II OKW 10/18

Dnia 16 sierpnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi J. S. na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze postanawia: zwrócić sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Pismem z dnia 6 czerwca 2018 r. J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1000/18 odrzucił skargę. Od postanowienia o odrzuceniu skargi nie została dotychczas wniesiona skarga kasacyjna. Pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o wydanie na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1349; dalej: ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r.) postanowienia o przekazaniu sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jako sądowi właściwemu do rozpoznania sprawy. W ocenie Państwowej Komisji Wyborczej z art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. wynika, że z chwilą wejścia jej w życie wszystkie sprawy ze skarg na postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej niezakończone do tego czasu prawomocnie podlegają przekazaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1000/18, stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zgodnie z właściwością rzeczową. W uzasadnieniu Sąd powołał się na art. 59 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. Wskazał, że od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. (20 lipca 2018 r.) sądem właściwym do rozpoznania spraw ze skarg na postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej jest Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Sądu art. 8 powołanej ustawy odnosi się do wszystkich spraw zawisłych w dniu jej wejścia w życie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, także tych, w których wydano nieprawomocne orzeczenie kończące postępowanie przed tym sądem. Wskazał, że za takim rozumieniem powołanego przepisu przemawia cel powyższej nowelizacji, którym jest m.in. szybkie zakończenie spraw ze skarg na postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Państwowej Komisji Wyborczej oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że z art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. wynika, iż z chwilą wejścia jej w życie przekazaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają wszystkie niezakończone sprawy ze skarg na postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej, w tym sprawy, w których wydano nieprawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. postępowania w sprawach ze skarg na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie jej art. 7 oraz przepisów ustawy, o której mowa w art. 6 powołanej ustawy, w brzmieniu nadanym tą ustawą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnicze zagadnienie pojawiające się przy wykładni powołanego przepisu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, co należy rozumieć pod wyrażeniem "sprawa niezakończona przed dniem wejścia w życie ustawy" – w szczególności, czy obejmuje ono także sprawy, w których przed wejściem w życie ustawy, wydano orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, ale orzeczenie to nie jest jeszcze prawomocne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeciwko przyjęciu, że wskazane wyrażenie obejmuje także sprawy, w których przed wejściem w życie ustawy wydano nieprawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, przemawia przede wszystkim to, że w ustawie z dnia 15 czerwca 2018 r. brak jakichkolwiek regulacji dotyczących tego, jak w przypadku przekazania do Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawy, w której wydano już nieprawomocne orzeczenie kończące postępowanie ze skargi na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej, Sąd ten miałby, rozpoznając taką skargę, odnieść się do wydanego już przez Sąd niżej instancji orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Brak zaś takiego odniesienia się, w szczególności możliwości uchylenia orzeczenia, oznaczałby, że dotychczas wydane orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego po pierwsze, pozostałoby w mocy, po drugie, z uwagi na to, że nie służy już od niego środek zaskarżenia, stałoby się prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.). To z kolei prowadziłoby do tego, że w tej samej sprawie obowiązywałyby dwa prawomocne orzeczenia, przy czym nie można wykluczyć przypadków, gdy te orzeczenia byłyby ze sobą sprzeczne, mianowicie wówczas, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił oceny wojewódzkiego sądu administracyjnego co do zgodności z prawem zaskarżonego skargą orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej. Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że wykładając art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. nie można przyjąć, że z tego przepisu wynika uprawnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego do tego, aby rozpoznając skargę na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie, w której wojewódzki sąd administracyjny wydał już nieprawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, uchylić je mimo braku środka zaskarżenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jakichkolwiek normatywnych rozwiązań w ustawie z dnia 15 czerwca 2018 r. dotyczących sposobu odniesienia się do nieprawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie ze skargi na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej jest wyrazem stanowiska ustawodawcy, że art. 8 powołanej ustawy nie obejmuje spraw, w których wydano orzeczenia kończące postępowanie. Zauważyć należy, że ustawodawca też zdawał sobie sprawę z tego, że postępowanie w sprawie skarg dotyczących postanowień Państwowej Komisji Wyborczej w sprawach ustalenia granic okręgów wyborczych, ze względu na nadchodzące wybory samorządowe, powinno być uregulowane w sposób, który zapewni dotrzymanie terminów wynikających z kalendarza wyborczego. Mimo tego jednak w ustawie z dnia 15 czerwca 2018 r. nie zawarł przepisu, który by regulował sposób postępowania w sprawach, w których do dnia wejścia w życie tej ustawy wydano orzeczenie kończące postępowanie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że art. 8 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. nie dotyczy postępowań w sprawach ze skarg na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej, w których do dnia wejścia w życie powołanej ustawy wydano orzeczenie kończące postępowanie. W związku z tym takie postępowania toczą się nadal według przepisów dotychczasowych, co oznacza, że od orzeczenia wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny służy środek zaskarżenia, zaś Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy tylko do rozpoznania tego środka zaskarżenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przekazaniu sprawy według właściwości Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jest niezasadne. Zgodnie z art. 59 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany postanowieniem wojewódzkiego sądu administracyjnego o przekazaniu sprawy. Oznacza to, że sprawę przekazaną mu według właściwości może przekazać innemu sądowi administracyjnemu nie wyłączając sądu, który mu przekazał sprawę. Z tych względów na podstawie art. 59 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.