II GZ 85/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1118/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Cz. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych i nałożenia sankcji oraz nakazu usunięcia nieprawidłowości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1118/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., odmówił R. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Cz. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych i nałożenia sankcji oraz nakazu usunięcia nieprawidłowości. W dniu 26 sierpnia 2009 r. R. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyżej wskazaną decyzję Dyrektora ARiMR w Cz.. Zarządzeniem z dnia 1 października 2009 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od przedmiotowej skargi. Z uwagi na dwukrotne awizowanie przesyłki zawierającej to zarządzenie, w dniach 26 października i 3 listopada 2009 r., uznane ono zostało za doręczone w dniu 9 listopada 2009 r. W związku z powyższym, oraz upływem siedmiodniowego terminu, który minął w dniu 16 listopada 2009 r., zakreślonego przez Sąd skarżącej do uiszczenia wpisu, postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r. odrzucono skargę R. K.. W dniu 18 grudnia 2009 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi jednocześnie uiszczając ten wpis. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji wskazał na treść art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wskazując przede wszystkim na przesłanki złożenia wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej dochowanie terminu oraz braku winy w uchybieniu temu terminowi. W zakresie pierwszej z wymienionych przesłanek Sąd pierwszej instancji wobec faktu, iż postanowienie odrzucające skargę odebrane zostało przez niepełnoletniego domownika (córkę skarżącej), a więc z naruszeniem art. 72 p.p.s.a., uznał, iż brak było wystarczającej wiedzy, co do daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, w związku z czym przyjął, iż wniosek złożony został z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W odniesieniu do drugiej z przesłanek, tj. braku winy w uchybieniu terminowi, Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w sprawie, na co wskazywało zwrotne poświadczenie odbioru, bowiem zostało ono dwukrotnie awizowane w skrzynce odbiorczej adresata, a więc zgodnie z treścią art. 73 p.p.s.a. Sama przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu 12 listopada 2009 r., czyli po terminie przewidzianym na jego odbiór w urzędzie pocztowym. Sąd podkreślił, mając na uwadze powyższą okoliczność, iż nie miał podstaw do reklamacji przesyłki, na co wskazywała skarżąca powołując się na treść art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159), iż to właśnie Sąd, a nie adresat przesyłki miał prawo do wszczęcia procedury reklamacyjnej. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że skarżąca poza powoływaniem się na przypuszczenia, że "awiza zostały prawidłowo złożone przez pocztę a następnie zabrane przez osobę trzecią albo też w ogóle nie zostały doręczone przez pocztę" nie wskazał na żadne obiektywne okoliczności mogące uprawdopodobnić taki stan rzeczy jak również nie podważyła treści zwrotnego poświadczenia odbioru korzystającego z mocy dokumentu urzędowego. Skarżąca R. K. zaskarżyła zażaleniem powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego zmianę i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu stosując "standardowy miernik" oceny, czy strona uwiarygodniła podnoszone okoliczności, w oderwaniu od analizy rzeczywistych przyczyn uchybienia terminowi przez stronę. Zdaniem skarżącej, nie istnieją żadne pozytywne dowody wskazujące, że przesyłka listowna adresowana do skarżącej nie dotarła do jej rąk, nie istnieje bowiem żaden dowód wskazujący na brak doręczenia. W ocenie skarżącej uwiarygodniła ona w sposób wystarczający we wniosku o przywrócenie terminu, iż nie otrzymała wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, pomimo jego dwukrotnego awizowania, wskazując, iż nie zna powodu, dla którego przesyłka awizowana nie została jej doręczona a jedynie może przypuszczać, że albo awizo nie zostało złożone przez pocztę albo zostało ono zabrane przez osobę trzecią. Skarżąca podniosła, iż Sąd pierwszej instancji nie wziął w ogóle takiej możliwości pod uwagę, co w konsekwencji oznaczało nierozważenie wszechstronnie wszelkich okoliczności sprawy. Reasumując skarżąca podniosła, iż art. 73 p.p.s.a. umożliwia przyjęcie domniemania doręczenia zastępczego, jednakże jest to domniemanie wzruszalne. Sąd, zdaniem skarżącej, nie może przyjąć domniemania doręczenia wezwania w przypadku, gdy zawiadomienie o awizowaniu przesyłki listownej nie dotarło do adresata, ponadto Sąd przyjął zbyt restrykcyjną wykładnię art. 87 § 2 p.p.s.a. domagając się faktycznie od skarżącej udowodnienia, a nie tylko uwiarygodnienia okoliczności podnoszonych we wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią powołanych powyżej przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., skuteczność wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminy zależy od wskazania przez tę stronę na okoliczności uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania danej czynności w postępowaniu przed sądem. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi jako powód nieodebrania przesyłki listownej zawierającej zarządzenie wzywające do uiszczenia tego wpisu wskazywała, iż przesyłka ta nigdy nie została jej fizycznie doręczona, jak również nie otrzymała żadnego z zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym (awizo). Podnosiła również, iż nieznane jej były przyczyny, dla których nie otrzymała ani pierwszego ani kolejnego awiza, a jedynie wysnuła tezę, iż przyczyną takiego stanu rzeczy mogło być faktyczne niepozostawienie przez doręczyciela awiz lub ich usunięcie przez osobę trzecią ze skrzynki listowej skarżącej. Zauważyć należy, co podkreślił Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów lub innych materiałów mogących uprawdopodobnić powyższe twierdzenie, co w zasadzie oznacza, iż skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu nie wypełniła przesłanki, o której mowa w powyżej powołanych przepisach, koniecznej do skutecznego domagania się przywrócenia uchybionego terminu. Jednakże informacje uwidocznione na kopercie zawierającej zarządzenie i na zwrotnym poświadczeniu odbioru, które stały się podstawą dla Sądu pierwszej instancji do uznania, iż wezwanie zostało skutecznie doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a., budzi poważne wątpliwości w zakresie powtórnego awizowania przesyłki, a więc w zakresie prawidłowości dokonanych przez doręczyciela czynności zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r., w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 687), co w konsekwencji rzutuje na ocenę, czy istotnie można było przyjąć domniemanie doręczenia. Zgodnie z treścią § 9 powyższego rozporządzenia, jeżeli nie można doręczyć pisma w sposób właściwy lub zastępczy doręczający (listonosz) pozostawia zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki we właściwej pocztowej placówce oddawczej w terminie kolejnych siedmiu dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia u adresata, dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano w dniu" na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis po czym oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej pocztowej placówki oddawczej. Placówka pocztowa potwierdza przyjęcie od listonosza awizowanej przesyłki poprzez umieszczenie na stronie adresowej odcisku datownika i podpis przyjmującego pracownika. W przypadku gdy adresat nie zgłosi się po odbiór przesyłki w ciągu siedmiu dni, placówka pocztowa sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w ciągu kolejnych siedmiu dni licząc od dnia następnego po dniu sporządzenia zawiadomienia, które listonosz doręcza adresatowi. Dokonanie powtórnego zawiadomienia zaznacza się na przesyłce adnotacją "awizowano powtórnie dnia" na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki i podpisem. Przesyłkę po powtórnym awizowaniu przechowuje się przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu powtórnego awizowania. W świetle powyższych regulacji nie budzi wątpliwości fakt pierwszego awizowania przesyłki w dniu 26 października 2009 r. uwidoczniony w sposób czytelny i niepozostawiający wątpliwości zarówno na stronie adresowej przesyłki, jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Uznać należy zatem z całą pewnością, iż przedmiotowa przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi awizowana została po raz pierwszy we wskazanym dniu. Pewności takiej natomiast nie ma w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku powtórnego awizowania tej przesyłki, gdyż jakkolwiek na stronie adresowej przesyłki znajduje się odcisk pieczęci z datą 3 listopada 2009 r. i obok adnotacja sporządzona odręcznie wskazując tę samą datę, to informacje te nie wskazują jednoznacznie, iż właśnie w tym dniu doręczyciel dokonał powtórnego awizowania, brak jest bowiem adnotacji, o której mowa w powyżej powołanym § 9 rozporządzenia – "awizowano powtórnie dnia". Takiej informacji nie ma również na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki. Zauważyć również należy, że pod wskazanym odciskiem pieczęci z uwidocznioną datą 3 listopada 2009 r., widnieje również odcisk pieczęci z datą 2 listopada 2009 r., na którym umieszczono przekreślenie lub podpis. Powyższe okoliczności poddają w wątpliwość okoliczność podjęcia próby doręczenia przesyłki adresatowi w dniu 3 listopada 2009 r. i prawidłowość czynności doręczyciela w zakresie pozostawienia powtórnego awiza dla adresata, czyli zgodnie z powołanymi przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Wobec powyższego za nietrafny Naczelny Sąd Administracyjny uznał wywód Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim ten wskazywał stronie na możliwość złożenia reklamacji w oparciu o art. 61 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe, gdyż jak było to już podnoszone, to Sąd jako nadawca dysponował prawem złożenia takiej reklamacji, zaś w świetle wskazanych przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności i twierdzeń mógł zwrócić się do odpowiedniej placówki pocztowej o wykazanie, iż przedmiotowa przesyłka, która do Sądu wpłynęła w dniu 16 listopada 2009 r., była prawidłowo powtórnie awizowana. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.