II GZ 867/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt V SAB/Wa 50/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na przewlekłość postępowania Ministra Finansów w sprawie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 18 maja 2016 r., sygn. akt V SAB/Wa 50/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji stwierdził, że z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w L. w mieszkaniu socjalnym i jest zwolniony z opłat za czynsz na podstawie tzw. "Hausing Benefit", podstawę jego utrzymania stanowi emerytura w wysokości 648 GBP, a wydatki wynoszą 641 GBP, w tym spłata pożyczki w miesięcznych ratach po 325 GBP, koszty postępowania sądowego w Polsce, przede wszystkim koszty korespondencji w kwotach 317 GBP i 360 zł, wydatki na energię elektryczną, gaz, wodę, ścieki w kwocie 48 GBP, opłata telefoniczna w kwocie 35 GBP, travel card w wysokości 42 GBP). Ponadto wyjaśnił, że nie podejmuje żadnych prac, a rodzina zamieszkała w Polsce udzielała pomocy materialnej podczas choroby żony latach 2000-2013, jak również pokrywa koszty związane z podróżami i pobytem skarżącego w Polsce. WSA uznał, że powyższe okoliczności nie pozwalają na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Podane przez W. S. dokumenty nie wskazują w sposób niebudzący wątpliwości kosztów ponoszonych przez skarżącego. Podane informacje są ponadto wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony skarżący twierdzi, że mieszkanie zostało mu przydzielone przez brytyjskie władze, przy udziale instytucji socjalnych, dla zapewnienia egzystencji nieuleczalnie chorej, niepełnosprawnej żonie wnioskodawcy. Jednocześnie podaje, że obecnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie tłumacząc w żaden sposób, na jakiej podstawie zajmuje teraz przyznany lokal. Odmówił także przedstawienia decyzji dyrektora Gminy L. [...], na podstawie której mieszkanie zostało mu przyznane. Ponadto skarżący nie wytłumaczył, czym jest instytucja "Hausing Benefit", nie przedstawił też żadnego dokumentu lub decyzji, która byłaby podstawą takiego stanu rzeczy. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie przedstawił dokumentu przyznającego mu "zasiłek dla osób o niskich dochodach" w wysokości 151,20 GBP tygodniowo, przesłał jedynie wyciąg z rachunku, w dodatku nieprzetłumaczony na język polski, mogący co najwyżej poświadczyć, że kwota o takiej wysokości wpłynęła na konto Wnioskodawcy. Ponadto, skarżący twierdzi, że nie stać go na ponoszenie kosztów postępowania, jednocześnie wskazuje, że przybywa do WSA w Warszawie i przegląda akta spraw. Twierdzi, że podczas pobytu w Polsce utrzymuje go rodzina, ale brak jest jakichkolwiek wyjaśnień, jak często przebywa w kraju i jaką pomoc od rodziny otrzymuje. Opisując koszty utrzymania, płynnie przechodzi pomiędzy funtami brytyjskimi a polskimi złotymi, co finalnie uniemożliwiło precyzyjne ich podsumowanie. Wzywany przez referendarza sądowego nie odpowiada na pytania dotyczące tych kwestii, lub oświadcza, że stosownych informacji już udzielił i nie widzi potrzeby dalszego ich wyjaśniania. Wobec tego WSA uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. S., wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Odstępstwem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, której przesłanki zostały określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Jeżeli jednak oświadczenie o sytuacji majątkowej zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W ocenie NSA Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że skarżący wyjaśnił swoją sytuację majątkową w sposób niewystarczający dla przyznania prawa pomocy. Skarżący zawarł we wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwił Sądowi dokonanie weryfikacji wiarygodności niektórych z tych oświadczeń. Mimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył bowiem dokumentów świadczących o jego stanie finansowym, w tym kopii dokumentu, na podstawie którego otrzymuje kwotę 151,20 GBP/tydzień wraz z tłumaczeniem na język polski, tytułu prawnego, na podstawie którego wnioskodawca korzysta z mieszkania wraz z tłumaczeniem na język polski, innego dokumentu, z którego wynika, że strona korzysta z pomocy finansowej, pomocy socjalnej bądź innej pomocy na terytorium Anglii ze wskazaniem jej miesięcznej wysokości oraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski. W aktach nie ma również wystarczających wyjaśnień NT. pomocy udzielanej skarżącemu przez rodzinę z Polski. Brak nadesłania tych dokumentów uniemożliwiał zweryfikowanie oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wobec tego trafnie Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.