II GZ 944/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia adwokata Ł.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 9 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 213/16 w zakresie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd oddalił skargę J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2016 r., w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. W sentencji wyroku zamieścił również postanowienie o przyznaniu adwokatowi Ł.K. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w kwocie 295,20 zł złotych obejmującą również podatek od towarów i usług. W uzasadnieniu postanowienia o przyznaniu kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd I instancji wskazał, że orzekł na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801, dalej jako rozporządzenie MS z dnia 22 października 2015 r.). Adwokat Ł.K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, domagając się jego zmiany poprzez przyznanie mu kwoty 590,40 zł kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, obejmującej podatek od towarów i usług. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w zw. z art. 250 p.p.s.a. poprzez przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w wysokości 295,20 zł z VAT, w sytuacji gdy zgodnie z powołanym przepisem koszty te powinny wynosić 590,40 zł z VAT. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 250 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zasady określone w uregulowaniach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Zgodnie z § 2 tego aktu wykonawczego, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Stosownie do § 4 ust. 1 rzeczonego aktu, opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w jego rozdziałach 2-4. Ustęp 2 tego przepisu określa zaś, że ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w przywołanym ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej unormowań, oraz oceniając działania podjęte przez pełnomocnika strony wyznaczonego z urzędu w postępowaniu przed Sądem I instancji, polegające na zapoznaniu się z aktami sprawy i uczestniczeniu w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 9 czerwca 2016 r., przez pryzmat kryteriów wskazanych w cytowanym § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., przyznano mu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w wysokości wynikającej z § 4 ust. 1 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2015 r., w wysokości ½ opłaty maksymalnej wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia. Należy wskazać, że zgodnie z treścią § 4 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia zasadą jest, że opłatę ustala się w wysokości ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4 rozporządzenia. Natomiast ustalenie opłaty wyższej niż ½ opłaty maksymalnej zgodnie z ust. 2 § 4 rozporządzenia ustalana jest w przypadkach opisanych w tym przepisie, a więc przede wszystkim uwzględniających stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy adwokata. Wobec tak przyjętej zasady, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dopiero przyznanie wynagrodzenia na poziomie o którym mowa w §4 ust. 2 rozporządzenia wymagałoby dodatkowo uzasadnienia przez Sąd, dlaczego przyjęto stawkę wyższą niż wynikająca z ust. 1 § 4 rozporządzenia. Wprawdzie Sąd I instancji nie wskazał w uzasadnieniu orzeczenia, dotyczącego przyznania kosztów, § 4 ust. 1 rozporządzenia MS z dnia 22 października 2016 r., jako podstawy przyznania określonej kwoty pełnomocnikowi z urzędu, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.