II GZ 877/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1386/14 w zakresie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zarządzeniem z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1386/14, pozostawił bez rozpoznania wniosek A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. I Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. A. W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd w dniu 4 lipca 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania załączono formularz PPF. Wezwanie powyższe doręczono stronie skutecznie w dniu 14 lipca 2014 r., w związku z czym termin do nadesłania wniosku w prawidłowej formie upłynął 21 lipca 2014 r. We wskazanym terminie skarżąca nie złożyła wniosku na urzędowym formularzu PPF. Z uwagi na nienadesłanie przez skarżącą poprawnie wypełnionego formularza PPF, w którym byłaby opisana jej sytuacja majątkowa, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 września 2014 r., wskazując na treść art. 257, art. 252 § 2 i art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako; p.p.s.a.), pozostawił wniosek bez rozpoznania. Skarżąca wniosła w terminie sprzeciw od powyższego zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zarządzeniem dnia 17 października 2014 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu, że brak formalny wniosku nie został uzupełniony poprzez złożenie w terminie wypełnionego formularza. II Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła A. W., domagając się jego zmiany lub uchylenia oraz zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca odniosła się do zaskarżonej decyzji, kwestionując jej zasadność oraz prawidłowość wydania. Ponadto skarżąca stwierdziła, że nie umie wypełnić formularza sądowego, ani nie jest specjalistą, który według tego formularza mógłby ocenić sytuację finansową jej i jej rodziny. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 p.p.s.a prawo pomocy obejmuje swym zakresem uprawnienie strony do zwolnienia od kosztów sądowych oraz do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Aby skorzystać z tego uprawnienia w zakresie częściowym lub całkowitym, strona jest zobowiązana do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 243 § 1 p.p.s.a. Forma tego wniosku nie jest dowolna, gdyż zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Na mocy art. 256 pkt 1 p.p.s.a. wzór ten ustanowiła w drodze rozporządzenia Rada Ministrów. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) określa m.in. rodzaj formularza o przyznanie prawa pomocy dla osób fizycznych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca otrzymała taki formularz PPF do wypełnienia. Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego, aby możliwe było rozstrzygnięcie o udzieleniu prawa pomocy. Ponieważ wniosek skarżącej nie spełniał wymogów co do formy, a skarżąca nie zastosowała się do wezwania i nie uzupełniła braku formalnego poprzez nadesłanie wypełnionego formularza do Sądu, Sąd I instancji właściwie zrealizował dyspozycję art. 257 p.p.s.a., pozostawiając wniosek bez rozpoznania. Tym samym zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy uznać za zgodne z prawem, gdyż w opisanej sytuacji inne rozstrzygnięcie nie było możliwe. Należy jednakże zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., stronie można przyznać prawo pomocy na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ogranicza uprawnienia do złożenia wniosku o prawo pomocy do pojedynczej i jednorazowej czynności. Powyższe oznacza, iż skarżąca może ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, niezależnie od etapu postępowania sądowoadministracyjnego. Skuteczność takiego wniosku będzie zależała od dotrzymania wymogów prawa, w tym m.in. wniesienia go w należytej formie na urzędowym formularzu PPF. Sąd nie może bowiem zwolnić strony od obowiązku złożenia wniosku w przepisanej formie. W niejasnych kwestiach, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielić stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jeśli zatem nie wszystkie rubryki formularza PPF zostaną wypełnione przez wnioskującą o przyznanie prawa pomocy, referendarz w przystępnej i zrozumiałej formie wezwie stronę do uzupełnienia informacji, mając na uwadze treść powołanego art. 6 p.p.s.a. W odniesieniu zaś do zawartych w zażaleniu twierdzeń skarżącej odnośnie zaskarżonej decyzji, NSA stwierdza, że kwestia prawidłowości wydanych decyzji administracyjnych oraz ich ocena pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego nie podlega badaniu na obecnym etapie postępowania. Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy jest orzeczeniem wydawanym w postępowaniu wpadkowym, odrębnym od sprawy głównej, w której toczy się postępowanie sądowoadministracyjne. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.