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela twierdzenia skarżącej, że stanowisko WSA w zakresie uzupełniania braków formalnych jest sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych i że WSA mógł wykonać brakujące odpisy skargi, obciążając skarżącą opłatą kancelaryjną. Należy zauważyć, że sądy administracyjne - jako konstytucyjne organy władzy publicznej - działają tylko na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Wskazane wyżej przepisy p.p.s.a. nakładają na sąd/przewodniczącego obowiązek wezwania strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi, a w razie niewykonania tego wezwania – do określonej reakcji przewidzianej prawem, czyli odrzucenia skargi. Przepisy nie uprawniają natomiast sądu administracyjnego do uzupełniania braków formalnych skargi za stronę skarżącą. W uchwale z 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 13/13; publ. ONSAiWSA z 2014 r., nr 3, poz. 39) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: 1) niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd, a także że 2) złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie jest związany - na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. - stanowiskiem zajętym we wskazanej wyżej uchwale. Sąd nie znalazł jednocześnie powodów do odstąpienia od poglądów wyrażonych w tej uchwale i przedstawienia tak powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia w drodze uchwały odpowiedniemu składowi poszerzonemu NSA. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się również z oceną skarżącej, że brak dołączenia do skargi odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego jest brakiem nieistotnym. Z art. 29 p.p.s.a. wynika, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Skarżąca jest spółką z o.o., a więc osobą prawną, która może działać przez zarząd albo prokurenta bądź innego pełnomocnika. Osoba podpisująca skargę musi zatem wykazać, że jest członkiem zarządu albo prokurentem uprawnionym do działania w imieniu spółki, albo że zostało jej udzielone pełnomocnictwo przez osoby uprawnione do działania w imieniu spółki. Skarżąca nie wykazała tych okoliczności ani przez złożenie w zakreślonym terminie odpisu z KRS, ani jakimkolwiek innym dokumentem. Wobec tego nie było możliwości nadania skardze dalszego biegu. Nie jest zasadne również stanowisko skarżącej, że odrzucenie skargi przez WSA z powodu nieuzupełnienia wspomnianych braków formalnych naruszało zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W wyroku z 8 kwietnia 2014 r. (sygn. SK 22/11; publ. OTK-A 2014/4/37) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że postanowienia Konstytucji nie wykluczają ustanowienia określonych wymogów formalnych, zmierzających do przyspieszenia postępowania, a formalizm procesowy - sam w sobie - jest niezbędny w demokratycznym państwie prawnym dla zapewnienia sprawności i rzetelności postępowania, ponieważ brak rygorów formalnych niechybnie prowadziłby do arbitralności rozstrzygnięć i destrukcji wymiaru sprawiedliwości. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie przez WSA wspomnianych braków formalnych skargi nie skutkowało "automatycznym" odrzuceniem skargi; skarżąca została bowiem wezwana do usunięcia tych braków, a odrzucenie skargi było skutkiem niewykonania tego wezwania. Taka sekwencja działań WSA nie naruszała zasady proporcjonalności. Ze wskazanych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 64 uzrp. PG